Αφιέρωμα | Εκλογές Σ.Ε.Η. 2026: Δημοκρατική Ενότητα Ηθοποιών. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, απευθύναμε τέσσερις κοινές ερωτήσεις προς όλους τους συνδυασμούς και τους υποψηφίους, εστιάζοντας στους βασικούς άξονες που απασχολούν σήμερα τον κλάδο: τις εργασιακές συνθήκες, τη στήριξη των νέων ηθοποιών, τις θεσμικές αλλαγές στην εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δικαιώματα, καθώς και την ενίσχυση του ρόλου του Σωματείου. Οι απαντήσεις τους φωτίζουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις και προτεραιότητες, σκιαγραφώντας τα διλήμματα αλλά και τις προοπτικές της επόμενης ημέρας για τους ανθρώπους της σκηνής.
Με φόντο μια περίοδο σημαντικών ανακατατάξεων στον χώρο του πολιτισμού και έντονης κινητικότητας στο πεδίο των διεκδικήσεων για το επάγγελμα του ηθοποιού, οι εκλογές του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών που θα πραγματοποιηθούν από τις 3 έως τις 6 Απριλίου 2026 αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.
Σε ένα τοπίο όπου ζητήματα όπως οι συλλογικές συμβάσεις, οι αμοιβές, η ασφαλιστική κάλυψη και η ανεργία παραμένουν ανοιχτά, ενώ ταυτόχρονα η επισφάλεια πλήττει ιδιαίτερα τη νέα γενιά καλλιτεχνών, το διακύβευμα δεν περιορίζεται σε μια απλή καταγραφή δυνάμεων μέσα από το όποιο αποτέλεσμα, αλλά αγγίζει τον ίδιο τον προσανατολισμό και τον ρόλο του Σωματείου τα επόμενα χρόνια.
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις γύρω από την ίδρυση της Ακαδημίας Τεχνών και το σχετικό νομοσχέδιο που τελικά έγινε νόμος, δημιουργούν νέα δεδομένα για την εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δικαιώματα των ηθοποιών, προκαλώντας έντονο διάλογο εντός του κλάδου. Παράλληλα, τίθεται εκ νέου το ζήτημα της θεσμικής ισχύος του Σωματείου και της ικανότητάς του να παρεμβαίνει αποτελεσματικά απέναντι στην Πολιτεία και τους εργοδότες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, απευθύναμε τέσσερις κοινές ερωτήσεις προς όλους τους συνδυασμούς και τους υποψηφίους, εστιάζοντας στους βασικούς άξονες που απασχολούν σήμερα τον κλάδο: τις εργασιακές συνθήκες, τη στήριξη των νέων ηθοποιών, τις θεσμικές αλλαγές στην εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δικαιώματα, καθώς και την ενίσχυση του ρόλου του Σωματείου. Οι απαντήσεις τους φωτίζουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις και προτεραιότητες, σκιαγραφώντας τα διλήμματα αλλά και τις προοπτικές της επόμενης ημέρας για τους ανθρώπους της σκηνής. Η παράταξη Συνέλευση Αγωνιζόμενων Ηθοποιών (Σ.Α.Η.) δυστυχώς δεν μπόρεσε να απαντήσει λόγω έλλειψης διαθεσιμότητας χρόνου ενώ η παράταξη Από Κοινού δήλωσε πως δε θα πάρει μέρος στην εκλογική διαδικασία.
