Στη μετά εγκλεισμού αναζήτηση για ζωή, ποιες μπορούν να είναι οι προσδοκίες μας από το θέατρο; Κάναμε μερικές ηρωικές ερωτήσεις στον Μελαχρινό Βελέντζα και εκείνος δέχτηκε να τις απαντήσει. Από το 2018 η παράσταση που πρωταγωνιστεί και επιμελήθηκε “Lemon”, καταγράφει το δικό της “ανεξάρτητο” θρίαμβο. Ως σήμερα την έχουν παρακολουθήσει πάνω από 10.000 θεατές σε στεριά και θάλασσα. Αυτή η θεατρική πράξη θα ανέβει το καλοκαίρι που διανύουμε σε διαλεγμένα σημεία της Ελλάδας.
Κάθε μια από τις τοποθεσίες που θ’ ανέβει το Lemon το καλοκαίρι αυτό, μοιάζουν διαλεγμένες μία – μία. Πώς στήθηκε αυτή η περιοδεία;
Η σχεδίαση και ο προγραμματισμός ξεκίνησε από το προηγούμενο καλοκαίρι. Πρώτο μου μέλημα ήταν η επιλογή τοποθεσιών όπου ο τόπος θα συνομιλούσε με το έργο, όπως συμβαίνει από το ξεκίνημα του ταξιδιού του Lemon το 2018. Φέτος, λοιπόν, φυσικό σκηνικό όπου θα ξετυλιχτεί η ιστορία του 1900 θα αποτελέσουν το ναυάγιο Δημήτριος στο Γύθειο (παραλία Βαλτάκι), ο Ταρσανάς στη Σύρο, η Λιμνοθάλασσα στο Μεσολόγγι. Εν πλω οι θεατές θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν την παράσταση στα ανοιχτά της Σαλαμίνας και κάπου ανάμεσα στα Σφακιά της Κρήτης και τη Γαύδο. Μεταξύ άλλων, στο λιμάνι των Σπετσών, στις ακριτικές Οινούσσες, την Ίο ενώ η φεστιβαλική μας παρουσία περιλαμβάνει την Αθήνα (Ηλιούπολη και Κηποθέατρο Παπάγου), τη Θεσσαλονίκη (Θέατρο Δάσους), τη Χαλκίδα και την Οίτη. Κριτήριο είναι να υπάρχει μία συνολική αισθητική που διατρέχει αυτές τις επιλογές και να δοκιμάζεται η αφήγηση σε διαφορετική κάθε φορά συνθήκη. Και όλη αυτή η προσπάθεια έγινε και συνεχίζει να γίνεται με την πίστη πως θέατρο υπάρχει, όπου υπάρχουν θεατές.
“Είναι αναγκαίο να επαναπροσδιορίσουμε τους όρους: θέατρο, κοινό. Κάτι χρήσιμο από την εμπειρία της πανδημίας είναι πως τίποτα δεν είναι δεδομένο. Οπότε, νομίζω, έχει έρθει η ώρα να διεκδικήσουμε επί της ουσίας τα πράγματα.”
Ο υποχρεωτικός εγκλεισμός έχει αφήσει το στίγμα του σε όλους μας. Ποιον ρόλο καλείται να παίξει το θέατρο ως ολότητα στο κοινό σήμερα;
Είναι αναγκαίο να επαναπροσδιορίσουμε τους όρους: θέατρο, κοινό. Κάτι χρήσιμο από την εμπειρία της πανδημίας είναι πως τίποτα δεν είναι δεδομένο. Οπότε, νομίζω, έχει έρθει η ώρα να διεκδικήσουμε επί της ουσίας τα πράγματα ως μη δεδομένα. Το θέατρο δεν μπορεί να παίξει κανένα ρόλο, όσο δεν εντάσσεται οργανικά μέσα στη λειτουργία της κοινωνίας. Από εκεί ξεκινούν όλα. Πώς μπορούμε για παράδειγμα να έχουμε ενεργούς θεατές, όταν το θέατρο στο σχολείο απουσιάζει από το βασικό κορμό των μαθημάτων. Νομίζω πως θα μας βοηθήσει, αν αφήσουμε κατά μέρος πιθανές φαντασιώσεις που μπορεί να διατηρούμε σε σχέση με τον ρόλο του θεάτρου και του πολιτισμού σε αυτή τη χώρα. Για να συμβεί όμως αυτό, πρέπει να μετακινηθούμε εμείς οι ίδιοι πρώτα και να αρχίσουμε να αναγνωρίζουμε το πρόβλημα στη ρίζα του.
