Παρότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συνειδητοποιούν πως η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική και πως οι άνθρωποι αποτελούν την κύρια αιτία της, εξακολουθεί να υπάρχει ένας απροσδόκητα μεγάλος αριθμός αρνητών της, που δεν αποδέχονται τι συμβαίνει και τι πρέπει να γίνει. Αυτό είναι επικίνδυνο. Δεν μπορούμε απλώς να περιμένουμε να επιληφθούν του ζητήματος οι αρμόδιοι. Πρέπει όλοι να ασκήσουμε πίεση στις κυβερνήσεις. Πρέπει πρώτα να διαλύσουμε μερικούς από τους πιο διαδεδομένους μύθους σχετικά με την κλιματική αλλαγή – μύθοι που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν οι αρνητές της προσπαθώντας να κλείσουν τα μάτια τους μπροστά στο πρόβλημα.
Μύθος 1: Η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν είναι πραγματική επειδή ορισμένοι τόποι είναι ακόμα κρύοι
Υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ καιρού και κλίματος – δεν πρέπει να συγχέονται μεταξύ τους. Ο καιρός έχει να κάνει με συγκεκριμένες, συχνά τοπικές συνθήκες της ατμόσφαιρας, που αφορούν σύντομα χρονικά διαστήματα. Το κλίμα, από την άλλη πλευρά, σχετίζεται με τη συμπεριφορά της ατμόσφαιρας σε πολύ μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα – από δεκαετίες έως αιώνες.
Το ότι μερικές φορές ένα συγκεκριμένο μέρος γίνεται πολύ κρύο δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το αν το παγκόσμιο κλίμα είναι πιο δροσερό ή πιο ζεστό. Είναι σαν να λέτε ότι μια μέρα δεν είναι συννεφιασμένη, επειδή μια αχτίδα ήλιου τυχαίνει να πέφτει στο σημείο που στέκεστε, ενόσω η υπόλοιπη πόλη καλύπτεται από σύννεφα.
Ένα άλλο παράδειγμα: σκεφτείτε ένα βουνό. Κάθε ορεινή περιοχή έχει υψηλότερα και χαμηλότερα σημεία. Τώρα φανταστείτε ότι, καθώς ανεβαίνετε, φτάνετε σε μια κοιλάδα, όπου πρέπει πραγματικά να κατηφορίσετε για λίγο, πριν ανεβείτε ξανά. Τώρα φανταστείτε ότι κάποιος που περπατάει δίπλα σας φωνάζει ξαφνικά, “δεν υπάρχει βουνό, γιατί στην πραγματικότητα κατεβαίνουμε τώρα!” Ακούγεται πολύ γελοίο, έτσι δεν είναι; Αυτό το άτομο αρνείται την ύπαρξη ενός βουνού βάσει μιας μικρής μεταβολής του υψομέτρου, πράγμα το οποίο είναι απολύτως παράλογο. Κάπως έτσι ακούγονται και οι άνθρωποι που αρνούνται την υπερθέρμανση του πλανήτη με βάση τις περιοχές που κάνει κρύο.
Μύθος 2: Δεν υπάρχει συναίνεση μεταξύ των επιστημόνων για την αλλαγή του κλίματος
Σύμφωνα με διάφορες μελέτες, πάνω από το 97% της επιστημονικής κοινότητας συμφωνεί ότι η αλλαγή του κλίματος συμβαίνει, ότι επιταχύνεται εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας και ότι υπάρχουν συγκεκριμένα μέτρα που θα μπορούσαμε να υιοθετήσουμε για να την αντιμετωπίσουμε. Στην πραγματικότητα, είναι πιθανό ότι η συναίνεση έχει περάσει το 99%, σύμφωνα με τον John Cook, τον κύριο συγγραφέα αρκετών μελετών για το θέμα.
Δεν υπάρχει λοιπόν καμία αμφιβολία μεταξύ των ειδικών και γενικά των επιστημόνων, ότι η “ανθρωπογενής” (δηλαδή η από τον άνθρωπο προερχόμενη) κλιματική αλλαγή είναι πραγματική.
Μύθος 3: Το κλίμα άλλαζε πάντα, είναι ένας φυσικός κύκλος
Αυτός είναι ένας από τους πιο επαναλαμβανόμενους μύθους και είναι καιρός να σταματήσει. Ενώ είναι πράγματι αλήθεια ότι το κλίμα έχει αλλάξει πολλές φορές στο παρελθόν, οι φυσικοί κύκλοι χρειάζονται συνήθως χιλιετίες για να αναπτυχθούν. Ο ρυθμός με τον οποίο οι θερμοκρασίες αυξάνονται τώρα δεν είναι σίγουρα φυσικός. Αλλαγές που θα χρειάζονταν χιλιάδες χρόνια συμβαίνουν σε λίγες μόνο δεκαετίες, γι ‘αυτό και οι επιστήμονες ανησυχούν τόσο πολύ.