Παρακάτω, έχουμε τις απαντήσεις και την τοποθέτηση της Δημοκρατικής Ενότητας Ηθοποιών (Δ.Ε.Η.):
Ποιο είναι το βασικό σας σχέδιο για τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών των ηθοποιών τα επόμενα χρόνια; (συμβάσεις, αμοιβές, ασφάλιση, ανεργία)
Λαμβάνοντας υπόψη την ανησυχητική κατάσταση που υπάρχει γύρω μας, με όλες τις τρέχουσες διεθνείς εξελίξεις, σε περίοδο γενικευμένου πολέμου, στα πρόθυρα ενός Γ’ παγκόσμιου, κυριολεκτικά στο κατώφλι μας, συζητάμε για το πώς το ΣΕΗ έπαιξε και μπορεί να παίξει ακόμα μεγαλύτερο ρόλο σε αυτές τις συνθήκες, να γίνει αποκούμπι σε αυτούς τους ασυνήθιστους καιρούς που ζούμε. Ένα ΣΕΗ ισχυρό, σε κάθε χώρο δουλειάς, που βάζει και θα συνεχίσει να βάζει στο στόχαστρο τους πραγματικούς φταίχτες για την κατάσταση που ζούμε, την εργοδοσία και το κράτος της που μας αφήνουν απλήρωτους στην πρόβα και εμπλέκονται όλο και πιο βαθιά στο πολεμικό κουβάρι, μας κάνουν κάθε μέρα στόχο αντιποίνων.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το σχέδιο της Δημοκρατικής Ενότητας Ηθοποιών στο ΣΕΗ περιλαμβάνει ένα πλαίσιο δράσης αγωνιστικό σε όλο τον κλάδο, με συμβάσεις παντού, στο ελεύθερο, στα κρατικά, στα ΔΗΠΕΘΕ, στα μεγάλα ιδρύματα (Νιάρχος, Στέγη) στην διαφήμιση, στον οπτικοακουστικό χώρο. Με τις συμβάσεις στην κορωνίδα, παλεύουμε και θα παλεύουμε για να αυξηθούν τα προνοιακά επιδόματα (εποχικό, ανεργίας, γονέα, παιδιού) αλλά και να εξασφαλίζεται συνταξιοδοτικά όλος ο κλάδος, να μην μείνει κανείς και καμιά χωρίς σύνταξη.
Δεν θα αφήσουμε κανέναν και καμία απροστάτευτη απέναντι στην εργοδοτική ασυδοσία και παρενόχληση οποιουδήποτε είδους. Δεχτήκαμε δεκάδες καταγγελίες για εργοδοτική αυθαιρεσία και καταπάτηση δικαιωμάτων, για παρενοχλήσεις και κατάχρηση εξουσίας και τις αντιμετωπίσαμε όλες. Όλες οι περιπτώσεις επιλύθηκαν, οι συνάδελφοι κι οι συναδέλφισσες δικαιώθηκαν. Δίνουμε και θα συνεχίσουμε να δίνουμε τη μάχη για τους μικρούς θιάσους, τα μικρά σχήματα, τα μικρά θέατρα που ασφυκτιούν κάτω από την πολιτική που εφαρμόζεται. Παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις γύρω από το AI και τον θόρυβο που δημιουργείται και θα ξεκινήσουμε να επεξεργαζόμαστε θέσεις για την προστασία της φυσικής (πνευματικής και χειρωνακτικής) εργασίας όλων των ηθοποιών, για προστασία του καλλιτεχνικού έργου, για τα συγγενικά δικαιώματα.
Αυτό το πλαίσιο δράσης, φυσικά, φτιάχνεται και παλεύεται μαζί με τον κλάδο, στα θέατρα, στις συνελεύσεις, στις συσκέψεις, δεν γίνεται ξέχωρα και με ανάθεση από τους συναδέλφους/ισσες. Δίνουμε ενεργητικά το παρόν στις ανησυχίες και τους αγώνες του κλάδου και το έχουμε ήδη αποδείξει, με κερδισμένες συμβάσεις, ζωντανές συζητήσεις σε κάθε θίασο, φούντωμα της αλληλεγγύης στις δύσκολες στιγμές, κοινούς αγώνες με τους σπουδαστές για την καλλιτεχνική εκπαίδευση που μας αξίζει.
Αυτά και άλλα τόσα μας διαφοροποιούν από όλες τις άλλες πολιτικές δυνάμεις στο Σωματείο που την κρίσιμη στιγμή εγκατέλειψαν το τιμόνι, τα “δίπλωσαν” κι έσπευσαν στην τελευταία Γενική εκλογοαπολογιστική μας Συνέλευση να κουνούν το δάχτυλο στον κλάδο για την δική τους ανεπάρκεια. Εμείς, λοιπόν, απλώνουμε πάλι καθαρά κι ειλικρινά το χέρι σε όλους κι όλες τις συναδέλφους/ιδέες να εμπιστευτούν τους υποψηφίους που γνωρίζουν μες τα θέατρα. Αυτούς με τους οποίους παλεύουν μαζί για όσα μας μαυρίζουν τη ζωή. Όχι αυτούς που έλαμψαν δια της απουσίας τους μέσα κι έξω από τα συμβούλια.
