Γιώργος Παύλου: «Το θέατρο είναι η τέχνη του τώρα»

Γιώργος Παύλου – Η συνέντευξη με τον σκηνοθέτη της παράστασης Η γραμμή του Ορίζοντος που ανεβαίνει στο Θέατρο Χώρα.

Ο σκηνοθέτης Γιώργος Παύλου απολαμβάνει τον καλλιτεχνικό του ενεστώτα. Και λέμε πως, αν υπάρχει “νέο κύμα” στο ελληνικό θέατρο, εκείνος σερφάρει πάνω του.

Η παράσταση Η γραμμή του Ορίζοντος που σκηνοθετεί και ανέβηκε τον περασμένο Μάιο στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, συνεχίζει την πορεία της στο Θέατρο Χώρα.

Τα υλικά της παράστασης είναι ευθέως κατανοητά και απόλυτα συγχρωτισμένα με την ενεργή μας μνήμη.

Ο Παύλου έσκυψε στο κείμενο -ομώνυμο- βιβλίο του Χρήστου Βακαλόπουλου που κυκλοφόρησε ο εκδοτικός οίκος Εστία το 1991. Στις σελίδες του η (αντι)ηρωίδα Ρέα Φραντζή αυτοσαρκάζεται χωρίς τέλος, νοσταλγεί την πόλη που γνώρισε και στην κυκλοφορία του χρόνου η ομορφιά της αλλοιώνεται.

Ο Παύλου είναι αριστούχος απόφοιτος του Τμήματος Σκηνοθεσίας της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου (2022). Η παράσταση που ανεβάζει έφερε μια τάση επαναγνωριμίας με το βιβλίο του Βακαλόπουλου.

Η συνέντευξη μαζί του δεν στέκεται μόνο στην καταγραφή της λεπτομέρειας γύρω από την παράσταση που σκηνοθετεί. Ίσως στέκεται στο παρασκήνιο της σκέψης του γύρω από το κείμενο που διάλεξε να στηρίξει θεατρικά.

Η γραμμή του Ορίζοντος – Μια 32άχρονη γυναίκα, η Ρέα Φραντζή, βρίσκεται σε μια μεταιχμιακή στιγμή της ζωής της: έχει μόλις χωρίσει –χωρίς να ξέρει γιατί– και καταφεύγει στην Πάτμο, στο μυσταγωγικό νησί της Αποκάλυψης, όπου καταδύεται σε έναν επώδυνο απολογισμό ζωής. Η αναδρομή της δεν είναι μόνο καταμέτρηση προσωπικών απωλειών, αλλά και αποχαιρετισμός σε μια γενιά που συνθηκολόγησε, μια Αθήνα που χάθηκε ανάμεσα στους συρμούς, μια Ελλάδα που απορροφήθηκε από τον υλισμό, μια κοινωνία που παρέδωσε την ταυτότητά της στην επίφαση.

Η παράσταση που επανασύστησε στο κοινό το βιωματικό και ίσως πιο ώριμο έργο του πρόωρα χαμένου συγγραφέα Χρήστου Βακαλόπουλου έρχεται στο Θέατρο Χώρα μετά την επιτυχία που γνώρισε τον περασμένο Μάιο στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου.

-Διαβάζοντας γύρω από το έργο που ανεβάζετε, αναρωτιέμαι αν υπάρχει χώρος για απολογισμό ζωής, όταν η νοσταλγία είναι σχεδόν δαιμονοποιημένη; 

Φυσικά και υπάρχει χώρος για απολογισμό. Η δυσκολία δεν προέρχεται απ’ την δαιμονοποίηση της νοσταλγίας, αλλά περισσότερο απ’ την ταχύτητα και την έλλειψη χώρου και χρόνου ώστε να συμβεί αυτός ο “απολογισμός”. Η Ρέα, η ηρωίδα του βιβλίου, αν δεν πήγαινε στην Πάτμο νομίζω πως πολύ δύσκολα θα μπορούσε να αναστοχαστεί. Δημιούργησε δηλαδή, τις ιδανικές συνθήκες ώστε να μπορέσει να μπει σε μια τέτοια διαδικασία. Η ζωή στον σύγχρονο κόσμο μας δυσκολεύει πολύ και μας απομακρύνει όλο και περισσότερο από εμάς. Τώρα όσο για την νοσταλγία, νομίζω αδίκως δαιμονοποιείται. Το προβληματικό νομίζω πως είναι απλώς να νοσταλγείς, χωρίς να κάνεις κάτι άλλο παράλληλα, να είσαι εθισμένος και να βυθίζεσαι συνεχώς στο παρελθόν.

