Η ταινία της εβδομάδας – «Πέρα από τη Θάλασσα» (2024) – Μια ωδή στη μεταναστευτική αξιοπρέπεια και την εσωτερική επανάσταση
Ευτυχώς υπάρχει ακόμα και εκείνος ο κινηματογράφος που αναζητά αυθεντικές φωνές και ατομικές ιστορίες. Η ταινία «Πέρα από τη Θάλασσα» (La Mer au Loin) του Σαΐντ Χαμίς Μπενλαρμπί που βγαίνει στα σινεμά απόψε (Πέμπτη 8 Μαΐου) , εμφανίζεται σαν μία ήρεμη, αλλά βαθιά ανθρώπινη έκρηξη.
Η ιστορία εκτυλίσσεται στις αρχές της δεκαετίας του ’90 στη Μασσαλία και ακολουθεί τον 27χρονο Νουρ, έναν παράτυπο μετανάστη από το Μαρόκο που επιβιώνει σε μια κοινωνία που είτε τον αγνοεί είτε τον καταπιέζει.
Ο Νουρ (Αγιούμπ Γκρετά) είναι ένας αντι-ήρωας: ούτε εγκληματίας, ούτε σωτήρας, αλλά ένας απλός άνθρωπος, παγιδευμένος μεταξύ νοσταλγίας, επιβίωσης και μιας άπιαστης ελπίδας για αξιοπρέπεια.
Η καμπή έρχεται όταν συλλαμβάνεται από έναν Γάλλο αστυνομικό, τον Σερζ Σπιαγκερί (Γκρεγκουάρ Κολέν), ο οποίος εκπλήσσει τον Νουρ – και τον θεατή – με μια πράξη κατανόησης: του προσφέρει μια δεύτερη ευκαιρία αντί για απέλαση. Έτσι ξεκινά μια αναπάντεχη σχέση εμπιστοσύνης και ανθρώπινης σύνδεσης, που διαπερνά σύνορα, τάξεις και πολιτισμούς. Η σχέση αυτή δεν εξελίσσεται ούτε σε δραματική φαντασίωση, ούτε σε διδακτική αφήγηση – και αυτό είναι ίσως το πιο γοητευτικό στοιχείο της ταινίας.
Ο Μπενλαρμπί, εμπνευσμένος από τα βιώματα του ίδιου του πατέρα του, δημιουργεί ένα πορτρέτο με ειλικρίνεια, ποίηση και κοινωνική συνείδηση. Ο σκηνοθέτης αποφεύγει τις εύκολες συγκρούσεις και τις αφηγηματικές υπεραπλουστεύσεις. Αντί γι’ αυτό, εστιάζει στην καθημερινή αξιοπρέπεια των χαρακτήρων του – είτε βρίσκονται στα περιθώρια της κοινωνίας είτε στο σύστημα που τους αξιολογεί.
Η κινηματογράφηση είναι λιτή αλλά γεμάτη συμβολισμούς. Η θάλασσα, άλλοτε ορίζοντας ελευθερίας και άλλοτε φραγμός, αποτελεί υπόγειο μοτίβο καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου. Η μουσική υπόκρουση, βασισμένη σε ήχους Aλγερινού Raï, προσδίδει συναισθηματική ένταση και ενισχύει την αίσθηση πολιτισμικής μετάβασης και ταυτότητας.
Το καστ υποστηρίζεται από εξαιρετικές ερμηνείες. Ο Αγιούμπ Γκρετά (ως Νουρ) μεταφέρει με ένταση και ευαισθησία τις αντιφάσεις του χαρακτήρα του: την ανησυχία του νεαρού άνδρα, την καταπιεσμένη του οργή και την επιθυμία για ρίζες. Ο Γκρεγκουάρ Κολέν ως αστυνομικός καταφέρνει να πλάσει έναν ρόλο που αποφεύγει στερεότυπα και γίνεται ανθρώπινος – σχεδόν τρυφερός.
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Καννών 2024, στο παράλληλο τμήμα Εβδομάδα Κριτικής, και απέσπασε θερμά σχόλια για την ευαισθησία της και τον κοινωνικό της παλμό.
Συνολικά, το Πέρα από τη Θάλασσα» είναι ένα φιλμ για την ελπίδα, την ανάγκη για αναγνώριση και την παγκόσμια εμπειρία του να ζεις “ανάμεσα”: μεταξύ πατρίδας και εξορίας, νομιμότητας και επιβίωσης, υποταγής και αξιοπρέπειας. Χωρίς μελοδραματισμούς, αλλά με απόλυτο σεβασμό στον άνθρωπο, ο Μπενλαρμπί μας δίνει έναν κινηματογράφο γνήσια πολιτικό και βαθιά ανθρώπινο.
Σκηνοθεσία: Σαΐντ Χαμίς Μπενλαρμπί
Πρωταγωνιστούν: Αγιούμπ Γκρετάα, Αννα Μουγλαλίς, Γκρεγκουάρ Κολέν, Ομάρ Μπουλακίρμπα, Ριμ Φόλια, Σάρα Ενοχσμπεργκ, Κάρλο Μπραντ, Νισρίν Εράντι
