Αφιέρωμα | Εκλογές Σ.Ε.Η. 2026: Ανατρεπτική Συσπείρωση Ηθοποιών (Α.Σ.Η.)
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, απευθύναμε τέσσερις κοινές ερωτήσεις προς όλους τους συνδυασμούς και τους υποψηφίους, εστιάζοντας στους βασικούς άξονες που απασχολούν σήμερα τον κλάδο: τις εργασιακές συνθήκες, τη στήριξη των νέων ηθοποιών, τις θεσμικές αλλαγές στην εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δικαιώματα, καθώς και την ενίσχυση του ρόλου του Σωματείου. Οι απαντήσεις τους φωτίζουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις και προτεραιότητες, σκιαγραφώντας τα διλήμματα αλλά και τις προοπτικές της επόμενης ημέρας για τους ανθρώπους της σκηνής.
Με φόντο μια περίοδο σημαντικών ανακατατάξεων στον χώρο του πολιτισμού και έντονης κινητικότητας στο πεδίο των διεκδικήσεων για το επάγγελμα του ηθοποιού, οι εκλογές του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών που θα πραγματοποιηθούν από τις 3 έως τις 6 Απριλίου 2026 αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.
Σε ένα τοπίο όπου ζητήματα όπως οι συλλογικές συμβάσεις, οι αμοιβές, η ασφαλιστική κάλυψη και η ανεργία παραμένουν ανοιχτά, ενώ ταυτόχρονα η επισφάλεια πλήττει ιδιαίτερα τη νέα γενιά καλλιτεχνών, το διακύβευμα δεν περιορίζεται σε μια απλή καταγραφή δυνάμεων μέσα από το όποιο αποτέλεσμα, αλλά αγγίζει τον ίδιο τον προσανατολισμό και τον ρόλο του Σωματείου τα επόμενα χρόνια.
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις γύρω από την ίδρυση της Ακαδημίας Τεχνών και το σχετικό νομοσχέδιο που τελικά έγινε νόμος, δημιουργούν νέα δεδομένα για την εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δικαιώματα των ηθοποιών, προκαλώντας έντονο διάλογο εντός του κλάδου. Παράλληλα, τίθεται εκ νέου το ζήτημα της θεσμικής ισχύος του Σωματείου και της ικανότητάς του να παρεμβαίνει αποτελεσματικά απέναντι στην Πολιτεία και τους εργοδότες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, απευθύναμε τέσσερις κοινές ερωτήσεις προς όλους τους συνδυασμούς και τους υποψηφίους, εστιάζοντας στους βασικούς άξονες που απασχολούν σήμερα τον κλάδο: τις εργασιακές συνθήκες, τη στήριξη των νέων ηθοποιών, τις θεσμικές αλλαγές στην εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δικαιώματα, καθώς και την ενίσχυση του ρόλου του Σωματείου. Οι απαντήσεις τους φωτίζουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις και προτεραιότητες, σκιαγραφώντας τα διλήμματα αλλά και τις προοπτικές της επόμενης ημέρας για τους ανθρώπους της σκηνής. Η παράταξη Συνέλευση Αγωνιζόμενων Ηθοποιών (Σ.Α.Η.) δυστυχώς δεν μπόρεσε να απαντήσει λόγω έλλειψης διαθεσιμότητας χρόνου ενώ η παράταξη Από Κοινού δήλωσε πως δε θα πάρει μέρος στην εκλογική διαδικασία.
Παρακάτω, έχουμε τις απαντήσεις και την τοποθέτηση της Ανατρεπτικής Συσπείρωσης Ηθοποιών (Α.Σ.Η.)
Ποιο είναι το βασικό σας σχέδιο για τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών των ηθοποιών τα επόμενα χρόνια; (π.χ. συμβάσεις, αμοιβές, ασφάλιση, ανεργία)
Η υπογραφή της Συλλογικής Σύμβασης στο Ελεύθερο Θέατρο και η διεκδίκηση αύξησης του ποσού των επιχορηγήσεων, είναι τα βασικά εργαλεία για να εξασφαλίσουμε την βελτίωση των εργασιακών συνθηκών των ηθοποιών. Δυο χρόνια τώρα, έχουμε απέναντι μας την αδιαλλαξία των εργοδοτών που με διάφορα προσχήματα και εμπαιγμούς καθυστερούν την υπογραφή της Συλλογικής Σύμβασης. Δυστυχώς η πλειοψηφία του ΔΣ του ΣΕΗ κινήθηκε με μετριοπάθεια, στην λογική κινητοποιήσεων «χαμηλών πτήσεων», με μια απεργία τον μήνα ελπίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα έσπαγε την εργοδοτική αδιαλλαξία. Αυτό τελικά δεν συνέβη. Από την μεριά μας, η Ανατρεπτική Συσπείρωση Ηθοποιών πιστεύει ότι ο μόνος δρόμος για να νικήσουμε είναι να οργανώσουμε απεργίες με μεγαλύτερη διάρκεια, ώστε να υπάρξει ουσιαστική πίεση προς την εργοδοσία. Μονάχα έτσι μπορούμε να τσακίσουμε την αδιαλλαξία τους. Προφανώς μια τέτοιου είδους απεργία χρειάζεται οργάνωση από τα κάτω μέσα σε κάθε θέατρο και σε κάθε γύρισμα, χρειάζεται απεργιακό ταμείο, χρειάζεται οργάνωση της περιφρούρησης. Ξέρουμε ότι είναι ένας δύσκολος δρόμος αλλά η ιστορία μας έχει διδάξει ότι είναι και ο μοναδικός που μπορεί να φέρει νίκες.