-Υπάρχει η αίσθηση της επαναφοράς του ελληνικού κειμένου στη θεατρική σκηνή της Αθήνας. Είναι αλήθεια αυτό;

Ναι, και μάλιστα με πρωτότυπα κείμενα. Νομίζω πως υπάρχει η ανάγκη να ακούσουμε για την χώρα μας και όχι για κάπου μακριά. Αυτό πιστεύω πως οφείλεται στη φτώχεια, τη μιζέρια και την υποτίμηση που ζούμε καθημερινά προσπαθώντας να επιβιώσουμε. Σε τέτοιες ακραίες καταστάσεις νομίζω πως θα σε συγκινήσει κάτι που είναι κοντά σε εσένα, κάτι που είναι εμπνευσμένο από την αλήθεια της καθημερινότητας σου. 

-Η ιστορία του βιβλίου του Βακαλόπουλου έχει τη δική της αυτοτελή πορεία. Ο νέος ηλικιακά αναγνώστης του τι βρίσκει διαβάζοντας το; 

Βρίσκει όλη τη βιογραφία της χώρας του, των γονιών του και των παππούδων του. Ανακαλύπτει πως τελικά όλες οι γενιές σε αυτήν τη χώρα βασανίζονται απ’ τα ίδια ταυτοτικά προβλήματα, αδυνατώντας να συμφιλιωθούν με τους εαυτούς τους και τους γύρω τους.

-Η Γραμμή του Ορίζοντος δεν είναι μια νέα παράσταση. Το ότι συνεχίζει την πορεία της, τι σας λέει αυτό; 

Πως, αν και υφολογικά το κείμενο είναι χαώδες, καταφέρνει στο τέλος να σου προσφέρει ένα νόημα που μέσα εκεί θα βρεις την προσωπική σου αλήθεια. Νομίζω πως το κείμενο είναι αυτό που κάνει την παράσταση να συνεχίζει. Νομίζω ότι μέσω της παράστασης, ο κόσμος έρχεται σε επαφή με κάτι που τον αφορά προσωπικά.

-Έχει υπάρξει γενιά -στον “δυτικό” κόσμο- που τελικά δεν συνθηκολόγησε; 

Μάλλον όχι.

-Ας υποθέσουμε ότι ο Βακαλόπουλος είναι ζωντανός. Ας υποθέσουμε ότι πίνετε καφέ κάπου. Πού θα ήταν αυτό το κάπου; Τι θα ήταν εκείνο που θα του λέγατε (ρωτούσατε) για το βιβλίο του; 

Θα πίναμε σίγουρα Φρέντο Εσπρέσσο Σκέτο -μιας και δεν τον πρόλαβε- σε κάποιο σταντ κάποιου All Day Cafe της Πατησίων. Δεν θα τον ρωτούσα κάτι. Νομίζω πως το σημείο από μόνο του θα του έδινε ερεθίσματα. Σιγά μην πηγαίναμε κάπου στην Καλλιδρομίου, θα τον έπιανε θλίψη απ’ την εξέλιξη της γειτονιάς.

-Η Αθήνα που χάνεται στους συρμούς δεν είναι καθόλου μόνη. Το ίδιο συνέβη και στην Πάτμο, τον τόπο που καταφεύγει η ηρωίδα της παράστασης. Η κουβέρτα του συρμού
σκέπασε τα πάντα; 

Δυστυχώς ναι, πήγα στην Πάτμο πέρσι το καλοκαίρι και το είδα με τα μάτια μου. Το ίδιο συμβαίνει και σε όλα τα νησιά. Μακάρι να ανατραπεί αυτή η κατάσταση. 

-Τι είναι νέο στο θέατρο;  

Το θέατρο είναι η τέχνη του τώρα, οπότε συνεχώς είναι νέο. Όσο αλλάζει ο κόσμος τόσο αλλάζει κι αυτό.