“Αισθάνομαι Ζωντανός”. Στον αντίποδα των «εορταστικών ταινιών» αλά Ντίσνεϊ, το… θανατερά αισιόδοξο αυτό φιλμ, είναι μια τολμηρή σινεφίλ πρόταση γι’ αυτές τις μέρες (βγαίνει στις αίθουσες 26 Δεκεμβρίου).
Και ξαφνικά μαθαίνεις ότι έχεις μόνο έξι μήνες ζωής και η καθημερινότητά σου αποκτά νόημα! Αυτός είναι ο άξονας της εν λόγω ταινίας που αποτελεί ριμέικ του αξεπέραστου φιλμ «Καταδικασμένος» του Ακίρα Κουροσάβα! Κύρια ατού του; Το ξαναγραμμένο σενάριο από τον Νομπελίστα Καζούο Ισιγκούρο – μας μεταφέρει στο μεταπολεμικό Λονδίνο από την Ιαπωνία της πρώτης ταινίας- και η επιβλητική ερμηνεία του Μπιλ Νάι που έχει όλα τα φόντα να «παίξει» στα Όσκαρ.
Η ταινία έχει τη γοητεία της πατίνας, μιας παλιάς αγγλικής παραγωγής στην αρχή του ξεσπάσματος του κινήματος του «φρι-σίνεμα». Μόνη αστοχία, οι άνευ λόγου επεξηγηματικές σεναριακές επεξηγήσεις της συμπεριφοράς του ήρωα στο φινάλε. Η «σκοτεινή» ατμόσφαιρα της ταινίας είναι από τα προτερήματά της που οφείλεται στο ταλέντο του 40χρονου σκηνοθέτη, που γεννήθηκε στο Κέιπ Τάουν το 1983 και μέχρι σήμερα έχει γυρίσει 5 ταινίες που οι περισσότερες πήραν μέρος στα μεγαλύτερα φεστιβάλ του κόσμου.
Στο Λονδίνο το 1952, λοιπόν, ο Γουίλιαμς, ένας βετεράνος δημόσιος υπάλληλος, αποτελεί ένα μικρό γρανάζι στη γραφειοκρατία της αναδόμησης της μεταπολεμικής Αγγλίας. Καθώς άπειρα χαρτιά κατακλύζουν το γραφείο του, μαθαίνει ότι έχει μία θανάσιμη ασθένεια. Έτσι ξεκινάει να ψάχνει κάποιο νόημα στη ζωή του όσο του μένει ακόμα χρόνος..
Η παραγωγή της ταινίας ξεκίνησε μάλλον κατά τύχη. Ένα βράδυ, ο Καζούο Ισιγκούρο δειπνούσε με τον Στίβεν Γούλεϊ, όταν πέρασε από εκεί ο Μπιλ Νάι για ένα ποτό. «Είναι νερντς», λέει γελώντας ο Νάι για εκείνο το βράδυ. «Κάθονται και ανταλλάσσουν ονόματα σημαντικών σκηνοθετών, κυρίως ασπρόμαυρων ταινιών από τις δεκαετίες του ’30 μέχρι το ’57.
Προκαλούν ο ένας τον άλλον να ονομάσουν τον σχεδιαστή, τον σκηνοθέτη ή εκείνον τον ηθοποιό που ερμήνευε τον αστυνομικό στο φινάλε της ταινίας. Στο τέλος, ο Ισιγκούρο συζητούσε με τη γυναίκα του και ξαφνικά λένε, «Ξέρουμε ποια θα είναι η επόμενή σου ταινία». Και εγώ τους απάντησα, «Εντάξει, όποτε θέλετε… ενημερώστε με».
Ο Γούλεϊ θυμάται πως ο Ισιγκούρο τον κάλεσε λίγο καιρό μετά το δείπνο τους, λέγοντας πως ο Νάι πρέπει να πρωταγωνιστήσει στο ριμέικ της ταινίας «Ο Καταδικασμένος» του Ακίρα Κουροσάβα, το οποίο θα διαδραματίζεται στο Λονδίνο της ίδιας περιόδου με εκείνη της ταινίας. Ο Γούλεϊ θυμόταν ότι του άρεσε η ταινία, αλλά είχε περάσει καιρός από την τελευταία φορά που την είδε, οπότε την παρακολούθησε ξανά και, όπως λέει, «έκλαψα και τη λάτρεψα». «Περίμενα όλη μου τη ζωή να αναλάβει κάποιος την βρετανική μεταφορά της κλασικής ιαπωνικής ταινίας “Ο Καταδικασμένος”», λέει ο Ισιγκούρο. «Νομίζω την είδα για πρώτη φορά στην τηλεόραση όταν ήμουν πιτσιρικάς και με επηρέασε σε μεγάλο βαθμό. Εν μέρει λόγω της ιαπωνικής μου καταγωγής, αλλά πέρα απ’ αυτό, πιστεύω πως πάντοτε ζούσα τη ζωή μου με βάση το μήνυμα της ταινίας». Ο Ισιγκούρο είχε την αίσθηση πως η ιστορία θα δούλευε καλά στο βρετανικό τοπίο.
