Του Γιάννη Παναγόπουλου //

 Το «αμετακίνητο» στο βλέμμα του Αδαμάντιου Καφετζή σου δίνει την εντύπωση δεν θα αλλάξει ακόμα και αν ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος ξεκινήσει λίγα μέτρα μακριά του. Κατά τα άλλα η αγάπη του για τη μουσική μεταφράστηκε και μεταφράζεται σε άπειρες ώρες ακρόασης World μουσικής. Σε δισκογραφική εταιρεία, τη “Teranga Beat”. Σε κυκλοφορίες άλμπουμ μουσικής που θα τις βρεις στην Αμερική,  στη Γαλλία, στη Benelux. Σε αμέτρητα ταξίδια στη Σενεγάλη με σκοπό να ανακαλύψει τους χαμένους μουσικούς θησαυρούς της Αφρικής.

-Ο Αδαμάντιος κάθεται απέναντί μου. Είναι 39 ετών. Μεγάλωσε στο Παγκράτι. Πήγε σχολείο στην Πλάκα. Μπορεί να θυμηθεί τη γειτονιά που μεγάλωσε, λέει: «Είχε κάπου στα δώδεκα δισκάδικα. Το χαρτζιλίκι της εβδομάδας πήγαινε στην αγορά δίσκων μουσικής. Έμενα στην οδό Κόνωνος, κάτω από το σπίτι υπήρχε το δισκάδικο «Ήχος», εκεί αγόραζα μουσική. Μέχρι τα δώδεκα άκουγα Metal. Αν περάσεις τα 16 και συνεχίζεις να ακούς Metal υπάρχει θέμα. Ανησυχητικό θέμα».

unnamed-1

-Ο Αδαμάντιος δεν είναι απλή περίπτωση ανθρώπου. Δεν τον κλείνεις στο κλισέ «Άνθρωπος της διπλανής πόρτας». Έχει life – story διαφορετικό από το δικό σου. Μην ανησυχείς. Όλοι οι άνθρωποι έχουν ένα στόρυ διαφορετικό από το δικό σου. Και εσύ διαφορετικό από το δικό τους. Έτσι δεν πάει; Πάμε παρακάτω. Ο Αδαμάντιος, όπως είπαμε, σήμερα είναι 39 ετών. Μάθαμε τι έκανε ως τα δώδεκά του. Και μετά; Μετά άκουσε όσα περισσότερα είδη μουσικής μπορούσε. Παράλληλα έδωσε εξετάσεις στη Σχολή Καλών Τεχνών. Πέρασε, την τελείωσε. Θυμάται: «Στις αρχές της δεκαετίας του ‘90 άρχισα να ακούω hip – hop. Και επειδή στη γειτονιά που μεγάλωσα είχε πολλούς Αιθίοπες άρχισα να κάνω παρέα μαζί τους. Να πηγαίνω στα σπίτια τους. Να μαθαίνω περισσότερα για τη μουσική τους. Να συχνάζω στα στέκια τους. Πηγαίναμε στο Follie στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και αργότερα, όταν ανακάλυψα το αιθιοπικό εστιατόριο Axum στην Κυψέλη, στην οδό Κέας, άρχισα να συχνάζω εκεί. Η μουσική της χώρας τους με μάγευε. Εκτός από τα παραπάνω σημεία, την ίδια περίοδο πήγαινα στο Hobby στην Πλατεία Αμερικής και στο Lift στην Κυψέλη. Τότε δεν είχαμε ίντερνετ. Η δίψα για να μάθω περισσότερα για τη μουσική της Αφρικής ήταν, όμως, μεγάλη.»

-Μπορείς απλά να ακούς μουσική. Και να έχεις πολλούς δίσκους. Μπορείς να έχεις και καλό στέρεο και δυνατά ηχεία. Αυτός ο ανήσυχος Αθηναίος ήθελε κάτι περισσότερο. Να εξαντλήσει την περιέργειά του, κάνοντας οτιδήποτε δυνατό, για τη μουσική που τόνιζε τη ζωή του. Ο χρόνος περνά, το ίντερνετ έρχεται. Αρχές του 2000, στη «Λέσχη του Δίσκου» ο Αδαμάντιος τράκαρε με μια συλλογή δίσκων που θα μπορούσε να την έχει αγοράσει όλη. Ήταν κομμάτι από τη συλλογή άλμπουμ του Κώστα Γιαννουλόπουλου (Jazz fm). Ο Mr. Teranga Beat μάς λέει: «Είχα κατασταλάξει πως οι μουσικές από τη Σενεγάλη και το Μάλι ήταν οι αγαπημένες μου. Δεν θα έλεγα τόσο το afro – beat του Fela Kuti και της Νιγηρίας. Ήταν αρχές του 2000 όταν σκέφτηκα πως για να ζήσω τη μουσική που μου αρέσει έπρεπε να πάω στην Αφρική. Παράλληλα σπούδαζα στην Καλών Τεχνών. Κάποια στιγμή συναντήθηκα με έναν παλιό συμμαθητή μου. Μου είπε να πάμε στη Σενεγάλη. Είχε συγγενείς που δούλευαν εκεί. Φύγαμε τον Απρίλη του 2003.»

