Γιώργος Καπινιάρης: «Πιστεύω στο θέατρο που θέτει ερωτήσεις»

Γιώργος Καπινιάρης – Η συνέντευξη για την παράσταση Τσέχωφ³ | Πρόταση γάμου + Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού + Η αρκούδα που ανεβάζει στο θέατρο Φούρνος

Εικόνα ανοίγματος Γιώργος Ζαφειρίου

Ο ηθοποιός (πια) και σκηνοθέτης Γιώργος Καπινιάρης θέλει να ελέγξει την τύχη του. Ο δεμένος του θίασος ανεβάζει την παράσταση Τσέχωφ³ | Πρόταση γάμου + Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού + Η αρκούδα στο θέατρο Φούρνος από τις 10 Ιανουαρίου (για 8 παραστάσεις).

Ο ίδιος, περιγράφοντας την επιλογή του, δηλώνει: «Στο τσεχωφικό σύμπαν άνθρωποι “ηττημένοι”, ανήμποροι να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους, προσπαθούν να ανταπεξέλθουν στην αλήθεια της πραγματικότητας, παλεύοντας να ζήσουν αξιοπρεπώς, ενώ παράλληλα παθιάζονται, ερωτεύονται, έχουν φιλοδοξίες, διψούν για ζωή. Το βλέμμα τους έχει μια αδιόρατη θλίψη, όπου το τραγικό συνυπάρχει με το κωμικό, όπου το δάκρυ παντρεύεται το γέλιο…»

Στα τρία σπουδαία μονόπρακτα του Αντόν Τσέχωφ («Πρόταση γάμου» — «Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού» — «Η αρκούδα»), που παρουσιάζουμε στη σκηνή του θεάτρου Φούρνος, θα εξερευνήσουμε αυτό το τσεχωφικό σύμπαν, διεισδύοντας στον καθημερινό αγώνα των ηρώων για επιβίωση, επικοινωνία, έρωτα, αποδοχή…

Ο Γιώργος Καπινιάρης πιστεύει στη λυτρωτική διάσταση του θεάτρου, θεωρεί επίσης πως μια παράσταση, πέρα από καλλιτεχνικό γεγονός, είναι μια καλή ευκαιρία για διάλογο που μπορεί ν’ αποκτήσει ψυχαναλυτική προοπτική.

Τι είναι εκείνο που σε μάγεψε σ’ αυτό που ονομάζεις «Τσεχοφικό σύμπαν»;

Οι ήρωες του Τσέχωφ θα μπορούσα να πω ότι μου είναι αρκετά οικείοι. Με γοητεύει ο κόσμος του. Μάλλον επειδή είναι κοντά στη δική μου φύση, ως ηθοποιού. Αγαπώ το σύμπαν αυτών των ‘’ηττημένων’’ ανθρώπων που έχουν μια αδιόρατη θλίψη στο βλέμμα, όπως μ αρέσει να λέω. Που είναι έτοιμοι να κλάψουν και την ίδια ακριβώς στιγμή γελάνε. Ακροβατούν ανάμεσα στο κωμικό και στο τραγικό. Είναι γεμάτοι ενθουσιασμό, όνειρα…”Στη Μόσχα αδελφές μου, στη Μόσχα..”, ένα μέρος που δε θα δουν..
Η ζήλεια τους, ο φθόνος τους, το δράμα τους φτάνει τα όρια του παραλογισμού κι αυτό καταντά κωμικό. Αυτός ο κόσμος των αντιθέσεων είναι γοητευτικός, αυτή η πολυπλοκότητα του ανθρώπινου είδους είναι συγκινητική.
Την παρατηρώ πρώτα-  πρώτα σε μένα καθημερινά, στους γύρω μου… Η αγαπημένη μου λέξη είναι η χαρμολύπη. Πιστεύω ταιριάζει στο τσεχωφικό σύμπαν…

Τα ζητούμενα — τουλάχιστον στις δυτικές κοινωνίες: επιβίωση, επικοινωνία, έρωτας, αποδοχή — δεν παραμένουν διαχρονικά ενεργά;

Είναι καταγεγραμμένα στο dna μας. Γεννιόμαστε μ’ αυτά τα ένστικτα και αγωνιζόμαστε σ΄όλη μας τη ζωή να εκπληρωθούν. Είναι ένας αέναος αγώνας της ανθρώπινης φύσης. Κι όσο υπάρχει ο άνθρωπος αυτός ο αγώνας θα δίνεται αδιάλειπτα. Το ενδιαφέρον είναι πώς, με ποιόν τρόπο λειτουργεί ο άνθρωπος ώστε να καλύψει αυτές του τις ανάγκες. Για παράδειγμα στον Τσέχωφ υπάρχει ελαφράδα, χιούμορ, σαρκασμός ως προς την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής και των επιθυμιών των ηρώων. Δε θα τους δούμε να αυτολυπούνται, να προβάλλουν τη δυστυχία τους. Θα συνεχίσουν να δουλεύουν ακατάπαυστα, να μοχθούν, ελπίζοντας σ’ ένα καλύτερο αύριο, το οποίο είναι σχεδόν πεπεισμένοι ότι δε θα δουν. Θα προσπαθούν να επικοινωνήσουν κι ας τους φαίνεται μάταιο. Θα ερωτεύονται παθιασμένα και θα μισούν εξίσου το ίδιο..

