Στις 9 Σεπτεμβρίου κάνει πρεμιέρα στο Netflix το ντοκιμαντέρ: Αδερφοί εξ Αίματος: Μάλκολμ Χ και Μοχάμεντ Άλι. Αφηγείται τη μοναδική και τελικά τραγική ιστορία της φιλίας δύο από τις πιο θρυλικές φιγούρες του 20ού αιώνα: του Μοχάμεντ Άλι, του καλύτερου πυγμάχου όλων των εποχών, και του Μάλκολμ Χ, του πιο εκρηκτικού και χαρισματικού ηγέτη του Έθνους του Ισλάμ και της Αμερικής των μαύρων. Ήταν μια απρόσμενη φιλία: ο ντόμπρος Ολυμπιονίκης που μιλούσε με στίχους, προς τέρψη του λευκού Τύπου, και ο Μάλκολμ Χ, ο διανοούμενος πρώην κατάδικος που έγινε επαναστάτης, ο οποίος εναντιώθηκε στα δεινά της καταπίεσης των λευκών και θεωρούσε τον αθλητισμό κάτι το ασήμαντο. Όμως το δέσιμό τους ήταν ισχυρό κι η φιλία τους αληθινή. Και ενώ για τον διάσημο αθλητή γνωρίζουμε πολλά γύρω από τη ζωή του εκείνη του πολιτικού ακτιβιστή Μάλκολμ Χ υπάρχουν κεφάλαια της ζωής του που παραμένουν άγνωστα.
Ο Mάλκολμ X ήταν πολιτικός ακτιβιστής και είναι γνωστός για το έργο του ως ηγέτης στο κίνημα πολιτικών δικαιωμάτων στην Αμερική. Γεννημένος στις 19 Μαΐου 1925 στη Νεμπράσκα της Αμερικής, ως Malcolm Stuart Little, ήταν το τέταρτο από οκτώ παιδιά. Όταν ήταν νεότερος η οικογένειά του υπέστη ρατσιστική κακοποίηση από την Κου Κλουξ Κλαν – έπρεπε να μετακινούνται διαρκώς για να αποφύγουν αυτή τη ρατσιστική και βίαιη ομάδα. Όταν ήταν έξι ετών ο πατέρας του σκοτώθηκε. Πολλοί πιστεύουν ότι ήταν μια σκόπιμη ρατσιστική επίθεση. Αυτές οι πρώιμες εμπειρίες τον ενέπνευσαν να συμμετάσχει στο κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων.
Γιατί ξεκίνησε το κίνημα πολιτικών δικαιωμάτων;
Τα δικαιώματα ενός ατόμου σε μια κοινωνία ονομάζονται πολιτικά δικαιώματα. Τα πολιτικά δικαιώματα περιλαμβάνουν το δικαίωμα στην ελευθερία, το δικαίωμα στην εκπαίδευση, το δικαίωμα ψήφου των ενηλίκων και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Για μεγάλο χρονικό διάστημα στις ΗΠΑ, οι Αφροαμερικανοί στερήθηκαν τα πολιτικά τους δικαιώματα. Αναγκάστηκαν να γίνουν σκλάβοι, αγοράστηκαν και πωλήθηκαν για χρήματα, με τον ίδιο τρόπο που τα ζώα και τα αγαθά αγοράζονται και πωλούνται. Η ζωή ως σκλάβος ήταν εξαιρετικά δύσκολη και πολύ δύσκολο να την φανταστεί κανείς τώρα. Οι περισσότεροι σκλάβοι αντιμετωπίστηκαν απάνθρωπα από τους λευκούς ιδιοκτήτες τους και δεν είχαν καθόλου δικαιώματα. Πολλοί εξαναγκάζονταν ακόμα και να αλλάξουν το όνομά τους σε αυτό του ιδιοκτήτη τους. Αν και η δουλεία καταργήθηκε (ή έληξε) στην Αγγλία το 1833, και στην Αμερική το 1865, οι μαύροι εξακολουθούσαν να μην αντιμετωπίζονται δίκαια εξαιτίας μιας αναχρονιστικής νοοτροπίας και νομοθεσίας.
Αυτή η κακομεταχείριση των μαύρων, ή οποιουδήποτε θεωρούνταν μη λευκός, οδήγησε στο κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων στη δεκαετία του 1960 – όταν οι Αφροαμερικανοί άρχισαν να αντιστέκονται σε αυτήν την ανισότητα. Ήθελαν να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως οι λευκοί. Τεράστιες διαδηλώσεις δεκάδων και συχνά εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, άσκησαν πίεση στην κυβέρνηση να αλλάξει άδικους, ρατσιστικούς νόμους. Αναδείχτηκαν διάσημοι ηγέτες των πολιτικών δικαιωμάτων εκείνη την εποχή όπως ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.
Ο φυλετικός διαχωρισμός στις ΗΠΑ σήμαινε ότι, σύμφωνα με το νόμο, οι μη λευκοί άνθρωποι αντιμετωπίζονταν διαφορετικά και άσχημα σε σύγκριση με τους λευκούς. Η στέγαση, τα νοσοκομεία, τα σχολεία, οι μεταφορές και οι χώροι εργασίας ήταν όλα ξεχωριστά, με βάση το χρώμα του δέρματος κάποιου. Για παράδειγμα, δεν επιτρεπόταν στα μαύρα παιδιά να πηγαίνουν στα ίδια σχολεία με τα λευκά παιδιά, στα λεωφορεία οι μαύροι έπρεπε να κάθονται χωριστά, υπήρχαν ολόκληρες περιοχές μόνο για λευκούς.