Ποιες είναι οι προτάσεις σας για τη στήριξη των νέων ηθοποιών και την αντιμετώπιση της επισφάλειας στο επάγγελμα ώστε να διασφαλιστεί ότι οι απόφοιτοι δραματικών σχολών δεν θα υποβαθμιστούν θεσμικά ή επαγγελματικά;
Αυτό το ζήτημα δένεται άρρηκτα με το πρώτο, πιο πάνω, τα εργασιακά δικαιώματα δηλαδή, ολόκληρου του κλάδου. Δεν γίνεται να δεις ξέχωρα τα δικαιώματα και τις διεκδικήσεις του επαγγελματία από αυτά του σπουδαστή/στριας. Αν για εμάς που είμαστε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στο επάγγελμα είναι δύσκολα τα πράγματα, για τους σπουδαστές είναι 10 φορές πιο δύσκολα. Έχουν να παλέψουν με μια ζοφερή πραγματικότητα που τους θέλει να σπουδάζουν σε μια ιδιωτική δραματική, να την πληρώνουν πανάκριβα, να κάνουν 2 δουλειές για να τα βγάλουν και να προσπαθούν παράλληλα να μπουν στον χώρο. Μιλάμε βασικά για Γολγοθά.
Αυτό που χρειάζεται πιο ειδικά να δούμε, όμως, είναι πώς η καλλιτεχνική παιδεία θα έχει σταθερές, δηλαδή πρόγραμμα σπουδών που θα καλύπτει συνολικά τις ανάγκες των σπουδαστών, του κλάδου, εν τέλει τις κοινωνίας, θα βγάζει ολοκληρωμένους καλλιτέχνες ανθρώπους από τις σχολές. Που θα καλλιεργεί την αλληλεγγύη μεταξύ μας και όχι τον σκληρό και στείρο ανταγωνισμό για την ακρόαση και τη θέση στα κρατικά. Που θα αναδεικνύει την πραγματική δύναμη του αγώνα μέσα από τη συμμετοχή στους φορείς μας, τον Σύλλογο των Σπουδαστών στις σχολές Χορού, Θεάτρου και Κινηματογράφου (ΣΥ.ΣΠΟΥ.ΧΟ.ΘΕ.ΚΙ.) και το Σωματείο μας, αύριο. Αυτό, ήταν, άλλωστε και το πλαίσιό μας στο ΠΔ, σύνδεση σπουδών με επάγγελμα, πτυχία με αξία, όχι ένα ακόμα χαρτί για το κάδρο στο σπίτι μας.
Και παράλληλα, να διεκδικήσουμε ουσιαστικούς όρους ύπαρξης των μικρών σχημάτων, αυτών που είναι στ’ αλήθεια η κοιτίδα των νέων συναδέλφων/ισσών, για πραγματικά ανεξάρτητη καλλιτεχνική δημιουργία, χωρίς όρους και προϋποθέσεις, με αναζήτηση των ανάλογων χώρων για τέτοια δημιουργία, που θα παρέχονται από το κράτος και τους δήμους, τις περιφέρειες.
Πώς αξιολογείτε τον αντίκτυπο που θα έχει η ίδρυση της Ακαδημίας στα επαγγελματικά δικαιώματα και την εκπαίδευση των ηθοποιών και ποια είναι η θέση σας για τον ψηφισμένο πια νόμο για την Ακαδημία Τεχνών;
Η λεγόμενη Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών, που μέσα από τους δικούς μας αγώνες, σπουδαστών/στριών και επαγγελματιών αναγκάστηκε να σχεδιάσει η κυβέρνηση, είναι εδώ και δεκαετίες αίτημα του κλάδου. Ένα Πανεπιστήμιο, δηλαδή που θα καλύπτει τις ανάγκες καλλιτεχνικών σπουδών σε επιστημονικό επίπεδο, με διδακτικό προσωπικό καταρτισμένο και με δικαιώματα, πρόγραμμα σπουδών ενιαίο και στο ύψος των αναγκών μας, πτυχία που θα εξασφαλίζουν κάθε κατεύθυνση επαγγελματικής πορείας ενός ηθοποιού στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αναγνωρισμένα από το κράτος από την πρώτη μέρα, συνδεόμενα με τις συλλογικές συμβάσεις στον χώρο.