-Και πώς περάσατε εκεί Αδαμάντιε; 

– Έπαθα την πλάκα μου. Έκανα σαν μικρό παιδί. Πήγαινα και έβλεπα γκρουπ σε μαγαζιά. Άρχισα να γνωρίζω μουσικούς, να αγοράζω άλμπουμ μουσικής. Δεν είχε σημασία αν τα αγόραζα διπλά ή τριπλά. Κάποια τα πούλαγα όταν ερχόμουν στην Ελλάδα. Έτσι θα χρηματοδοτούσα το επόμενο ταξίδι μου στη Σενεγάλη. Εκείνο και μόνο εκείνο είχε σημασία. Πρέπει να ήταν 2005 – 2006 όταν άνθρωποι από μικρά δισκογραφικά label άρχισαν να κυκλοφορούν άλμπουμ-συλλογές με καλλιτέχνες από χώρες της Αφρικής.

unnamed-2

-Παράτησες τις σπουδές στην Καλών Τεχνών; 

-Οχι. Τελειωσα τη σχολή το 2008. Άκουγα καλά λόγια, άκουγα παλαμάκια για τη δουλειά μου αλλά το πράγμα έμενε εκεί. Η πρώτη μου έκθεση έγινε τον Οκτώβρη της ίδιας χρονιάς. Η Lehman Brothers μόλις είχε χρεοκοπήσει. Και την ίδια περίοδο η Αθήνα καιγόταν από τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου. Έβλεπα πως στην Ελλάδα το πράγμα αγκομαχούσε. Ήταν η περίοδος που είπα πως ήθελα να φτιάξω τη δική μου δισκογραφική εταιρεία. Θα είχε έδρα στο Ντακάρ. Με ενδιέφερε πολύ να κυκλοφορήσω τη μουσική που μου άρεσε στον υπόλοιπο κόσμο.

kafetzis 3

Οι Sahel ήταν μια υπέροχη σενεγαλέζικη μπάντα. Είχε ηχογραφήσει μόνο ένα άλμπουμ. Ο Αδαμάντιος Καφετζής δεκαετίες μετά τη δημιουργία της δοκίμασε να την ξαναφτιάξει. Τα κατάφερε.

-Αύγουστος του 2009. Ο Αδαμάντιος ταξιδέψε γι’ ακόμα μια φορά στο Ντακάρ έχοντας έναν σκοπό. Να ανακαλύψει χαμένες μουσικές της Σενεγάλης και να τους κυκλοφορήσει από το δικό του label Teranga Beat. Σ’ εκείνη την πτήση, σ’ εκείνο το ταξίδι , δίπλα του  κάθισε ένας Σενεγαλέζος ιδιοκτήτης κλαμπ. Ο Αδαμάντιος θυμάται: «Είχε ένα μαγαζί που σύχναζα. Και όχι μόνο αυτό. Στο αεροπλάνο, τον είδα να μιλά με τον μάνατζερ του Youssou N’ Dour. Πιάσαμε κουβέντα. Του είπα πως πήγαινα στη Σενεγάλη με σκοπό να ψάξω ηχογραφήσεις συγκεκριμένου καλλιτέχνη. Μου είπε πως το ίδιο βράδυ εκείνος θα έπαιζε στο μαγαζί του. Φτάσαμε στο Ντακάρ. Δεν έφτασε όμως η βαλίτσα μου. Έχασα την συναυλία. Τέλος πάντων στο κλαμπ πήγα την επόμενη βραδιά. Είχα αρχίσει να εξοικειώνομαι με τη μουσική κοινωνία της χώρας. Και είχα βρει καλές πηγές για να αγοράζω σπάνιους δίσκους. Είχα γνωριστεί με τον γιο ενός ιδιοκτήτη κλαμπ που είχε πεθάνει και μου πουλούσε κρυφά δίσκους του. Κάποια στιγμή η μητέρα του κατάλαβε τι συνέβαινε. Μια μέρα πηγαίνοντας σπίτι τους για να αγοράσω δίσκους με περίμενε εκείνη και ο μεγάλος του αδελφός. Τους είπα τι θέλω να κάνω. Με οδήγησαν σε ένα δωμάτιο γεμάτο μπομπίνες με ηχογραφήσεις μουσικών. Παράδεισος. Λίγες μέρες μετά επέστρεψα στην Ελλάδα και μετά ξαναπήγα στη Σενεγάλη. Εκτός των άλλων σε εκείνο το ταξίδι οι αποσκευές μου περιελάμβαναν και  δύο μπομπινοφωνα. Ένα δικάναλο και ένα τετρακάναλο. Θα άκουγα τις κάπου 200 ηχογραφημένες μπομπίνες τους. Μόνο δέκα από αυτές είχαν στοιχεία για τους καλλιτέχνες που συμμετείχαν. Νοίκιασα σπίτι και έμεινα στο Ντακάρ δύο μήνες ακούγοντας μουσική σε εξαντλητικούς ρυθμούς. Το πρώτο άλμπουμ που κυκλοφόρησα ήταν εκείνο του Idrissa Diop μαζί με τους Sahel.