Πώς πήρες την απόφαση να «σηκώσεις» τη δική σου παράσταση;

Μετά τον κορονοϊό, τα lockdown, άρχισα να το σκέφτομαι σοβαρά. Ήθελα να δοκιμάσω τον εαυτό μου σ’ αυτό το πεδίο, της σκηνοθεσίας με αφορμή κάποια έργα που μ απασχολούσαν ιδιαίτερα. Χωρίς να μπορώ να το ερμηνεύσω-εκλογικεύσω, ένιωθα μια παρόρμηση που με οδηγούσε στο να δω σκηνοθετικά αυτά τα έργα. Κάποια ευαίσθητη χορδή προφανώς άγγιζαν. Οι μονόπρακτες κωμωδίες του Τσέχωφ ήταν σ αυτή τη λίστα. Το αξιοσημείωτο είναι ότι τώρα που είμαι και σ’ αυτήν τη θέση, εκτός απ’ του ηθοποιού, μπορώ να πω ότι κατανοώ περισσότερο τους σκηνοθέτες. Είναι ακριβώς το ίδιο όπως όταν έγινα πατέρας. Άρχισα να κατανοώ περισσότερο τους γονείς μου ως γονείς και να είμαι πιο επιεικής απέναντί τους.

Είναι μια εποχή που μας βρίσκει αγανακτισμένους. Τα τελευταία 20 χρόνια ήταν δύσκολα: χρεοκοπία, πανδημία, φτώχεια, ανισότητες. Σε καιρούς σαν κι αυτούς, ποιος είναι ο ρόλος του θεάτρου;

Πιστεύω στο θέατρο που θέτει ερωτήσεις και δε δίνει απαντήσεις. Κάθε εποχή έχει τις δυσκολίες της, τα “θέματά” της. Ζούμε σε μια εποχή όπως την περιγράφεις. Ζούμε σε φρενήρεις ρυθμούς. Δεν υπάρχει χρόνος ούτε χώρος για εμβάθυνση. Πρέπει να ‘’κινούμαστε’’ στις ταχύτητες που επιτάσσει η εποχή που ζούμε.
Λίγο να ‘’επιβραδύνουμε’’ για να ομφαλοσκοπήσουμε, χαθήκαμε… Αυτό που με λυπεί ιδιαίτερα είναι ότι παρατηρώ συχνά πυκνά αγενείς συμπεριφορές. Η ευγένεια, οι ‘’καλοί’’ τρόποι όπως λέμε, η ενσυναίσθηση είναι αρκετά δυσδιάκριτα σήμερα. Κρίνοντας από μένα νιώθω ότι χρειάζεται σθεναρή αντίσταση ώστε να μην αποκτηνωθώ. Πιστεύω σ’ ένα θέατρο ανθρωποκεντρικό που θα μας “χτυπήσει το καμπανάκι”. Να μας φέρει ενώπιον του εαυτού μας, να αναμετρηθούμε μαζί του και να ξανασκεφτούμε τί είναι αυτό που μας διαφοροποιεί απ’ τα υπόλοιπα όντα.

Οκτώ παραστάσεις είναι αρκετές για να ταξιδέψει και να ακουστεί το καλλιτεχνικό σας «στίγμα» στη θεατρική Αθήνα;

Η παράσταση υφίσταται με την παρουσία του κοινού. Ξεκινά το ταξίδι της και ‘’δουλεύεται’’ με το κοινό. Τότε οι ηθοποιοί αρχίζουν να ‘’γνωρίζουν’’ την δουλειά που έχουν κάνει στις πρόβες. Αρχίζουν να ‘’εξερευνούν το “υλικό” τους. Η αλήθεια είναι ότι σε οχτώ παραστάσεις παίρνεις ένα άρωμα της δουλειάς που έχεις κάνει, αλλά παρ’ όλα αυτά οι προθέσεις των συντελεστών πιστεύω ότι φαίνονται. Να σου πω την αλήθεια, ως ρομαντική φύση που είμαι βλέπω τις οχτώ παραστάσεις ως τον πρώτο κύκλο του ταξιδιού της. Θέλω να ελπίζω ότι θα συνεχίσει να ταξιδεύει…Αλλά πρέπει να «μιλήσουν» και οι αριθμοί…

Τι είναι το Θέατρο Φούρνος για την καλλιτεχνική σκηνή της Αθήνας;

Το θέατρο “Φούρνος” είναι ένα απ’ τα μικρά θέατρα που “αντέχουν” ακόμα. Το έχει αποδείξει βάσει της πολυετούς δραστηριότητάς του και του επαγγελματισμού των ανθρώπων που το διαχειρίζονται. Είναι απαραίτητο να υπάρχουν αυτά τα θέατρα καθώς στηρίζουν την καλλιτεχνική σκηνή της Αθήνας, επιτρέποντας μια ενδιαφέρουσα, παραγωγική πολυφωνία στο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι.

Τσέχωφ³ | Πρόταση γάμου + Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού + Η αρκούδα