Η μαντεία ασκείται εδώ και χιλιετίες – Ποιος δεν θέλει να δει αν στο πεπρωμένο του βρίσκεται ο πλούτος ή μια καταστροφή;
Μαντεία με γέλια και γάτες
Μερικές από τις μεθόδους των μελλοντολόγων είναι απλώς παράξενες. Εκείνοι που ασκούσαν τη μαντική τέχνη μέσω ζώων ισχυρίζονταν ότι γνώριζαν το μέλλον παρατηρώντας γάτες.
Αποτελεί γνωστή πρόληψη ότι μια μαύρη γάτα που συναντάται στο δρόμο σας προβλέπει κακή τύχη, γνωρίζατε όμως ότι το φτέρνισμα είναι ο τρόπος της γάτας να προβλέπει τη βροχή; Αν δεν το είχατε, σας το λέμε, υπάρχουν άνθρωποι που το περιμένουν πως και πως…
Αριθμολογία, φρενολογία και χειρομαντεία
Πολλοί πιστεύουν ότι το όνομα ενός ατόμου (ή ακόμα και από πόσα γράμματα αποτελείται ένα όνομα) δίνει σημαντικές πληροφορίες για το τι επιφυλάσσει το μέλλον του.
Μια μορφή μαντικής υποστήριξε ότι τα εξογκώματα στο κρανίο μπορούσαν να προβλέψουν με ακρίβεια όχι μόνο την προσωπικότητα ενός ατόμου αλλά και το μέλλον του. Αυτή η «επιστήμη» της φρενολογίας δεν ήταν μια περίεργη, περιθωριακή πεποίθηση, αλλά αντίθετα ήταν εξαιρετικά δημοφιλής ακόμη και μεταξύ καλά μορφωμένων Αμερικανών και Ευρωπαίων το 1800.
Υπάρχουν πολλές εκατοντάδες από καιρό απαξιωμένες (και αυτονόητα παράλογες) μέθοδοι μαντείας. Πολλές εξίσου απίθανες τεχνικές εφαρμόζονται σήμερα, όπως η αριθμολογία, η ανάγνωση φύλλων τσαγιού, η ερμηνεία καρτών ταρώ και το διάβασμα των γραμμών στην παλάμη ενός ατόμου.
Ερμηνεία ονείρου και ονειροκρίτες
Για χιλιετίες, τα όνειρα θεωρούνταν παγκοσμίως ως μέσο πρόβλεψης του μέλλοντος και υπάρχει μια ακμάζουσα βιομηχανία γύρω από την ερμηνεία των ονείρων.
Για παράδειγμα, το να ονειρευτείτε ένα άλογο σημαίνει ότι θα έχετε άνοδο και πρόοδο στη ζωή, αλλά αν ονειρευτείτε μια αλογόμυγα τότε ή θα ακούσετε κάποιο ψέμα ή θα συναντήσετε ένα πρόσωπο.
Στην περίπτωση που ονειρευτείτε ένα άλογο που το γυροφέρνουν οι αλογόμυγες και αυτό τις διώχνει με την ουρά του και κουνά νευρικά το κεφάλι του, τότε η πρόοδος και η άνοδος στη ζωή σας θα σας φέρει συναντήσεις με ενοχλητικούς ανθρώπους που θα σας λένε ψέματα και θα σας περιτριγυρίζουν σαν αλογόμυγες. Τα κακά της επιτυχίας είναι αυτά βεβαίως.
Φυσικά, αν ανατρέξει κανείς σε διαφορετικούς οδηγούς ερμηνείας ονείρων ανά τον κόσμο θα δει και τη διαφορετική συμβολοποίηση που υπάρχει για το ίδιο θέμα, πράγμα που αναδεικνύει πέρα από τις πολιτισμικές διαφορές, ήθη και έθιμα, τη διαφορετική οπτική των ανθρώπων και τις πολλαπλές ερμηνείες που επιδέχονται τα φαινόμενα και τα γεγονότα του ανθρώπινου βίου.