Ποιες είναι οι προτάσεις σας για τη στήριξη των νέων ηθοποιών και την αντιμετώπιση της επισφάλειας στο επάγγελμα ώστε να διασφαλιστεί ότι οι απόφοιτοι δραματικών σχολών δεν θα υποβαθμιστούν θεσμικά ή επαγγελματικά;
Χρειάζονται δύο πράγματα ταυτόχρονα. Πρώτον, όπως προαναφέραμε, είναι απαραίτητος ο αγώνας για αύξηση των κονδυλίων για τον Πολιτισμό και συγκεκριμένα για το θέατρο. Το απαράδεκτα μικρό ποσό που δίνεται για επιχορηγήσεις πρέπει τουλάχιστον να αυξηθεί ουσιαστικά για να μπορεί κάθε νέα θεατρική ομάδα ή μικρή ΑΜΚΕ, (συνήθως με τέτοια «οχήματα» πρωτοπαρουσιάζουν δουλειές οι νέοι συνάδελφοι) να επιβιώνει και να παράγει πολιτισμό, χωρίς να ασφυκτιά οικονομικά.
Η ίδια κυβέρνηση που ξοδεύει δισεκατομμύρια για εξοπλισμούς, αρνείται την στήριξη του πολιτισμού. Τα ποσά δεν συγκρίνονται για αυτό και θεωρούμε ότι με την κατάλληλη πίεση θα είναι εφικτή αυτή η αύξηση.
Το δεύτερο που χρειάζεται είναι η στήριξη, η ενίσχυση και η συμμετοχή του ΣΕΗ στους αγώνες και τις διεκδικήσεις των σπουδαστών και των απόφοιτων των σχολών και των νέων συναδέλφων. Εμείς δεν ξεχνάμε ότι αυτοί ήταν που πρωτοστάτησαν στην μάχη για την απόσυρση του ΠΔ 85. Δεν ξεχνάμε ότι η πλειοψηφία του ΣΕΗ αρνήθηκε να στηρίξει με απεργία διαρκείας αυτήν την μάχη στις θυελλώδεις γενικές συνελεύσεις του κλάδου πριν από τρία χρόνια, παρά το ότι το ζητούσαν οι νέοι συνάδελφοι και οι σπουδαστές των θεατρικών σχολών. Η Ανατρεπτική συσπείρωση ήταν η πρώτη παράταξη που αφουγκράστηκε τον παλμό και την επιθυμία των σπουδαστών σε εκείνη την μάχη. Μια μάχη που ακόμη συνεχίζεται, μια μάχη που παρά το γεγονός ότι κρίθηκε αντισυνταγματικό το ΠΔ 85, ακόμη δεν έχει αποσυρθεί. Και το βλέπουμε πεντακάθαρα στο νομοσχέδιο για την ΑΣΠΤ.
Πώς αξιολογείτε τον αντίκτυπο που θα έχει η ίδρυση της Ακαδημίας στα επαγγελματικά δικαιώματα και την εκπαίδευση των ηθοποιών και ποια είναι η θέση σας για τον ψηφισμένο πια νόμο για την Ακαδημία Τεχνών;
Μετά την ήττα της στο ζήτημα του ΠΔ 85, η κυβέρνηση προσπάθησε με κουτοπονηριές να παρουσιάσει μια πρόταση για την ακαδημία παραστατικών τεχνών που υποτίθεται ότι ανταποκρίνεται στα αιτήματα του κινήματος των καλλιτεχνών πριν από τρία χρόνια. Στην πραγματικότητα όμως στήνει μια ανώτατη σχολή αφήνοντας επί της ουσίας τις σπουδές στις Παραστατικές Τέχνες να καθορίζονται από ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Το Νομοσχέδιο για την Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών που παρουσίασε η κυβέρνηση μπορεί να φαντάζει καλύτερο μετά τις τελευταίες διορθώσεις, ωστόσο στην πραγματικότητα συγκολλάει και ανωτατοποιεί τις πέντε ήδη υφιστάμενες καλλιτεχνικές σχολές, χωρίς καμία πρόβλεψη για υλικοτεχνική υποδομή. Αποκλείει την συντριπτική πλειοψηφία των νέων παιδιών που θέλουν να σπουδάσουν στις παραστατικές Τέχνες. Αποκλείει από την υπό ίδρυση σχολή, σε μεγάλο ποσοστό, και τη συμμετοχή των καθηγητών, που ήδη διδάσκουν στις σχολές αυτές. Προβλέπει επιπλέον, οι παλιότεροι απόφοιτοι, να πληρώνουμε, για την αναβάθμιση των πτυχίων μας. Όλο αυτό απέχει έτη φωτός από το αίτημα μας για ένα νέο Πανεπιστήμιο παραστατικών τεχνών.
