Η απάντηση του ΥΠΠΟ: Τι συμβαίνει με τις κρατικές ετήσιες θεατρικές επιχορηγήσεις; Παρόλη την έμμεση πλην σαφέστατη παραδοχή, πως το σύστημα επιχορηγήσεων είναι τελικά διαβλητό, ότι οι έλεγχοι είναι από χαλαροί έως ανύπαρκτοι και πως το υπουργείο κινητοποιείται μόνο κατόπιν καταγγελίας (είναι νομίζουμε μάταιη η σχετική φλυαρία της απαντητικής επιστολής για το αντίθετο), θα ρωτήσουμε το εύλογο: H υπηρεσία θα εντόπιζε την παράβαση, αν εμείς δεν το είχαμε αναδείξει;
Στις 22 Μαΐου δημοσιεύσαμε το ρεπορτάζ (και την έρευνα που προηγήθηκε) σχετικά με την επιχορήγηση ύψους 20.000 ευρώ που έλαβε η παράσταση «Καταποντισμός» της MONSTERA ΑΜΚΕ, σε σκηνοθεσία Βασίλη Βηλαρά, παράσταση που παίχτηκε στην Πειραματική Σκηνή Νέων Δημιουργών του Εθνικού Θεάτρου (ολόκληρο το ρεπορτάζ μπορείτε να το διαβάσετε ΕΔΩ).
Πήραμε τις απαντήσεις τόσο του κ. Βασίλη Βηλαρά όσο και του Υπουργείου Πολιτισμού. Απαντήσεις που γέννησαν πολλά ερωτηματικά και μια βεβαιότητα. Ότι εκεί στο Υπουργείο Πολιτισμού, ούτε τη δουλειά τους κάνουν καλά και ούτε γνωρίζουν την ακριβή κατάσταση του θεάτρου στην Ελλάδα. Και παρόλο πως υπάρχει παραδοχή του Υπουργείου Πολιτισμού για την υπόθεση «Καταποντισμός» και τη «διπλή επιχορήγηση» της συγκεκριμένης παράστασης, λυπούμαστε πολύ αλλά αυτή θα ήταν πειστική και θα είχε αξία, εάν την είχε ανακαλύψει ο ίδιος ο μηχανισμός του Υπουργείου, και όχι η δική μας ερευνητική δημοσιογραφία. Όλα τα άλλα, είναι φλυαρίες, αλλά θα μπούμε στη διαδικασία της επεξήγησης, μιας και το Υπουργείο αρνείται να δει κατάματα την ουσία της υπόθεσης, περιοριζόμενο σε ένα άσκοπο αυτολιβάνισμα.
Η (μη) απάντηση του κ. Βασίλη Βηλαρά
Ο κ. Βασίλης Βηλαράς, απάντησε τελικά στις 23/5, μετά τη δημοσίευση της υπόθεσης παρόλο που είχαμε απευθύνει τα ερωτήματά μας σε ηλεκτρονική αλληλογραφία ήδη από τις 18/5, πως «Σχετικά με το θέμα που ερευνάτε (και πολύ καλά κάνετε), σας ενημερώνω πως το ποσό της επιχορήγησης έχει επιστραφεί στο ΥΠΠΟ και στον κρατικό προϋπολογισμό και επιβεβαιώνω τα λεγόμενα του Δ/ντη του Εθνικού Θεάτρου κ.Γιάννη Μόσχου πως δεν υπήρξε καμία σύμπραξη ΥΠΠΟ και Εθνικού Θεάτρου όσον αφορά την παραγωγή της παράστασης «Καταποντισμός»». Δυστυχώς παρέμεινε, για μια ακόμη φορά, σιωπηλός και δεν έδωσε καμία απάντηση όταν του ζητήσαμε να μας παραθέσει σχετικά στοιχεία της επιστροφής (ποια διαδικασία ακολουθήθηκε για την επιστροφή των χρημάτων, με ποια παραστατικά ή ποια τραπεζική κίνηση κλπ.). Πραγματικά, δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε από πού εκπορεύεται αυτή η αδυναμία του κ. Βασίλη Βηλαρά, να απαντήσει ευθέως και άμεσα σε εύλογα ερωτήματα που απορρέουν από την όλη στάση του στο ζήτημα.