Η ψυχολογία της μαντείας
Όποια μορφή κι αν πάρει η μαντεία, η βασική διαδικασία είναι η ίδια: αναζήτηση νοήματος σε τυχαία μοτίβα και φαινόμενα.
Κάποιο ουσιαστικά τυχαίο γεγονός παρατηρείται στη φύση (ήχοι ζώων, φυσικά φαινόμενα) ή προκαλείται να συμβεί (τα φύλλα τσαγιού πέφτουν τυχαία, οι κάρτες ταρώ ανακατεύονται) και οι άνθρωποι εξετάζουν προσεκτικά τα αποτελέσματα προσπαθώντας να προσδώσουν νόημα σε αυτά.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι πολύ καλός στο να βρίσκει (ή να δημιουργεί) νόημα ακόμα και όταν δεν υπάρχει συσχετίζοντας τυχαία μοτίβα.
Γι’ αυτό οι άνθρωποι βλέπουν πρόσωπα και άλλες εικόνες να σχηματίζονται στα σύννεφα, στις κηλίδες μελάνης του ψυχολογικού τεστ Ρόρσαχ, αλλά και στο κατακάθι του καφέ στα τοιχώματα του φλιτζανιού. Αυτό το φαινόμενο, που ονομάζεται παρειδωλία, είναι πολύ γνωστό στην ψυχολογία.
Εγκυρότητα μαντείας
Λειτουργεί κάποιο από αυτά τα μαντικά εργαλεία; Δυστυχώς όχι, και δεν είναι δύσκολο να το αντιληφθούμε.
Οι μάντεις απέτυχαν να προβλέψουν τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, την παγκόσμια οικονομική κατάρρευση που ακολούθησε, το ιαπωνικό τσουνάμι, τους σεισμούς της Σαντορίνης, τους αριθμούς που θα φέρει το Τζοκερ και αμέτρητα άλλα σημαντικά ή ασήμαντα παγκόσμια γεγονότα. Στην περίπτωση των πρώτων θα είχαν σωθεί αθώες ζωές, αν είχαν προβλεφθεί με ακρίβεια.
Το πιο προφανές πρόβλημα είναι ότι διαφορετικές μέθοδοι μαντείας αναιρούν η μία την άλλη (και τον εαυτό τους) δίνοντας ασυνεπείς και αντιφατικές προβλέψεις.
Όχι μόνο οι απαντήσεις για το ίδιο θέμα διαφέρουν μεταξύ των μεθόδων, αλλά βλέπουμε ακόμα και διαφορετικές προβλέψεις πχ για το ίδιο ζώδιο.
Δύο ερμηνείες καρτών ταρώ ή φύλλων τσαγιού με διαφορά λεπτών μεταξύ τους με το ίδιο άτομο να κάνει την ίδια ακριβώς ερώτηση για το μέλλον θα πρέπει να δίνουν την ίδια απάντηση, αλλά κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει.
Ας πούμε, για παράδειγμα, ότι κάποιος θέλει να μάθει αν θα μετακομίσει στο Παρίσι τα επόμενα 10 χρόνια ή αν ο σημερινός πρωθυπουργός θα επανεκλεγεί την επόμενη τετραετία. Εάν αυτές οι μέθοδοι μαντείας λειτουργούν, θα πρέπει να δίνουν όλες την ίδια απάντηση.
Δεν θα πρέπει να έχει σημασία αν δείτε την κρυστάλλινη σφαίρα, ρίξετε τα ταρώ ή σας πουν τον καφέ αναζητώντας καθοδήγηση.
Οι απαντήσεις θα πρέπει να είναι όλες οι ίδιες, αφού τα ενδεχόμενα είναι είτε να μετακομίσετε είτε να μη μετακομίσετε στο Παρίσι και ο πρόεδρος είτε να επανεκλεγεί είτε να μην επανεκλεγεί.
