Αλέξανδρος Σωτηρίου: «…βεβαίως η πατριαρχία, που ορίζει και την τάξη και το φύλο και την εξουσία δεν είναι απλά μία προσωπική τραγωδία…»
Από ηθοποιός, απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης, o Αλέξανδρος Σωτηρίου, έχει μεταπηδήσει στο χώρο της σκηνοθεσίας έχοντας ήδη επιδείξει σημαντικές δουλειές στις θεατρικές σκηνές. Από τους «Επιβάτες» όπου «ένα ασανσέρ σηματοδοτεί για τους ήρωες μία «αρένα» μάχης για την επιβίωση του ισχυροτέρου», στο «Μικρό Πόνι», έργο στραμμένο στον αγώνα κατά του εκφοβισμού και στην αποδοχή της διαφορετικότητας, και τον «Αγώνα Νέγρου και Σκύλων» που εστιάζει στην πάλη του ατόμου για ανεξαρτησία απέναντι στην διαφθορά, τον ρατσισμό και την εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο με σκοπό το κέρδος, πάντα το πολιτικό πρόσημο είναι αυτό που μπαίνει μπροστά από τις παραστάσεις του.
Η σκηνοθετική γραφή του, όπως θα μου πει ο ίδιος αντιμετωπίζει το θέατρο ως μηχανισμό κριτικής και όχι ως πεδίο παρηγορητικής αναπαράστασης. Η πολιτική, αποσπασμένη από μονοσήμαντες αναγνώσεις, ορίζεται ως πράξη ακρόασης, ενσυναίσθησης και ανάληψης ευθύνης απέναντι στον Άλλο. Στο πλαίσιο αυτό, η σκηνή λειτουργεί ως χώρος ερωτήσεων, όπου το ζητούμενο δεν είναι η διατύπωση λύσεων αλλά η ανάδειξη των αιτίων που γεννούν τις κοινωνικές αντιθέσεις.
Η επιλογή του έργου «Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας» του Εντουάρ Λουί, που σκηνοθετεί αυτήν την περίοδο στο Θέατρο Τζένη Καρέζη, συνομιλεί άμεσα με αυτή τη θεώρηση. Το προσωπικό βίωμα μετασχηματίζεται σε πολιτικό λόγο, αποκαλύπτοντας τη διαπλοκή πατριαρχίας, ταξικής συνθήκης και οικονομικής βίας ως δομικών μηχανισμών καταπίεσης. Η μητρική φιγούρα δεν συγκροτείται ως ατομική εξαίρεση, αλλά ως υποκείμενο ενταγμένο σε ένα κοινωνικό καθεστώς που καθορίζει τις δυνατότητες και τις επιθυμίες του.
Ήταν μια κουβέντα που επρόκειτο να γίνει στο περιθώριο των προβών της παράστασης, που δεν κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθεί. Ωστόσο, παρακολούθησα την παράσταση και διακρίνοντας όλα τα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα στα οποία ο Εντουάρ Λουί τοποθετείται μέσα από προσωπικά του βιώματα, τα έθεσα στον Αλέξανδρο Σωτηρίου. Η συνέντευξη, δεν περιέχει ερωτήσεις, Είναι μέσα στο πνεύμα μιας κουβέντας, μιας κατάθεσης σκέψεων και προβληματισμών του σκηνοθέτη…
Στους «Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας» ο Λουί, μέσα από μια προσωπική σχέση μάνας και γιου, ξεδιπλώνει και φανερώνει όλα τα φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα του καιρού μας. Πατριαρχία, μισογυνισμός, ομοφοβία. Ο Λουί στο συγκεκριμένο κείμενο στηλιτεύει με άμεσο και ανθρώπινο τρόπο τη σαθρότητα της δυτικής κοινωνίας και του καπιταλιστικού συστήματος. Η οικονομική ανέχεια μέσα στο σύμπαν του Εντουάρ Λουί λειτουργεί σαν μάστιγα που βγάζει στην επιφάνεια τα χειρότερα ένστικτα των ανθρώπων. Είναι όλα αυτά τα στοιχεία που με μαγνήτισαν στο έργο.