10_1background

Οι Sahel το 1975

-Και μετά;

-Μετά  σκέφτηκα πως το να κυκλοφορώ άλμπουμ καλλιτεχνών θα μπορούσε να συνοδευτεί και με το στήσιμο μιας μπάντας. Οι Sahel ήταν μια καλή ευκαιρία να το κάνω αυτο. Ήταν ένα γκρουπ 13 κορυφαίων μουσικών που κυκλοφόρισε μόνο ένα άλμπουμ και  έστησε κάποτε ο Σενεγαλέζος πολυεκατομμυριούχος Diouga Kebe. Ήθελε να το στείλει ως εκπρόσωπο της χώρας στον πυγμαχικό αγώνα που θα έδινε ο Μοχάμεντ Άλι με τον George Foreman, τον γνωστό Rumble in the Jungle, στην Κινσάσα του Ζαΐρ στις 30 Οκτωβρίου 1973. Τελικά οι Sahel δεν έπαιξαν αλλά είχα τις ηχογραφήσεις τους. Άρχισα να ψάχνω τους μουσικούς της. Τους βρήκα, κυκλοφόρησα μια συλλογή με δουλειά τους το 2010 και αμέσως μετά ξαναέστησα την μπάντα. Ξεκινήσαμε πρόβες. Βρήκα Ολλανδό ατζέντη. Μας έκλεισε συναυλίες. Κάναμε περιοδεία στην Ευρώπη. Παίξαμε στο Womex της Θεσσαλονίκης το 2012 και, την ίδια χρονιά, στο Skopje Jazz Festival. Το όλο «σχέδιο» είχε μεγάλη επιτυχία. Όμως κάποια στιγμή ο Ολλανδός παραιτήθηκε από την εταιρεία Rasa που μας έκλεινε συναυλίες. Αποφάσισε να φτιάξει τη δική του εταιρεία, να εστιάσει την προσοχή του σε μια μπάντα από την Κορέα που είχε αναλάβει προσωπικά.

le-sahel-in-dibi-reduced

Οι Sahel μετά το ρεφορμάρισμά τους απο τον Αδαμάντιο.

-Δεν συνέχισες με τους Sahel;

– Άρχισα να ψάχνω δεξιά και αριστερά για ατζέντη που θα μου έκλεινε συναυλίες ανεπιτυχώς. Κάποια στιγμή χτύπησε το τηλέφωνό μου. Ήταν μια σκηνοθέτις που γυρνούσε ένα ντοκιμαντέρ για τη μουσική της Σενεγάλης. Μου είπε πως είχε ακούσει τη δουλειά της μπάντας μου και πως θα ήθελε να πάρει μέρος στο πρότζεκτ. Πίστεψα πως ήταν η ευκαιρία που έψαχνα. Έκανα λάθος. Όταν είπα στους μουσικούς να ξαναπαίξουμε μού ζήτησαν ένα εξωφρενικό ποσό. Προσπάθησα να τους πείσω πως δεν θα έπαιρναν τα λεφτά που ζητούσαν με τίποτα. Δεν έκαναν πίσω. Τελειώσαμε.

dieuf-dieul-adamantiow-credit

Οι Dief-Dieul De Thies, μια ακόμα all – star μπάντα απο την Σενεγάλη, που έστησε ο Αδαμάντιος.