Οι απαντήσεις της μαντείας δεν διαφοροποιούνται από το τυχαίο (σε αυτά τα παραδείγματα οι πιθανότητες είναι ούτως ή άλλως 50/50). Αυτός είναι εξάλλου ο λόγος που ένα άτομο μπορεί να συμβουλευτεί δέκα διαφορετικά μέντιουμ και να πάρει δέκα διαφορετικές απαντήσεις για το μέλλον. Εάν αυτές οι μέθοδοι μαντείας είναι τόσο εσφαλμένες και ασταθείς, γιατί να τις χρησιμοποιήσουμε;
Προκύπτει επίσης ένα άλλο ερώτημα: εάν κάποια από τις μεθόδους λειτουργούσε πραγματικά, γιατί αυτές θα ήταν τόσες πολλές;
Γιατί να μην επιμείνουμε σε μια δοκιμασμένη, αξιόπιστη μέθοδο αντί να επινοήσουμε κυριολεκτικά εκατοντάδες άλλους τρόπους μαντείας;
Εάν η ανάγνωση των φύλλων τσαγιού αποδεικνυόταν επιστημονικά ως ένας περισσότερο ακριβής τρόπος για να προβλέψουμε το μέλλον από ό,τι, ας πούμε, τα ταρώ, τότε οι άνθρωποι θα χρησιμοποιούσαν τη μέθοδο που λειτουργεί.
Αντίθετα, όλες οι μέθοδοι μαντείας είναι εξίσου έγκυρες (ή άκυρες) επειδή όλες βασίζονται στην ίδια εσφαλμένη υπόθεση, ότι η αναζήτηση και εύρεση νοήματος σε τυχαία φαινόμενα προβλέπει το πεπρωμένο.
Ακόμη και βιβλία που ασχολούνται με τη μαντεία παραδέχονται ότι οι τεχνικές είναι αναξιόπιστες.
Ο πρόλογος του βιβλίου «The Complete Book of Fortune» αναφέρει: «Όταν προσπαθείς να γνωρίσεις την τύχη σου με οποιαδήποτε μέθοδο μαντικής, τα αποτελέσματα που λαμβάνονται πρέπει να θεωρούνται ως ένδειξη του τι μπορεί να συμβεί και δεν πρέπει να γίνονται δεκτά ως πειστικές αποδείξεις για το τι θα συμβεί».
Ελεύθερη βούληση εναντίον ντετερμινισμού
Πολλοί άνθρωποι που πιστεύουν στη μαντεία δεν συνειδητοποιούν ότι αν έχουν δίκιο, έχουν απαντήσει σε ένα από τα θεμελιώδη ερωτήματα της φιλοσοφίας, αυτό της ελεύθερης βούλησης εναντίον του ντετερμινισμού.
Οι περισσότεροι άνθρωποι θα προτιμούσαν να πιστεύουν ότι ελέγχουν τις πράξεις τους και παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις στη ζωή.
Η πεποίθηση όμως ότι μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον αναιρεί τη δυνατότητα να αποφασίζω για τη ζωή μου, αφού αυτή είναι προδιαγεγραμμένη.
Είτε υπάρχει “ένα μέλλον” που πρέπει να γνωρίζουμε και επομένως είναι προκαθορισμένο, ή είναι άγνωστο και αβέβαιο. Λογικά, δεν μπορούμε να ελέγξουμε τη μοίρα εάν το μέλλον είναι γνωστό.
Δεν χρειάζεται να συμβουλευτεί κανείς ένα μέντιουμ ή έναν μάντη για να καταλήξει σε μια πιθανή ενόραση για κάτι που μπορεί να συμβεί ή να μην συμβεί. Ο καθένας μπορεί να το κάνει αυτό.
Αν θέλετε να μάθετε αν κάτι καλό ή κακό θα μπορούσε να σας συμβεί – από τη συνάντηση με έναν ψηλό μελαχρινό άγνωστο, μέχρι τον θάνατο σε αεροπορικό δυστύχημα, έως τη νίκη στο λαχείο – η απάντηση είναι πάντα ναι.
Αν θέλετε ωστόσο να μάθετε αν όντως θα σας συμβούν αυτά τα πράγματα τότε η απάντηση είναι πιο πολύπλοκη, γιατί το μέλλον – όπως πάντα – παραμένει αβέβαιο.