«Ο Ισιγκούρο σκεφτόταν τον Μπιλ για τον ρόλο», λέει ο Γούλεϊ,«γιατί εκφράζει μια συμπόνια. Ένα κοινό συναίσθημα μεταξύ των ανθρώπων της Ιαπωνίας και της Βρετανίας, το οποίο νομίζω εντόπισε ο Ισιγκούρο, είναι ότι διαθέτουν τον ίδιο στωικό αυτοπεριορισμό. Και οι δυο κοινωνίες βασίζονται στην έλλειψη του ενθουσιασμού. Πρότεινα στον Ισιγκούρο να γράψει το σενάριο. Είπε πως δεν ήταν καλός σε αυτό». Τελικά, ο Γούλεϊ τον έπεισε πως διαθέτει τις κατάλληλες ικανότητες, με τη συμμετοχή του βραβευμένου με Νόμπελ συγγραφέα να αποδεικνύεται καθοριστική, προκειμένου να πειστεί το ίδρυμα που διαχειρίζεται τα δικαιώματα των ταινιών του Κουροσάβα να δώσει την έγκρισή του.
Ο Μπιλ Νάι αποτέλεσε τη βασική έμπνευση του Ισιγκούρο για την ταινία. «Ο Μπιλ ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της ταινίας», λέει ο ίδιος. «Έχει τη βρετανική αίσθηση του χιούμορ, την ειρωνεία, μια διακριτική μελαγχολία και την ψύχρα που έχουν σε πρώτη επαφή και οι Άγγλοι και οι Ιάπωνες.
Το νόημα της ζωής
Ο σκηνοθέτης Όλιβερ Ερμάνους βλέπει στην ταινία μια πανανθρώπινη θεματική. «Στην καρδιά της, πρόκειται για μια ιστορία για την επιβεβαίωση της ζωής μέσω του θανάτου. Έχει να κάνει για το πώς, στη συνειδητοποίηση ότι η ζωή του πλησιάζει, αυτός ο άντρας αποφασίζει να ζήσει. Πάντοτε σκεφτόμουν πως είναι μια σημαντική ιστορία, γιατί σαν να ζούμε σε έναν διαρκή περισπασμό. Κοιτάμε τα κινητά μας, κοιτάμε προς το μέλλον. Είναι ενδιαφέρον να κάνεις ένα βήμα πίσω και να αναρωτηθείς τι σημαίνει να είσαι παρών στη ζωή σου».
Ο Νάι συμφωνεί. «Η ταινία έχει να κάνει με τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τη θνητότητά μας και πώς να αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον χρόνο που μας απομένει. Είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να δεις τι κάνει ένα συνηθισμένο άτομο με μια εξαιρετικά αυστηρή ζωή όταν έρχεται αντιμέτωπο με την εξαφάνιση». Για τον Ισιγκούρο, η ταινία αναζητά ένα νέο μοντέλο «μέτρησης» της επιρροής σου στον κόσμο, ένα μοντέλο που δεν εξαρτάται από το τι λένε οι άλλοι, αλλά από αυτά που κάνεις εσύ, ιδιωτικά. «Αυτό που με γοήτευσε πραγματικά στην ταινία του Κουροσάβα ήταν ότι βασικά λέει πως αυτό που είναι σημαντικό είναι να έχεις μια προσωπική αίσθηση θριάμβου για τον εαυτό σου. Μπορεί να είναι κάτι πολύ ταπεινό. Ίσως να μη σε θυμάται κανείς για αυτό, αλλά θα μετράει για εσένα.
Σκηνοθεσία: Όλιβερ Ερμάνους
Σενάριο: Καζούο Ισιγκούρο από την ταινία του Ακίρα Κουροσάδα «Ο καταδικασμένος»
Ηθοποιοί: Μπιλ Νάι, Έιμι Λου Γουντ, Τομ Μπερκ