Πώς σκοπεύετε να ενισχύσετε τον ρόλο του Σωματείου ως θεσμικού εκπροσώπου απέναντι στην Πολιτεία και τους εργοδότες του χώρου;
Έχουμε απέναντι μας μια κυβέρνηση και μια εργοδοσία που πηγαίνουν χέρι-χέρι και αποθρασύνονται όλο και περισσότερο. Η στήριξη και οι «πλάτες» της κυβέρνησης συνολικά στους εργοδότες κάθε κλάδου, έχει σκοπό να υποτιμήσει τα σωματεία και τις διεκδικήσεις μας. Ο μόνος τρόπος για την ενίσχυση του θεσμικού ρόλου του ΣΕΗ είναι να γίνουμε πιο επικίνδυνοι και απρόβλεπτοι για τις κυβερνήσεις και τους εργοδότες. Οι αγώνες μας δεν θα πρέπει να περιορίζονται σε συμβολικές κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας για την αναλγησία τους. Θα πρέπει να μετατρέπονται σε αγώνες με διάρκεια, που θα στερούν από τους εργοδότες «τα ιερά και τα όσια τους», δηλαδή την δυνατότητα τους να βγάζουν κέρδη από την Τέχνη μας αγνοώντας της πραγματικές ανάγκες διαβίωσης ενός εργαζόμενου.
Να ενισχύσουμε τον θεσμικό ρόλο του ΣΕΗ σημαίνει να πρωτοστατήσουμε στον αγώνα της κοινωνίας για να βάλουμε τέρμα στην βαρβαρότητα που βιώνει η κοινωνία. Από τον Πόλεμο στο Ιράν και την Γενοκτονία στην Παλαιστίνη, μέχρι την δικαίωση των νεκρών στα Τέμπη, στην Πύλο, στην Χίο, στην Βιολάντα. Μονάχα έτσι οι καλλιτέχνες πάρουμε ουσιαστικό ρόλο μας μέσα στην κοινωνία. Μονάχα έτσι θα κερδίσουμε τον «σεβασμό» των αντιπάλων μας. Η συμμετοχή μας στα κοινά, απέναντι στις απάνθρωπες κυβερνήσεις, ήταν, είναι, και θα είναι πάντα στην ψυχή ενός ηθοποιού, ενός καλλιτέχνη.
Info
Η Ανατρεπτική Συσπείρωση Ηθοποιών – ΑΣΗ, είναι κίνηση της αντικαπιταλιστικής και επαναστατικής αριστεράς στον κλάδο των ηθοποιών με έντονο κινηματικό και αγωνιστικό χαρακτήρα.
Εδώ και σχεδόν δέκατέσσερα χρόνια παραμένει ενεργή δύναμη δράσης μέσα στο ΣΕΗ. Μέλη της ΑΣΗ έχουν εκλεγεί ως μέλη της διοίκησης του ΣΕΗ, δίνοντας σημαντικές μάχες για τον προσανατολισμό του σωματείου στις σημαντικές μάχες που είχε να δώσει το κίνημα. Η ΑΣΗ αποτελείται από ενεργούς συναδέλφους, που έχουν βρεθεί σε όλες τις κινητοποιήσεις και τις δράσεις του ΣΕΗ και των σωματείων του κλάδου.
Η δράση της ΑΣΗ δεν περιορίζεται μονάχα μέσα στο πλαίσιο των συνδικαλιστικών αγώνων του κλάδου. Οι σύντροφοι και οι συντρόφισσες που δραστηριοποιούνται στην ΑΣΗ είναι ενεργοί σε όλα τα κινήματα και τις μάχες που έχει δώσει το εργατικό κίνημα. Βρίσκονται στις πανεργατικές μάχες μαζί με όλους τους εργαζόμενους, αλληλέγγυοι σε κάθε αγώνα μικρό ή μεγάλο.