Η απάντηση του ΥΠΠΟ
Στις 24/5, Παρασκεύη αργά το μεσημέρι, έφτασε ηλεκτρονικά και η απάντηση του Υπουργείου Πολιτισμού, μέσα από το Γραφείο του Γενικού Διευθυντή Σύγχρονου Πολιτισμού. Βεβαίως δεν υπάρχει υπογραφή του κ. Γεώργιου Κακαβά (ωστόσο μας επιβεβαιώθηκε τηλεφωνικά από το γραφείο του πως εκείνος τη συνέταξε). Μια απάντηση, που όσο και αν πανηγυρίζει, επιχειρώντας να διασκεδάσει τις εντυπώσεις πως «ως προς τον έλεγχο υπάρχει παρακολούθηση – στο πλαίσιο του δυνατού – από την υπηρεσία για το ποια επιχορηγούμενα έργα ανεβαίνουν και πότε, παρακολουθώντας τα προγράμματα των θεάτρων, τα δελτία τύπου αλλά και με αυτοψίες στις θεατρικές αίθουσες. Κατόπιν των ανωτέρω καθίσταται σαφές ότι δεν υπάρχει περίπτωση να μην γίνει αντιληπτή από την υπηρεσία τυχόν παραβίαση των όρων επιχορήγησης που έλαβε κάποιο έργο. Σε περίπτωση δε παραβίασης των όρων της επιχορήγησης ο φορέας που την έλαβε υποχρεούται να την επιστρέψει», στην ουσία όχι μόνο ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΙ το ρεπορτάζ μας αλλά δημιουργεί και ακόμα περισσότερα ερωτήματα για την παντελώς (όπως αποδεικνύεται) διαβλητή διαδικασία των κρατικών επιχορηγήσεων
Παρατήρηση Πρώτη Στο μεγαλύτερο μέρος της απάντησης υπάρχει μια γενικολογία, αποφεύγοντας να μπει στην ουσία του αρχικού ρεπορτάζ μας
Παρατήρηση Δεύτερη Ενώ σπεύδει να πληροφορήσει πως «Ο λόγος που άλλαξε η προηγούμενη επιτροπή, είναι διότι είχε λήξει η θητεία της, η οποία εκ του νόμου είναι διετής» και πως «Δεν έγινε σιωπηλά αλλά στο πλαίσιο της παραπάνω διαδικασίας», αποφεύγει και πάλι να τοποθετηθεί για την παρόμοια περίπτωση της παράστασης «Χρυσά Κουπιά» η οποία ανακοινώθηκε και στον προγραμματισμό του ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης και επιχορηγήθηκε από το ΥΠΠΟ (με το ποσό των 26.000 ευρώ). Εμείς, βεβαίως γνωρίζαμε πως η θητεία της Επιτροπής αξιολόγησης των προτάσεων ήταν τριετής, αλλά νόμοι είναι αυτοί, αλλάζουν (κατά το δοκούν και το συμφέρον;).
Παρατήρηση Τρίτη Πως μπορεί να μας πείσει το ΥΠΠΟ, πως υπάρχει έλεγχος, παρακολούθηση και ότι «δεν υπάρχει περίπτωση να μην γίνει αντιληπτή από την υπηρεσία τυχόν παραβίαση των όρων της επιχορήγησης», όταν αυτό, δυστυχώς, συνέβη μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης από την έρευνά μας; Το ΥΠΠΟ, μάταια πανηγυρίζει πως «Έτσι, και στην περίπτωση της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας MONSTERA, η οποία επιχορηγήθηκε από το ΥΠΠΟ για την παραγωγή του έργου «Καταποντισμός», μόλις κατέστη αντιληπτό από την αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΠΟ ότι παραβιάστηκαν οι όροι της επιχορήγησης, της ζητήθηκε (ήδη από 20.5.2024) η επιστροφή του ποσού που έχει λάβει», μιας και ήδη η υπόθεση έχει έρθει στο φως από την ηλεκτρονική αποστολή ερωτημάτων μας προς τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου κ. Γιάννη Μόσχο από τις 18/5!!! Ο οποίος είναι και λογικό και συνεπές να ενημερώσει άμεσα τους πολιτικούς προϊσταμένους του. Και εδώ είμαστε υποχρεωμένοι να ανακεφαλαιώσουμε: Το ΥΠΠΟ ζήτησε επιστροφή των χρημάτων στις 20/5/24, για μια παράσταση που η παραγωγός ΑΜΚΕ είχε ήδη παραβιάσει τους κανονισμούς από 29/9/23, είχε εκταμιεύσει το ποσό της επιχορήγησης από 7/12/23, παίχτηκε δε στο Εθνικό Θέατρο από 21/3/24 έως 28/4/2024 και ουδείς πήρε μυρωδιά!!!
