Βιβλίο – Κριτική | Στο σπίτι με τα μυστικά – κόρη κατασκόπου, queer κορίτσι (εκδόσεις Οξύ)
Κριτική – Ειρήνη Δερμιτζάκη*
«Στο σπίτι με τα μυστικά» – Το αυτοβιογραφικό βιβλίο της Leslie Absher με υπότιτλο «κόρη κατασκόπου, queer κορίτσι» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οξύ σε μετάφραση του Παναγιώτη Τομαρά, είναι ένα βιβλίο ιδιαίτερης θεματικής που αξίζει να διαβαστεί.
Ένας Αμερικάνος πράκτορας ζει στην Ελλάδα στα χρόνια της χούντας, μαζί με την οικογένειά του. Εκεί περνά μερικά από τα πρώιμα παιδικά της χρόνια η κόρη του και συγγραφέας του εν λόγω βιβλίου. Λίγα χρόνια αργότερα θα επιστρέψει με τους γονείς της στην Αμερική.
Όλη η παιδική της και εφηβική ηλικία περνάει μέσα από δεκάδες αναπάντητα ερωτηματικά, που συγχύζουν κάθε παιδί που το ένστικτο και η αντίληψή του του λένε ότι κάτι δεν πάει καλά μέσα στην οικογένειά του. Τι δουλειά κάνει ο πατέρας; Γιατί ταξιδεύει τόσο συχνά και απαντά με ασάφεια στις όποιες ερωτήσεις; Γιατί η μητέρα βασανίζεται από νευρικούς κλονισμούς;
Όταν θα χάσει τη μητέρα της από καρκίνο, η μοναξιά και η αποσύνδεση από την οικογένεια μεγαλώνουν. Οι σχέσεις με τον πατέρα γίνονται όλο και πιο απόμακρες και με τη μοναδική αδελφή της απομακρύνονται με αφορμή την ιδιοκτησία ενός διαμερίσματος.
Μεγαλώνοντας και αφού ανακαλύπτει και προσπαθεί να αποδεχτεί τη σεξουαλική της ταυτότητα, της λείπει ένα ακόμα χαμένο κομμάτι στο παζλ της ζωής της. Τι κρύβουν η ασάφεια γύρω από το επάγγελμα του πατέρα της και οι συχνές μετακινήσεις τους ενόσω ήταν παιδί και έφηβη; Η πρώτη συνειδητοποίηση έρχεται όταν ανακαλύπτει ότι ο πατέρας της δούλευε για τη CIA.
«Τουλάχιστον τώρα είχε μάθει ένα όνομα: CIA. Το μυστικό είχε βγει επιτέλους στη φόρα. Ήθελα να βγουν όλα στη φόρα – ο καρκίνος της μαμάς, το γεγονός ότι μου άρεσαν τα κορίτσια, τα πάντα – αλλά δεν ήμασταν από εκείνες τις οικογένειες».
Ξεκινά λοιπόν ένα μεγάλο ταξίδι, την έρευνα που θα απαντήσει στα ερωτήματά της άλλοτε μέσα σε εφημερίδες και αρχεία κι άλλοτε επιστρέφοντας στην Ελλάδα ή ταξιδεύοντας στην Αμερική. Βοήθησε τελικά ο πατέρας της στην εγκαθίδρυση της δικτατορίας στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής; Ήταν ένα τέρας που βασάνιζε ή υπέθαλπε βασανιστήρια αγωνιστών ή ένας Αμερικανός πατριώτης που προσπαθούσε να κάνει ό,τι καλύτερο για τη χώρα του;
Οι απαντήσεις αργούν να έρθουν, τα χρόνια περνούν, η απόσταση με τον πατέρα μεγαλώνει κι ο θυμός συσσωρεύεται. Εκείνος δε μπορεί να αποδεχτεί τη λεσβία κόρη του, εκείνη δεν ξέρει πώς να έρθει κοντά σε έναν μυστικοπαθή πατέρα. Εκεί έγκειται και το δράμα τους, κανείς από τους δυο τους δε μπορεί να δει τον άλλο ολόκληρο.
Η Absher αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη για προσωπική αλήθεια και την κληρονομιά ενός πατέρα που εκπροσωπεί το αντίθετο. Η συγγραφέας αναφέρεται στην εμπειρία της ως «coming out» σε δύο επίπεδα: ως λεσβία και ως κόρη ενός πράκτορα της CIA. Αυτή η διπλή αποκάλυψη προσδίδει βάθος στην αφήγηση, καθιστώντας την πιο ανθρώπινη.
Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου διαβάζουμε για μια συγκλονιστική βιογραφία που όντως έχει ενδιαφέρον για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό.
Αφενός το κομμάτι που συνδέει το βιβλίο με την Ελλάδα και τη χούντα κι αφετέρου η διαδρομή ενός παιδιού που προσπαθεί να καταλάβει τα μυστικά της οικογένειας που σημαδεύουν την ύπαρξή μας καθοριστικά, κάνουν το βιβλίο αυτό ένα ανάγνωσμα που συγκινεί και σε κάνει να συναισθάνεσαι την αγωνία της ηρωίδας. Η συγκλονιστική όμως αποκάλυψη, για την οποία σε προετοιμάζει, δεν έρχεται ποτέ. Είτε γιατί η συγγραφέας δεν κατάφερε να βάλει το μαχαίρι στο κόκαλο και να πει όσα πραγματικά τη σημάδεψαν — μεγάλη παγίδα αυτή για όσους και όσες αποφασίζουν να εκθέσουν τη προσωπική τους ζωή στο κοινό — είτε γιατί όντως η ιστορία της οικογένειάς της δεν έκρυβε τελικά κάτι τόσο σοκαριστικό.
Στα θετικά του βιβλίου η γραφή που ρέει χωρίς να κουράζει ιδιαίτερα και η συνθετότητα των οικογενειακών σχέσεων. Το κομμάτι των περιγραφών στην Ελλάδα μοιάζει πιο πολύ με ελιτίστικες διακοπές μιας γυναίκας που τρώει σύκα, κάνει μπάνιο με διασημότητες και που ψάχνει πότε πότε και την αλήθεια, για το ξένο όμως κοινό, φαντάζομαι πως λειτουργούν καλύτερα, μιας και τους φέρνουν σε επαφή με το ελληνικό καλοκαίρι στην Αθήνα και στην Άνδρο. Σίγουρα ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί μόνο και μόνο για την ιδιαίτερη θεματική του και βέβαια την αξιοπρεπή μετάφραση του κυρίου Τομαρά.
* Η Ειρήνη Δερμιτζάκη γεννήθηκε στη Σητεία το 1982. Σπούδασε Θέατρο στην Ελλάδα, Κινηματογράφο στην Αγγλία όπου και ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στη Δημιουργική Γραφή. Έχει βραβευτεί για τα διηγήματά της και τα θεατρικά της έργα. Έχει γράψει σενάρια για ταινίες μικρού μήκους και για την τηλεόραση, ενώ θεατρικά της έργα έχουν ανέβει σε Ελλάδα και Αγγλία. Έχει εκδώσει 7 βιβλία σε διάφορους εκδοτικούς οίκους. Διδάσκει δημιουργική γραφή σε διάφορους φορείς και θεατρική γραφή στο Εθνικό Θέατρο.