Το ψηφισμένο πια, νομοσχέδιο της κυβέρνησης είναι τόσο μακριά από το παραπάνω, όσο η Γη από τον Ήλιο. Νομοσχέδιο που το ψήφισαν όλα τα αστικά κόμματα μέσα στη Βουλή, πλην ΚΚΕ. Η κυβέρνηση, έχοντας υποχρέωση να εκτελέσει τις σχετικές οδηγίες της ΕΕ για την εκπαίδευση και έχοντας πιεστεί από τις κινητοποιήσεις των σπουδαστών και των ηθοποιών από την πανδημία και μετά, φέρνει μια προχειρία που μόνο πανεπιστήμιο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Στην ουσία συγκολούνται οι 5 κρατικές καλλιτεχνικές σχολές (Δραματικές Εθνικού και ΚΘΒΕ, Σχολές χορού ΚΣΟΤ και ΕΛΣ, Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης) και ταμπελοποιούνται ανώτατες. Το νέο “πανεπιστήμιο” θα ανήκει πλέον στο Υπ. Παιδείας. Είναι άλλωστε ενδεικτικό ότι «δανείζεται» τις υποδομές και τις εγκαταστάσεις των 5 σχολών, χωρίς καμιά αναβάθμιση. Δεν αξιοποιεί το υπάρχον έμπειρο διδακτικό προσωπικό, τους δασκάλους των παραστατικών τεχνών, παρά μόνο για την πρώτη τετραετία λειτουργίας και μετά αδιαφορεί κυριολεκτικά και για την τύχη αυτών των ανθρώπων και για το ίδιο το Πανεπιστήμιο… Προβλέπει ελάχιστους εισακτέους, με αποτέλεσμα η μεγάλη πλειονότητα των υποψήφιων σπουδαστών να κατευθύνεται και πάλι στις ιδιωτικές σχολές. Προδιαγράφει ακόμα λιγότερους εισακτέους με κατατακτήριες από τις υπάρχουσες ανώτερες σχολές, όπως και απόφοιτους των 5 κρατικών, καταδικάζοντας κι αυτούς σε ακριβοπληρωμένες «διαδρομές» κατάρτισης και προγραμμάτων δεξιοτήτων. Δεν κάνει καμιά αναφορά σε προγράμματα και διάρκεια σπουδών, στον τρόπο της απαραίτητης σύνδεσης της ΑΣΠΤ με τα υπάρχοντα καλλιτεχνικά πανεπιστημιακά τμήματα. Επιπλέον, δεν λαμβάνει υπόψη και την ιδιαίτερη φύση των καλλιτεχνικών σπουδών, ακόμα περισσότερο στις παραστατικές τέχνες, αξιοποιώντας στην κατεύθυνση αυτή τη μεγάλη πείρα που υπάρχει από την οργάνωση της διδασκαλίας, ειδικότερα στις 5 κρατικές σχολές.
Σε όλο αυτό το ήδη αποτυχημένο εγχείρημα της κυβέρνησης, το αντίκτυπο θα είναι καταστροφικό και εμείς, σαν ΣΕΗ, προσπαθούμε να παρέμβουμε με τις θέσεις και δράσεις μας, συμπαραστεκόμενοι στον δίκαιο αγώνα των σπουδαστών/στριών και του Συλλόγου τους (ΣΥ.ΠΟΥ.ΧΟ.ΘΕ.ΚΙ.) και των άλλων συλλόγων και των οργάνων τους στις σχολές, δίνοντας τον αγώνα για ένα πανεπιστήμιο στο ύψος των αναγκών μας και όχι ένα “μπάλωμα” νομοσχεδίων και άρθρων που θα εξυπηρετεί τους σχολάρχες και την κάθε κυβέρνηση. Θα είμαστε δίπλα στον αγώνα αυτό, ώστε κι αυτό το νομοσχέδιο να μείνει στα χαρτιά, όπως πολύ σωστά φωνάζουν οι μελλοντικοί συνάδελφοί μας.
Πώς σκοπεύετε να ενισχύσετε τον ρόλο του Σωματείου ως θεσμικού εκπροσώπου απέναντι στην Πολιτεία και τους εργοδότες του χώρου;
Ο βασικός σκοπός είναι να δώσουμε τον αγώνα για ένα ακόμα πιο μαζικό ΣΕΗ παντού, σε όλους τους χώρους δουλειάς και ζωής μας, στο θίασο, στα σετ, στα στούντιο, παντού. Να μεγαλώσει η συσπείρωση γύρω από το ΣΕΗ και την υπόθεσή του, να έρθουν να γραφτούν και να δράσουν ακόμα περισσότεροι συνάδελφοι/ισσες στο συνδικαλιστικό τους όργανο. Αυτό είναι που τρέμουν εργοδοσία και κράτος.