Παρατήρηση Τέταρτη Η απάντηση του ΥΠΠΟ πως «ζητήθηκε η επιστροφή του ποσού» έρχεται σε αντίθεση με την απάντηση του κ. Βασίλη Βηλαρά πως «το ποσό της επιχορήγησης έχει επιστραφεί στο ΥΠΠΟ και στον κρατικό προϋπολογισμό». Σε αυτό που συμφωνούν και οι δύο είναι στην αδυναμία εξήγησης της διαδικασίας επιστροφής και στα σχετικά αποδεικτικά παραστατικά.
Παρατήρηση Πέμπτη Παρόλη την έμμεση πλην σαφέστατη παραδοχή, πως το σύστημα επιχορηγήσεων είναι τελικά διαβλητό και οι έλεγχοι είναι από χαλαροί έως ανύπαρκτοι και πως το υπουργείο κινητοποιείται μόνο κατόπιν καταγγελίας (είναι νομίζουμε μάταιη η σχετική φλυαρία της απαντητικής επιστολής για το αντίθετο), θα ρωτήσουμε το εύλογο: H υπηρεσία θα εντόπιζε την παράβαση, αν εμείς δεν το είχαμε αναδείξει;
Κατόπιν όλων αυτών, απευθύνουμε πλέον ανοιχτά τα ερωτήματα προς το Υπουργείο Πολιτισμού:
- Πως είναι δυνατό μια επιτροπή που «συγκροτείται από ανθρώπους εγνωσμένου κύρους του θεατρικού χώρου, οι οποίοι παρακολουθούν ανελλιπώς την ετήσια θεατρική παραγωγή» να μην αντιλήφθηκε πως παραγωγή που η ίδια επιχορήγησε, ανακοινώθηκε στον προγραμματισμό του Εθνικού Θεάτρου ήδη από τις 29.9, να μην υπήρχε έστω μια υπηρεσιακή καταγγελία , και πως αφού γίνονται τόσοι έλεγχοι, όπως διατείνεται το Υπουργείο Πολιτισμού, οι υπηρεσίες του αποφάσισαν στις 7.12 την εκταμίευση του ποσού των 20.000 ευρώ από την MONSTERA ΑΜΚΕ;
- Με ποια διαδικασία και παραστατικά έγινε (ή θα γίνει, όποτε γίνει) η επιστροφή των χρημάτων της επιχορήγησης;
- Προβλέπονται ποινικές κυρώσεις σε αυτές τις περιπτώσεις;
- Προβλέπεται κάποια θωράκιση της διαδικασίας κρατικών επιχορηγήσεων και κάποια μέτρα ουσιαστικού και όχι τυπικού (ανύπαρκτου) υπηρεσιακού ελέγχου;
Ακολουθεί ολόκληρη η από 24/5 απαντητική επιστολή του Γραφείου Γενικού Διευθυντή Σύγχρονου Πολιτισμού του ΥΠΠΟ
Αξιότιμε κ. Ζήση,
Σε απάντηση του από 23.5.2024 μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και των ερωτημάτων σας που τίθενται με το επισυναπτόμενο ρεπορτάζ, σας γνωρίζουμε τα κάτωθι:
Η αξιολόγηση των προτάσεων για την καλλιτεχνική παραγωγή της επόμενης θεατρικής περιόδου είναι μια διαδικασία σύνθετη και χρονοβόρα. Τα μέλη της επταμελούς επιτροπής πρέπει να μελετήσουν τις προτάσεις και να εξασφαλίσουν κοινό χρόνο για συνεδριάσεις και ανταλλαγή απόψεων σε περιόδους που οι επαγγελματικές τους υποχρεώσεις δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο. Το γεγονός ότι η καλλιτεχνική περίοδος ουσιαστικά λήγει κάπου το Πάσχα, είναι και η αιτία που δεν ξεκινά η όλη διαδικασία νωρίτερα, ώστε να έχουν ολοκληρώσει οι φορείς το έργο τους την τρέχουσα σεζόν και να είναι σε θέση να παρέχουν απολογιστικά στοιχεία.