-Αλήθεια σου λέω. Δεν θα μπορούσα, δεν θα μπορούσες να είσαι ο Αδαμάντιος. Έχεις φανταστεί ποτέ να χαθείς σε κλαμπ του Ντακάρ απλά και μόνο για να βρεις μουσικούς, διπλής ηλικίας από τη δική σου, να τους  πείσεις πως αξίζει ο κόπος να ξαναπαίξουν μουσική μετά από 30 χρόνια; Ο Αδαμάντιος το έκανε. Πόσο σπάνιο.

Μας λέει: «Mετά την απόπειρά μου να συνεχίσoυμε τους Sahel αισθάνθηκα απογοητευμένος. Δεν ήθελα όμως να παρατήσω το όλο πράγμα. Από εκείνες τις μπομπίνες που είχα ακούσει κάποτε είπα να προσεγγίσω, το 2013, τους Dieuf – Diel de Thiès. Μια πολυμελή μπάντα, 13 μουσικοί, από την πόλη Thiès στη Σενεγάλη. Ήταν ένα ιστορικό γκρουπ. Είχε υπέροχο ήχο. Όταν μετά από 35 χρόνια ξαναβρέθηκε να κάνει πρόβες, το αποτέλεσμα ήταν μαγικό. Τελικά είναι εκείνοι που παίζουν στο ντοκιμαντέρ που σου έλεγα. Ξέρεις, πριν πάω στη Σενεγάλη είχα δει διάφορες συναυλίες. Τίποτα δεν συγκρινόταν με το πάθος και τη δυναμική των Αφρικανών μουσικών. Όσα κάνουν οι rock Star της Δύσης είναι απλά αστειότητες μπροστά τους. Θεωρώ πως μια μπάντα από τη Δύση δεν θα μπορούσε ποτέ να συγκριθεί με την ενέργεια που καταθέτουν οι Αφρικανοί μουσικοί στη σκηνή.»

14_front-cover-for-web

-Οι κούπες με τσάι που παραγγείλαμε μια ώρα πριν με τον Αδαμάντιο αδειάζουν. Μένουν μόνο λίγες γουλιές.

Υπάρχει χρόνος για μια τελευταία ερώτηση.

-Τι θέλεις από το παρόν;

-Μάλλον κουράστηκα με όλο αυτό το πήγαινε-έλα στην Αφρική. Ανεξάρτητα όμως από αυτό, εκεί, οι μουσικοί κατάλαβαν από πολύ νωρίς αυτό που αρχίζει να γίνεται εδώ. Συνδύασαν την μουσική τους με την jazz, το funk, την soul. Πιστεύω πως η καλύτερη, δυνατή, μουσική στον κόσμο βγήκε στη Σενεγάλη, το Μάλι, την Αιθιοπία, το Κονγκό και τη Γουινέα την δεκαετία του ‘70. Κατά τα άλλα αν με ρωτήσεις τι είναι η Αφρική, γενικά, για τον πλανήτη, θα σου απαντήσω ο σκουπιδοτενεκές του. Οι καταστάσεις που επικρατούν εκεί είναι τραγικές. Και τίποτα δεν φαίνεται να αλλάζει. Σ’ αυτό ευθύνη δεν έχει μόνο η Δύση αλλά και οι ίδιοι οι Αφρικανοί. Δεν είναι τυχαίο πως πολλοί από αυτούς όταν φεύγουν από εκεί καταφέρνουν ζηλευτά πράγματα. Όμως με ρώτησες κάτι άλλο. Για το σήμερα. Ξέρεις, εδώ και δύο – τρία χρόνια με ενδιαφέρει η παραδοσιακή ελληνική μουσική. Ποτέ δεν έγινε μια σοβαρή προσπάθεια να συνδυαστεί με άλλες μουσικές συμπεριφορές. Αυτό με ενδιαφέρει πια. Θεωρώ πως αν γίνει αυτό υπάρχει κοινό εκεί έξω που θα ήθελε να το ακούσει.

Ένα road movie ντοκιμαντέρ για την μουσική της Σενεγάλης με πρωταγωνιστή τον Depedro (κιθαρίστα των Calexico) και τη συμμετοχή των Dieuf-Dieul de Thiès