Ποιος ήταν ο ρόλος του Mάλκολμ X;
Ο Mάλκολμ ήθελε να αγωνιστεί για τα δικαιώματα των μαύρων. Μίλησε με πάθος σε συγκεντρώσεις – μεγάλες συγκεντρώσεις – και εκδηλώσεις και πολλοί άνθρωποι άκουγαν τα κηρύγματά του. Το μήνυμά του ήταν διαφορετικό από αυτό του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ – μια άλλη βασική προσωπικότητα που αγωνίστηκε για την ισότητα των έγχρωμων ανθρώπων στην Αμερική. Σε αντίθεση με τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο οποίος ενθάρρυνε τις μη βίαιες διαμαρτυρίες, ο Μάλκολμ Χ είπε ότι πρέπει να προστατευτούν “με κάθε απαραίτητο μέσο “. Διαφωνούσε επίσης με τη φιλοδοξία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ για μια Αμερική όπου θα ζούσαν αρμονικά μαύροι και λευκοί – ο Μάλκολμ δεν πίστευε σε αυτό το όραμα και ήθελε ένα ξεχωριστό έθνος Αφροαμερικανών.
“Δεν είμαστε βίαιοι με άτομα που δεν είναι βίαια μαζί μας.” Mάλκομ X, 1963
Πώς πήρε το όνομα Mάλκολμ X;
Ο Mάλκολμ X είχε μια δύσκολη παιδική ηλικία και ένιωθε ότι δεν είχε πραγματικές ευκαιρίες. Ο πατέρας του σκοτώθηκε, όταν ήταν νέος. Η οικογένεια δεν είχε πολλά χρήματα και έτσι στράφηκε στο έγκλημα. Μπήκε στη φυλακή για κλοπή. Όταν ήταν στη φυλακή, έλαβε μια επιστολή από τον αδερφό του για μια πολιτική και θρησκευτική ομάδα, στην οποία είχε προσχωρήσει που ονομαζόταν Έθνος του Ισλάμ. Αποφάσισε να συμμετάσχει επίσης αλλάζοντας το όνομά του σε Mάλκολμ X για να σηματοδοτήσει αυτήν την αλλαγή.
“Δεν μπορείτε να διαχωρίσετε την ειρήνη από την ελευθερία γιατί κανείς δεν μπορεί να είναι ειρηνικός εκτός εάν έχει την ελευθερία του.” Mάλκολμ X, 1965
Το Έθνος του Ισλάμ είχε αρχηγό τον Elijah Muhammad. Τα μέλη του έθνους του Ισλάμ υποστήριζαν τη φυλετική ανωτερότητα των Αφροαμερικανών και αναγνώριζαν το Ισλάμ ως την αληθινή θρησκεία τους.
Τι συνέβη με τον Mάλκολμ X;
Τελικά, ο Μάλκολμ εγκατέλειψε το Έθνος του Ισλάμ, αφότου ήρθε σε ρήξη με κάποια από τα μέλη, παρέμεινε ωστόσο μουσουλμάνος. Πήγε για προσκύνημα στη Μέκκα, την πιο ιερή πόλη του Ισλάμ, και όταν επέστρεψε άρχισε να συνεργάζεται με άλλες ηγετικές προσωπικότητες των πολιτικών δικαιωμάτων. Ο Μάλκολμ είχε κάνει εχθρούς μέσα στο Έθνος του Ισλάμ και στις 14 Φεβρουαρίου 1965 το σπίτι του δέχθηκε επίθεση και κάηκε. Λίγες μέρες αργότερα, σε μια ομιλία του στη Νέα Υόρκη, τον πυροβόλησαν και τον σκότωσαν.
Κληρονομιά
Ο φυλετικός διαχωρισμός έληξε στις ΗΠΑ μεταξύ της δεκαετίας του 1950 και του 1960. Το 1964, ο νόμος περί πολιτικών δικαιωμάτων κατέστησε τελικά παράνομο τον διαχωρισμό ατόμων σε δημόσιους χώρους ή και τις διακρίσεις εναντίον οποιουδήποτε βάσει της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, του φύλου ή της εθνικής του καταγωγής. Αυτή η σημαντική αλλαγή νόμου θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του κινήματος πολιτικών δικαιωμάτων – του οποίου ο Mάλκολμ X ήταν βασικός παράγοντας.
Πολλά βιβλία και ταινίες έχουν γραφτεί γι’ αυτόν από τότε, συμπεριλαμβανομένης μιας ταινίας του 1992, του σκηνοθέτη Σπάικ Λι, στην οποία τον ρόλο του Μάλκολμ Χ παίζει ο Ντένζελ Ουάσιγκτον.
“Πάντα είχα μια βαθιά αγάπη για τον Μάλκολμ και ένιωθα ότι είχε μεγάλη ικανότητα να εστιάζει στη ρίζα του προβλήματος. Εξέφραζε με χαρισματικό τρόπο την άποψή του και κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλλει ειλικρινά ότι ο Μάλκολμ είχε μεγάλη ανησυχία για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως φυλή.” – Μάρτιν Λούθερ Κινγκ
με πληροφορίες από bbc