Ο λόγος που άλλαξε η προηγούμενη επιτροπή, είναι διότι είχε λήξει η θητεία της, η οποία εκ του νόμου είναι διετής. Δεν έγινε σιωπηλά αλλά στο πλαίσιο της παραπάνω διαδικασίας.
Η επιτροπή συγκροτείται από ανθρώπους εγνωσμένου κύρους του θεατρικού χώρου, οι οποίοι παρακολουθούν ανελλιπώς την ετήσια θεατρική παραγωγή, στο πλαίσιο τόσο της επαγγελματικής τους ιδιότητας όσο και ως μέλη της εν λόγω επιτροπής για αυτό και η γνώμη τους έχει βαρύνουσα σημασία.
Το ΥΠΠΟ, μέσω των προσκλήσεων που εκδίδει, περιγράφει το πλαίσιο τόσο των προϋποθέσεων για την επιχορήγηση μιας πρότασης, όσο και την διαδικασία ελέγχου της. Η υπηρεσία γίνεται δέκτης αιτημάτων μικρών αλλαγών επί των προτάσεων (π.χ. μετονομασία τίτλου αλλά όχι αλλαγή έργου, αλλαγή αίθουσας πραγματοποίησης της παράστασης, αντικατάσταση συντελεστή, μετάθεση της ημερομηνίας πρεμιέρας κ.λπ.) τα οποία επεξεργάζεται adhoc, όπως οφείλει σύμφωνα με την πρόσκληση. Επίσης ως προς τον έλεγχο υπάρχει παρακολούθηση – στο πλαίσιο του δυνατού – από την υπηρεσία για το ποια επιχορηγούμενα έργα ανεβαίνουν και πότε, παρακολουθώντας τα προγράμματα των θεάτρων, τα δελτία τύπου αλλά και με αυτοψίες στις θεατρικές αίθουσες.
Κατόπιν των ανωτέρω καθίσταται σαφές ότι δεν υπάρχει περίπτωση να μην γίνει αντιληπτή από την υπηρεσία τυχόν παραβίαση των όρων επιχορήγησης που έλαβε κάποιο έργο. Σε περίπτωση δε παραβίασης των όρων της επιχορήγησης ο φορέας που την έλαβε υποχρεούται να την επιστρέψει.
Έτσι, και στην περίπτωση της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας MONSTERA, η οποία επιχορηγήθηκε από το ΥΠΠΟ για την παραγωγή του έργου «Καταποντισμός», μόλις κατέστη αντιληπτό από την αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΠΟ ότι παραβιάστηκαν οι όροι της επιχορήγησης, της ζητήθηκε (ήδη από 20.5.2024) η επιστροφή του ποσού που έχει λάβει. Αναφορικά με την παραγωγή του έργου “Καταποντισμός” από το Εθνικό Θέατρο, σας παραπέμπω στην από 21.5.2024 απαντητική επιστολή προς εσάς του Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Εθνικού κου Ιωάννη Μόσχου.
Εν κατακλείδι, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι το ΥΠΠΟ, μέσω αντικειμενικών και αμερόληπτων διαδικασιών, επιχορηγεί έργα και παραστάσεις με όρους κοινούς για όλους, ενδεχόμενη παραβίαση των οποίων θα γίνει αντιληπτή από τις αρμόδιες υπηρεσίες οι οποίες και θα προβούν στις κατά περίπτωση ενδεδειγμένες ενέργειες.
Με εκτίμηση,
Γραφείο Γενικού Διευθυντή Σύγχρονου Πολιτισμού