Ο μόνος παράγοντας, που θα μπορούσε ενδεχομένως να προκαλεί αυτά τα φαινόμενα, έχει να κάνει με τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην ατμόσφαιρα και άλλων αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία εμποδίζουν τη θερμότητα να αποβληθεί από την ατμόσφαιρα. Αυτά τα επίπεδα, με τη σειρά τους, αντιστοιχούν απόλυτα σε αυτό που κάνουν οι άνθρωποι από την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης καίγοντας άνθρακα, πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.λπ. Εν ολίγοις, κανένας άλλος παράγοντας δεν θα μπορούσε να εξηγήσει καλύτερα αυτό που παρατηρούμε πέρα από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι επιταχύνουμε σημαντικά την κλιματική αλλαγή.
Μύθος 4: Τα ηφαίστεια εκπέμπουν περισσότερο CO2 από την ανθρώπινη δραστηριότητα
Με αυτό ερχόμαστε στον επόμενο μύθο. Κάποιοι θέλουν πραγματικά να ισχυριστούν ότι οι άνθρωποι δεν απελευθερώνουν τόσο CO2 στην ατμόσφαιρα όσο οι επιστήμονες ισχυρίζονται, οπότε δεν είμαστε οι κύριοι ένοχοι για την κλιματική αλλαγή. Τα ηφαίστεια, λένε, εκπέμπουν πολύ περισσότερο CO2 από ό,τι οι άνθρωποι. Αλλά αυτό είναι απλώς ψευδές.
Τα ηφαίστεια αποβάλλουν διοξείδιο του άνθρακα, αλλά δεν βρισκόμαστε σε μια ιδιαίτερα αξιοσημείωτη εποχή υψηλής ηφαιστειακής δραστηριότητας. Στην πραγματικότητα, τα ηφαίστεια εκπέμπουν σήμερα λιγότερο από το 1% των συνολικών εκπομπών CO2, πολύ λιγότερο από μία μόνο διάσταση της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Μύθος 5: Δεν θα δούμε βλαβερές επιπτώσεις για πολλές γενιές
Βλέπουμε πραγματικά τις τρομερές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής καθώς διαβάζετε αυτές τις γραμμές. Οι παγκόσμιες θερμοκρασίες είναι στο υψηλότερο σημείο από τότε που η ανθρωπότητα άρχισε να μετρά και να καταγράφει τις τάσεις τους. 17 από τα 18 θερμότερα χρόνια που έχουν καταγραφεί έχουν καταγραφεί από το 2001, γεγονός το οποίο έχει σημαντικές επιπτώσεις στη γεωργική βιομηχανία πολύ προφανείς για να τις αγνοήσουμε.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι έως το 2050 θα αντιμετωπίσουμε καταστροφικές συνέπειες σε όλο τον πλανήτη, με πολλά τέτοια φαινόμενα να συμβαίνουν ήδη. Η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει, σημαντικά είδη ζώων εξαφανίζονται, η μόλυνση του ωκεανού αυξάνεται (απειλώντας τα θαλάσσια οικοσυστήματα στα οποία στηριζόμαστε), ο ακραίος καιρός που προκαλείται από την κλιματική αλλαγή καθιστά τις φυσικές καταστροφές (όπως τυφώνες, πλημμύρες ή πυρκαγιές) πολύ πιο πιθανές. Ορισμένες περιοχές του πλανήτη υφίστανται ερημοποίηση, η γη γίνεται άγονη, γεγονός που με τη σειρά του αυξάνει τα ποσοστά των κλιματικών προσφύγων κατά μήκος του Ισημερινού.
Μύθος 6: Τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν έχουν καμία σχέση με την κλιματική αλλαγή
Μιλώντας για ακραίες καιρικές συνθήκες, ορισμένοι πιστεύουν ότι η μεγαλύτερη συχνότητα με την οποία τα βιώνουμε είναι απλώς μια σύμπτωση που δεν έχει καμία σχέση με την κλιματική αλλαγή. Αυτό είναι λάθος.
Το κλίμα είναι ένα καλά ρυθμιζόμενο, εύθραυστο σύστημα διασυνδεδεμένων καιρικών μοτίβων σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η αλλαγή του συνολικού μοτίβου με κάποιο τρόπο, προκαλεί επακόλουθες συνέπειες παντού στη γη με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή διαταράσσει αυτά τα ευαίσθητα μοτίβα, προκαλώντας τις καιρικές ανωμαλίες σε διεθνή κλίμακα. Μερικές φορές έχουμε ξηρασία, πυρκαγιές και καύσωνες. Οι πολικοί στρόβιλοι και άλλα ακραία ψυχρά καιρικά φαινόμενα μπορούν επίσης να προκληθούν από διάφορους παράγοντες, όπως αλλαγές στα επίπεδα αλατιού των ωκεανών και των ρευμάτων των ωκεανών, τα οποία έχουν τεράστιες επιπτώσεις στον τρόπο, με τον οποίο ο καιρός συμπεριφέρεται σε πολλές περιοχές.
