Μπανέλ & Άνταμα (2023) – Μια ιστορία αγάπης που τολμά να τα βάλει με τις δυνάμεις της φύσης και πλάνα απίστευτης ομορφιάς που συγκλονίζουν με την εικαστική τους δύναμη. Η ταινία της Σενεγαλέζας Ραμάτα –Τουλάγιε Σι επιλέχθηκε για το Διαγωνιστικό Τμήμα των Καννών, μια εξαιρετική και σπάνια τιμή για σκηνοθετικό ντεμπούτο. Η ταινία προβάλλεται στα σινεμά από την Πέμπτη 26 Σεπτεμβρίου.
Μπανέλ & Άνταμα – Μέσα από μια απλή ιστορία (η οποία ξεκινάει σαν ρομάντζο για να εξελιχθεί αργότερα σε κάτι άλλο, πιο πολυσχιδές), η Ραμάτα Τουλαγιέ-Σι στο φιλόδοξο μεγάλου μήκους ντεμπούτο της δεν προχωρά μόνο σε μια ανάλυση μιας Σενεγάλης στην οποία καθρεφτίζονται και άλλα κράτη της Αφρικής, αλλά και σε μια μελέτη των δυναμικών ανάμεσα σε ένα αντρόγυνο που φυσικά δεν μένουν ανεπηρέαστες από τον περίγυρό τους.
Το σενάριο καλύπτει όλες εκείνες τις πτυχές που βλέπει κανείς σε ένα πρώτο επίπεδο παρατηρώντας ανάλογου τύπου κοινωνίες (δομές που θα μπορούσαν να προσδιοριστούν ως πατριαρχικές, ζωτικός ρόλος της θρησκείας, η πίεση του «τι θα πει ο κόσμος»), όμως η ιστορία που αφηγείται δεν είναι εκείνη κάποιων ατόμων που αμφισβητούν δυναμικά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται.
Η ματιά που υιοθετείται είναι σαφώς πιο απαισιόδοξη, καταγράφοντας τη βαθμιαία αλλοτρίωση αυτού που ναι μεν αμφισβητεί το status quo αλλά για διάφορους λόγους δεν έχει χτίσει τις άμυνές του απέναντι σε αυτό που του επιβάλλεται έξωθεν. Το κείμενο βλέπει με κατανόηση τα διλήμματα στα οποία καλείται να ανταποκριθεί το πρωταγωνιστικό ζευγάρι, ταυτόχρονα όμως αποφεύγει να το εξιδανικεύσει, και είναι οι ατέλειες και οι αντιφάσεις του που το φέρνουν σε θέση να συνδεθεί πιο εύκολα με το κοινό, όπως και να επισημανθούν περισσότερο οι ευάλωτες διαστάσεις του.
Οι συμβολισμοί ενίοτε δεν είναι και τόσο διακριτικοί (χαρακτηριστικό παράδειγμα η σφεντόνα που συχνά χρησιμοποιεί η Banel), υπάρχει όμως μια πολύπλευρη επεξεργασία των θεματικών που μαρτυρά ότι πίσω από την κάμερα βρίσκεται μια ταλαντούχα κινηματογραφίστρια, ακόμη και αν δεν έχει πετύχει ακόμη τον απόλυτο δημιουργικό αυτοέλεγχο.
Μπανέλ & Άνταμα – Η αισθητική της Ραμάτα Τουλαγιέ-Σι βρίσκεται σε ένα στάδιο που κάποιος που δεν γνωρίζει θα ορκιζόταν ότι έχει κάνει πολλά περάσματα από τη μυθοπλασία στο παρελθόν. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε μια επιδέξια εναλλαγή ανάμεσα στο γαλήνιο και το βίαιο, τονίζοντας και το είδος της εύθραυστης ισορροπίας που επικρατεί εντός της κοινότητας που σκιαγραφείται. Ενώ και η βαρύτητα με την οποία αντιμετωπίζονται οι σιωπές και οι νεκροί χρόνοι μαρτυρούν τις επιρροές της από Ευρώπη μεριά.
Η σύντομη διάρκεια βοηθά ως προς το να έχουν τα νοήματα μια πιο συμπυκνωμένη και ουσιαστική μορφή. Ξεκάθαρες απαντήσεις για το πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί η ευρύτερη κατάσταση που περιγράφεται μέσω του μύθου δεν δίνονται, ίσως γιατί και στην πραγματικότητα δεν έχουν βρεθεί ακόμη.
Η πρόθεση που φαίνεται μέσα από το φινάλε είναι πιθανότατα ο εσωτερικός αναστοχασμός ειδικά του αποστασιοποιημένου δυτικού θεατή γύρω από το πόσο στρεβλωμένα και «τουριστικά» βλέπει την αφρικανική ήπειρο και τα φλέγοντα ζητήματά της.
Μπανέλ & Άνταμα – Παρακολουθώντας το φιλμ στο σύνολό του μπορεί ξεκάθαρα να προσέξει έναν ενθουσιασμό από μια σκηνοθέτιδα που ανακαλύπτει και ξεδιπλώνει τις δυνατότητές της, ειδικά όσον αφορά το κομμάτι της οπτικής έκφρασης. Μια μεγαλύτερη ωριμότητα πιθανότατα θα έρθει αργότερα και θα ήταν κάπως άδικο να την απαιτούσε ο καθένας από το καλημέρα κιόλας. Υλικό για σκέψη υπάρχει άφθονο, και είναι ευτύχημα το ότι διαθέτει και μια αυθεντικά καλλιτεχνική μορφή, δεν είναι απλά ξερή διατύπωση μηνυμάτων. Μένει να φανεί στο άμεσο μέλλον η μετέπειτα πορεία της Sy, το σίγουρο πάντως είναι πως ξεκινάει αποδεικνύοντας ότι έχει αρκετά γερές βάσεις.
Σκηνοθεσία / Σενάριο: Ραμάτα Τουλαγιέ-Σι
Πρωταγωνιστούν: Καντί Μανέ, Μαμαντού Ντιαλό
