«Ωρολογιακός Μηχανισμός» (2022) – Η ταινία του Σιρίλ Σόιμπλιν έχει θέμα τη συνάντηση του Πιότρ Κροπότκιν και μίας σουφραζέτας, σε μία ωρολογοποιία της Ελβετίας τον 19ο αιώνα. Μία ιστορία αγάπης και αναρχίας! Η ταινία προβλήθηκε στο 63ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και απέσπασε το Βραβείο Encounters για την Καλύτερη Σκηνοθεσία στο Φεστιβάλ Βερολίνου.
«Ωρολογιακός Μηχανισμός» – Ο Σιρίλ Σόιμπλιν μπορεί να καταπιάνεται με μια ιστορική φιγούρα εξαιρετικά αβανταδόρικη εξετάζοντας μια σύντομη περίοδο στη σταδιοδρομία του θεωρητικού της αναρχίας Πιότρ Κροπότκιν, το φιλμ του όμως είναι αρκετά πιο χαμηλόφωνο και λεπτεπίλεπτο από αυτό που ενδέχεται να φαντάζεται αρχικά κανείς δεδομένης της θεματολογίας.
Μπορεί το «τσόφλι» του να παραφαίνεται ιδιοσυγκρασιακό για να αγαπηθεί αληθινά από μεγάλη μερίδα των σινεφίλ εκεί έξω, όμως στην πραγματικότητα ο «Ωρολογιακός Μηχανισμός» προχωράει σε προβληματισμούς υπερβολικά επίκαιρους για να αγνοηθούν, με ευστροφία που κινητοποιεί αντί να αποξενώνει. Αρκετά συμπυκνωμένη στην ουσία της σε μια μικρή σχετικά διάρκεια, κάτι παραπάνω από μιάμιση ώρα, είναι μια δουλειά που προσφέρει τροφή για τη σκέψη αλλά κι αισθητική απόλαυση μέσω των πανέμορφων κάδρων της.
«Ωρολογιακός Μηχανισμός» – Το έργο σε έναν εισαγωγικό διάλογο ελάχιστων λεπτών συνοψίζει ιδέες για να μυήσει και τον λιγότερο ενημερωμένο θεατή.
Και μέσα από μια απλή παράθεση γεγονότων κατορθώνει να αρθρώσει εύστοχα πραγματικότητες γύρω από τη φύση του κράτους, όπως για παράδειγμα το πώς στην υφιστάμενη μορφή και οργάνωσή του (σίγουρα όχι μονάχα εντός του χωροχρονικού πεδίου της δράσης της ταινίας, άλλωστε αυτό διατυπώνεται και ξεκάθαρα σε κάποιες σκηνές) εκπροσωπεί τελικά μια ισχυρή μειοψηφία και όχι το σύνολο του πληθυσμού κάτω από την «ομπρέλα» του.
Το δε νόημα που επικοινωνείται μέσα από τον παραλληλισμό της βασανιστικά λεπτομερούς διαδικασίας της ωρολογοποιίας με τον αυστηρό, μηχανικό τρόπο λειτουργίας του ελβετικού νομικού πλαισίου της εποχής και του πώς αυτό το μοτίβο «σπάει» όταν εισέρχεται στην εξίσωση απρόσμενα το συναίσθημα ενδέχεται μέχρι και να ενθουσιάσει μια μερίδα των θεατών που θα το εντοπίσει.
«Ωρολογιακός Μηχανισμός» – Η σύγκρουση που αποτυπώνεται ανάμεσα σε ανόμοια αξιακά συστήματα επί της οθόνης δεν είναι θορυβώδης κι εκρηκτική, αλλά τονίζεται μέσα από την παρατήρηση συμπεριφορών, με ευρωπαϊκή φινέτσα και αποστασιοποίηση, ίσως και με ένα υπόγειο χιούμορ που διακωμωδεί τους ψυχρούς τύπους της αλληλεπίδρασης και το πέρασμα των ανθρώπινων συνηθειών μέσα από μια «κιμαδομηχανή» (προσοχή στην πρώτη σκηνή στο μπαρ).
Η ανάλυση που επιχειρείται δεν εξαντλείται μόνο στο να αποτυπώσει οικονομικούς συσχετισμούς ανάμεσα σε ποικίλα κοινωνικά στρώματα, αλλά επεκτείνεται και στη διάσταση του πολιτικού αφηγήματος, με πιο χαρακτηριστική τη σεκάνς της «σύγκρισης» μεταξύ δύο διαφορετικών ύμνων.
Πανέξυπνες είναι και οι ουκ ολίγες πινελιές αυτοαναφορικότητας, με πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα τη φαρμακερή ατάκα «κι εσείς πώς ξέρετε πώς μιλούσαν οι άνθρωποι τετρακόσια χρόνια πριν;» και την πολύ υψηλότερη από το συνηθισμένο κοστολόγηση της φωτογραφίας του μυθοπλαστικού χαρακτήρα που γνωρίζεται με τον υπαρκτό Κροπότκιν.
Ειδικής μνείας αξίζουν τα ηχητικά εφέ, που δημιουργούν ένα δικό τους σύμπαν μέσα στον κορμό του δράματος, με την επίμονη παρουσία τους είναι σαν να δίνουν έμφαση στο πόσο «καλοκουρδισμένο» αλλά και πόσο αμείλικτο είναι το περιβάλλον το οποίο σκιαγραφούν.
Σκηνοθεσία: Σιρίλ Σόιμπλιν
Σενάριο: Σιρίλ Σόιμπλιν
Ηθοποιοί: Κλάρα Γκοστίνσκι, Αλεξέι Ευστράτοφ, Μόνικα Στάλντερ, Eλιό Τιεμάρ