Μύθος 7: Μια ελαφρώς υψηλότερη μέση θερμοκρασία θα μπορούσε πραγματικά να είναι καλή για εμάς
Αυτό μας φέρνει στο επόμενο σημαντικό σημείο. Αν και η αύξηση μερικών βαθμών στη μέση παγκόσμια θερμοκρασία μπορεί να μην ακούγεται τόσο απειλητική, στην πραγματικότητα έχει σημαντική επίδραση σε διάφορα οικοσυστήματα των οποίων η ισορροπία βασίζεται σε σταθερές θερμοκρασίες.
Επίσης, σκεφτείτε ότι μιλάμε για παγκόσμιους μέσους όρους, πράγμα που σημαίνει ότι ορισμένες περιοχές βλέπουν τεράστιες αλλαγές, ενώ άλλες πρέπει να αντιμετωπίζουν λιγότερες επιπτώσεις. Το ότι δεν μοιάζει να συμβαίνει κάτι τόσο δραστικό, οδηγεί πολλούς να ισχυριστούν πως η συνολική υπερθέρμανση του πλανήτη είναι καλή, καθώς ακατοίκητες περιοχές γίνονται κατάλληλες για ανθρώπινη εκμετάλλευση. Αλλά αυτή η εκτίμηση δεν λαμβάνει υπόψη το τίμημα: πολλά μέρη του πλανήτη ερημώνουν αυτή τη στιγμή που μιλάμε και είδη ζώων πολύτιμα για τη δική μας επιβίωση εξαφανίζονται κατά χιλιάδες, ιδίως τα έντομα – που βασίζονται σε προσεκτικά χρονομετρημένους κύκλους ζωής για να ευδοκιμήσουν. Αυτοί οι κύκλοι βασίζονται με τη σειρά τους, σωστά το μαντέψατε, σε θερμοκρασίες, οπότε μια αύξηση δύο βαθμών διαταράσσει ανεπανόρθωτα την ισορροπία της ζωής.
Μύθος 8: Τα φυτά χρειάζονται διοξείδιο του άνθρακα και θα φροντίσουν για το πρόβλημα
Ναι, τα φυτά χρειάζονται διοξείδιο του άνθρακα. Χρειάζονται επίσης νερό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η υπερβολική βροχόπτωση είναι καλό για την υγεία τους. Η ποσότητα CO2 στην ατμόσφαιρα υπερβαίνει κατά πολύ αυτό που μπορούν να καταναλώσουν όλα τα φυτά στον κόσμο και να μετατρέψουν σε οξυγόνο. Όλα τα είδη στη γη έχουν να δουν τόση ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα εδώ και 800.000 χρόνια – και ο πλανήτης ήταν ένα πολύ διαφορετικό μέρος τότε.
Μύθος 9: Οι άνθρωποι και άλλα είδη θα προσαρμοστούν απλώς στην κλιματική αλλαγή
Απλώς δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για προσαρμογή, όταν πραγματοποιούνται δραστικές αλλαγές μέσα σε δεκαετίες αντί χιλιετίες. Σίγουρα, ορισμένα είδη θα επιβιώσουν και τελικά οι απόγονοί τους θα προσαρμοστούν σε μεγάλο βαθμό στο νέο τους περιβάλλον σε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, αλλά οι άνθρωποι δεν θα είναι πιθανότατα μεταξύ των επιζώντων, εάν συνεχιστεί η τρέχουσα τάση. Σε αυτό το ρυθμό, μόνο απίστευτα ανθεκτικά είδη θα βγουν ζωντανά από την άλλη πλευρά της κλιματικής κρίσης.
Μύθος 10: Το να κάνεις κάτι γι ‘αυτό είναι πάρα πολύ ακριβό (ή είναι εντελώς αδύνατο)
Υπάρχουν οικονομικά αποδοτικά μέτρα που μπορούμε να λάβουμε, όπως η μετάβαση προς βιοκαύσιμα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – τα οποία γίνονται φθηνότερα χρόνο με το χρόνο. Η αλλαγή των συνηθειών μας διεθνώς μπορεί να επιβραδύνει αποτελεσματικά την κλιματική αλλαγή στο σημείο, που θα μπορούσαμε να επιβιώσουμε και να προσαρμοστούμε. Ναι, επειδή οι δραστηριότητές μας είναι το πρόβλημα, ο έλεγχος και περιορισμός των κακών συνηθειών μας σίγουρα θα βοηθήσει. Τέλος, το οικονομικό κόστος τού να μην κάνουμε απολύτως τίποτα υπερβαίνει το κόστος εφαρμογής καλών περιβαλλοντικών πολιτικών.