Και στις ερχόμενες εκλογές (3-6 Απρίλη), θα φανεί αυτό ακριβώς: πόσοι ηθοποιοί θα έρθουν να ψηφίσουν και θα στηρίξουν το ψηφοδέλτιο της ΔΕΗ στο Σωματείο, θα ενισχύσουν αυτές τις δυνάμεις που δεν φοβήθηκαν να βγουν μπροστά στους μικρούς και μεγάλους αγώνες, δεν δίστασαν να τολμήσουν, που πολλές φορές έκαναν και λάθη, παρέλειψαν πράγματα, αλλά ήταν εκεί, δεν παραιτήθηκαν, δεν έσπειραν την απογοήτευση, δεν τα δίπλωσαν, κάλεσαν τον κλάδο να κάνει το βήμα μαζί τους, και όχι να τους αναθέσει τον αγώνα και να κάτσει στο καμαρίνι. Να συμμετάσχουν στις εκλογές, ενισχύοντας αυτές τις δυνάμεις που οργάνωσαν και οργανώνουν τη σύγκρουση με την κυβερνητική πολιτική και τα επιχειρηματικά συμφέροντα στον κλάδο, τους υποψήφιους και τις υποψήφιες με το ψηφοδέλτιο της ΔΕΗ, που φέτος, για ακόμα μια φορά είναι πολλαπλάσιοι, δείχνοντας έτσι την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας, επιβεβαιώνοντας την σωστή και αναγκαία κατεύθυνση που έχει το ΣΕΗ. Αυτή η κατεύθυνση είναι που θα ενισχύσει ακόμα περισσότερο το Σωματείο απέναντι στην ασύδοτη εργοδοσία και το κράτος που νομοθετεί για αυτήν. Θα ενισχύσει ακόμα περισσότερο τον αγώνα για Συλλογικές Συμβάσεις στο ελεύθερο, θα πιέσει το αμέσως επόμενο διάστημα μες το καλοκαίρι, την μεγάλη εργοδοσία να κάτσει να υπογράψει την Συλλογική Σύμβαση (όπως έγινε και σε ΚΘΒΕ και Εθνικό), μια Σύμβαση που λείπει από τον κλάδο εδώ και 14 ολόκληρα χρόνια και για την κατάκτηση της οποίας θα το πάμε μέχρι τέλους και θα υπογραφεί.
Info
Η Δημοκρατική Ενότητα Ηθοποιών (Δ.Ε.Η.) αποτελεί διαχρονικά μία από τις βασικές και πιο οργανωμένες παρατάξεις στο Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών, με σταθερή παρουσία στις εκλογές και ενεργό ρόλο στις συλλογικές διεκδικήσεις του κλάδου.
Με ρίζες στη μεταπολιτευτική ανασυγκρότηση του συνδικαλιστικού κινήματος στον χώρο του πολιτισμού, η Δ.Ε.Η. έχει ταυτιστεί διαχρονικά με μια αγωνιστική γραμμή, εστιάζοντας στα εργασιακά δικαιώματα των ηθοποιών, στις συλλογικές συμβάσεις, στην κοινωνική ασφάλιση, στη διεύρυνση της συνδικαλιστικής συμμετοχής, στην αντίσταση στις μορφές ελαστικής και υποαμειβόμενης εργασίας. Από τις τάξεις της έδωσαν τις μάχες κορυφαίες μορφές του ελληνικού θεάτρου όπως ο Λυκούργος Καλλέργης, ο Κώστας Καζάκος, η Τζένη Καρέζη, η Μαρία Φωκά, ο Τίτος Βανδής, Τίμος Περλάγκας, Βασίλης Κολοβός κα.
Τα τελευταία χρόνια, η παράταξη βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων για τα επαγγελματικά δικαιώματα και την καλλιτεχνική εκπαίδευση, παρεμβαίνοντας δυναμικά στον δημόσιο διάλογο για τις εξελίξεις στον χώρο. Παραμένει μία από τις καθοριστικές δυνάμεις στο εσωτερικό του ΣΕΗ.
