Το «Πανελλήνιον» το ντοκιμαντέρ των Σπύρου Μαντζαβίνου και Κώστα Αντάραχα που προβάλλει απόψε -Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου- η ΕΡΤ3 στις 23:00 μας μεταφέρει σε ένα σκακιστικό καφενείο της Αθήνας, στη συμβολή των οδών Σόλωνος και Μαυρομιχάλη.
Ο χώρος αυτός δεν φιλοξενεί πρωταθλητές ούτε αναζητά εντυπωσιακές παρτίδες. Συγκεντρώνει ανθρώπους της καθημερινότητας που βρίσκουν στο σκάκι μια διέξοδο, μια αφορμή συνάντησης και έναν μικρό θύλακα ελευθερίας. Μέσα από την παρατήρηση των θαμώνων και της αργής ροής του χρόνου, οι δημιουργοί συνθέτουν μια τρυφερή τοιχογραφία αστικής ζωής.
Η ταινία δεν επιδιώκει την κορύφωση ούτε επιβάλλει ένα κεντρικό μήνυμα. Αντίθετα, επιμένει στη δύναμη των μικρών στιγμών: στα βλέμματα, στις σιωπές, στους ήχους του καφέ και των σκακιερών. Έτσι, ο θεατής μεταφέρεται στον μικρόκοσμο του καφενείου και παρακολουθεί πώς η μοναξιά, η ανάγκη για συντροφιά και η εμμονή στο παιχνίδι συνθέτουν μια ξεχωριστή κοινότητα. Η κάμερα αντιμετωπίζει τους χαρακτήρες με σεβασμό και διακριτικότητα, αποφεύγοντας τον διδακτισμό ή τη ρομαντικοποίηση.
Η γοητεία του «Πανελλήνιον» βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την αυθεντικότητα. Οι άνθρωποι που παρουσιάζονται δεν είναι εξιδανικευμένοι· είναι αντιφατικοί, καθημερινοί, συχνά μελαγχολικοί. Όμως μέσα από αυτούς αναδύεται ένα σχόλιο για την κοινωνία: την ανάγκη για χώρους που δημιουργούν αίσθηση κοινότητας, ακόμα και μέσα σε μια μεγαλούπολη που συχνά αποξενώνει. Ο ρυθμός μπορεί να φανεί αργός για κάποιους, όμως αυτός ο ρυθμός είναι και το μέσο με το οποίο το ντοκιμαντέρ αποτυπώνει τον χρόνο που κυλάει χωρίς θεαματικές αλλαγές.
Το «Πανελλήνιον» είναι ένα δωρικό αλλά ουσιαστικό ντοκουμέντο. Μας θυμίζει ότι η κινηματογραφική δύναμη μπορεί να αναδυθεί όχι μόνο από τα μεγάλα γεγονότα, αλλά και από τις μικρές ανθρώπινες ιστορίες που, συχνά σιωπηλά, ορίζουν τη ζωή μας.
Σκηνοθεσία: Σπύρος Μαντζαβίνος, Κώστας Αντάραχας
Σενάριο: Σπύρος Μαντζαβίνος, Κώστας Αντάραχας
Διεύθυνση φωτογραφίας: Γιώργος Κουτσαλιάρης
Μοντάζ: Δημήτρης Πολύζος
Ήχος: Στέλιος Κουπετώρης, Γιώργος Κέρπελης, Νίκος Κωνσταντίνου
Μουσική: Γιώργος Κοτταρίδης