Εγκλεισμός από επιλογή. Ο πρωταγωνιστής του Lemon ζει έτσι . Στην πραγματική ζωή αυτό πώς σου ακούγεται;
Ο εγκλεισμός αναφέρεται σε μια κατάσταση, όπου το άτομο δεν επικοινωνεί προς τα έξω με συνέπεια σίγουρα μια εσωστρέφεια. Η επιλογή πάλι έχει να κάνει με τη δυνατότητα ενός ανθρώπου να διαλέγει και να αποφασίζει. Με μία ελευθερία δηλαδή. Αυτό που πρόσφατα όλοι μας βιώσαμε, ήταν υποχρεωτικός εγκλεισμός. Μία κατάσταση όπου υπήρξε περιορισμός των ελευθεριών μας από επιλογή κάποιου άλλου. Από την άλλη, ο εγκλεισμός από επιλογή στην πραγματική ζωή συμβαίνει έτσι κι αλλιώς στις ζωές μας. Όταν δεν τολμάμε να δοκιμάσουμε κάτι έξω από τη ζώνη όπου αισθανόμαστε ασφαλείς, όταν μένουμε σε αυτό που έχουμε συνηθίσει. Ο εγκλεισμός από επιλογή είναι πολύ πιο συνηθισμένος απ΄ όσο νομίζουμε. Τίθεται, ωστόσο, ένα ζήτημα κατά πόσο η επιλογή κάθε φορά είναι πραγματική. Η πανδημία μέσω του υποχρεωτικού εγκλεισμού και μ’ έναν περίεργο τρόπο, δίπλα στα πολλά αρνητικά, έφερε και κάτι πολύ θετικό κατά τη γνώμη μου: μας έκανε να συνειδητοποιήσουμε πώς ζούσαμε. Να ξαναδούμε τις επιλογές μας. Φανέρωσε, με άλλα λόγια, στα μάτια μας τον συμβολικό εγκλεισμό που διεστραμμένα είχαμε επιβάλει στον εαυτό μας λόγω του ρυθμού ζωής μας και των αμέτρητων επιλογών μας που είχαμε βαφτίσει «ανάγκες».
Τι συμβολίζει το καράβι για τον ήρωα του έργου 1900;
Είναι ο ζωτικός του χώρος. Ο περιορισμένος χώρος του Βιρτζίνιαν και κατ’ επέκταση το πιάνο του 1900, πάνω στο οποίο εγκαταλείφθηκε από τους μετανάστες γονείς του, είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο βιρτουόζος πιανίστας γίνεται απέραντος. Εκεί όπου νιώθει ελεύθερος. Μέσα στα όρια του καραβιού, μέσα από τα 88 πλήκτρα του πιάνου του ξεπηδούν οι δυνατότητες ελευθερίας του 1900.
Το Lemon είναι μια παράσταση που έχεις αναλάβει προσωπικά. Το να ταξιδεύεις στον χρόνο μαζί της τι σημαίνει για σένα;
Στο εξωτερικό είναι πιο συνηθισμένη η πρακτική να ανεβαίνει ένα έργο για πολλά χρόνια. Το ταξίδι στον χρόνο δίνει τη δυνατότητα να αναπνέουν τα πράγματα και φυσικά επιτρέπουν στον καλλιτέχνη να εξελίξει τη ματιά του και τη σχέση του με το έργο. Και κατ’ επέκταση, με τον ίδιο του τον εαυτό. Στην περίπτωση του Lemon, ο τρόπος που ταξιδεύει και παρουσιάζεται αυτή η παραγωγή είναι αποτέλεσμα της αρμονικής της σχέσης με τον χρόνο.
Τι είναι για τον ήρωα της παράστασης 1900 η στεριά;
Το μέρος όπου πηγαίνει διαρκώς μέσα από τη φαντασία. Πάνω στο καράβι, ο 1900 παίζει για τους στεριανούς. Χωρίς τη στεριά -τη φαντασίωση της στεριάς και την επιθυμία γι’ αυτήν- ο 1900 δε θα εκτιμούσε τη θάλασσα. Εκεί, κάπου ανάμεσα στη στεριά και τη θάλασσα, σε αυτή την αντίθεση βρίσκει τα πατήματά του. Άλλωστε, για να ισορροπήσεις πρέπει να μετακινείσαι διαρκώς.
***Ο Μελαχρινός Βελέντζας αυτή την περίοδο βρίσκεται σε πρόβες στο Θέατρο Πόρτα για το βραβευμένο με Pulitzer (2018) “Cost of Living” (“Πόσο κοστίζει να ζεις;”) της Martyna Majok σε μετάφραση-σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπολου, που θα ανέβει από τη νέα θεατρική σεζόν.
“Είναι αναγκαίο να επαναπροσδιορίσουμε τους όρους: θέατρο, κοινό. Κάτι χρήσιμο από την εμπειρία της πανδημίας είναι πως τίποτα δεν είναι δεδομένο. Οπότε, νομίζω, έχει έρθει η ώρα να διεκδικήσουμε επί της ουσίας τα πράγματα.” 
Εγκλεισμός από επιλογή. Ο πρωταγωνιστής του Lemon ζει έτσι . Στην πραγματική ζωή αυτό πώς σου ακούγεται; 
Το Lemon είναι μια παράσταση που έχεις αναλάβει προσωπικά. Το να ταξιδεύεις στον χρόνο μαζί της τι σημαίνει για σένα; 
Πρόγραμμα παραστάσεων 