Τελικά, μια θεατρική παράσταση ή πολιτική πράξη; Η πολιτική για μένα δεν είναι κομματική αντίληψη, ούτε κομματική γραμμή. Πολιτική για μένα είναι να μπορείς να αφουγκραστείς τον απέναντί σου, κι ακόμα κι αν διαφωνείς κάθετα μαζί του να ψάχνεις να βρεις τα αίτια που προκαλούν αυτές τις διαφορές μεταξύ σας. Κι έτσι λοιπόν η φύση μιας παράστασης ή ενός κειμένου είναι ένα ταξίδι διερεύνησης στο τι είναι αυτό που προκαλεί αυτές τις αντιθέσεις και τις αντιδράσεις πάνω στη σκηνική πράξη που βιώνει ο θεατής. Σαν σκηνοθέτης αυτό που με απασχολεί πάντα όταν δημιουργώ μια παράσταση, σε συνεργασία με τους ηθοποιούς και τους συντελεστές, είναι η εμμονική αναζήτηση των ερωτημάτων που υπάρχουν μέσα στο κείμενο. Ο στόχος μου σκηνικά είναι να αποκωδικοποιήσω την ερώτηση στα μάτια του θεατή και όχι τη λύση. Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά γύρω μας. Τι φταίει; Ποιος έχει την ευθύνη, ποια είναι η δική μου ευθύνη απέναντι στα πράγματα; Μπορούμε να τα αλλάξουμε; Συνεχόμενες ερωτήσεις. Αυτή είναι η δουλειά μου. Οι απαντήσεις είναι ευθύνη του κοινού.
Όταν ξεκινάω να δουλεύω, από τη στιγμή που επιλέγω ένα έργο και καταπιάνομαι μαζί του, οι λόγοι που το κάνω είναι πάντα καθαρά προσωπικοί και ενστικτώδεις. Έχουν να κάνουν με το τι συμβαίνει γύρω μου, τι βιώνω στην καθημερινότητα μου, οπότε σαφέστατα έχω πολιτική θέση στις παραστάσεις μου. Προσπαθώ να μην την υπογραμμίζω με τσιτάτα κι εύκολα τεχνάσματα αλλά να δουλεύω υποσυνείδητα στο μυαλό και στη φαντασία του θεατή με τους αισθητικούς κώδικες της παράστασης. Δεν μπορεί να ζούμε σε έναν κόσμο που φλέγεται από πολέμους, φτώχεια, πείνα, ανεργία και μίσος για ο,τιδήποτε διαφορετικό, και το ρεπερτόριο που μας απασχολεί να είναι εκτός αυτών όλων.
Στο θέατρο, υπάρχει βέβαια, ο κίνδυνος η πολιτική θεματολογία να περιοριστεί απλά σε ένα αισθητικό προϊόν, αλλά αυτό συμβαίνει μόνο όταν οι δημιουργοί το επιτρέπουν. Είτε για οικονομικούς ή οποιονδήποτε άλλο λόγο, είτε πολύ απλά γιατί επιλέγουν να συγκαλύψουν τα βαθύτερα νοήματα των κειμένων γιατί ενοχλούν την εκάστοτε εξουσία και προτιμούν, για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο, να μείνουν στην επιφάνεια και στους φτηνούς εντυπωσιασμούς.
Όλο το υλικό του Εντουάρ Λουί το διαχειρίστηκα με λιτότητα. Με λιτότητα και πύκνωση των καταστάσεων. Αυτό που με απασχολεί είναι να δημιουργώ σκηνικά σύμβολα και όχι νατουραλιστικές απομιμήσεις ζωής.
Η ιστορία της ηρωίδας του Λουί επικοινωνεί τα συλλογικά ζητήματα της τάξης, του φύλου και της εξουσίας και ένας είναι ο κρίκος που τα «δένει». Η φτώχεια. Είναι αυτό που συνδέει και δημιουργεί τις συγκρούσεις μεταξύ τους. Και βεβαίως η πατριαρχία, που ορίζει και την τάξη και το φύλο και την εξουσία δεν είναι απλά μία προσωπική τραγωδία. Η πατριαρχία έχει ποτίσει τις ρίζες της κοινωνίας μας και θέλει τεράστιο αγώνα για να ξεριζωθεί από μέσα μας. Γιατί μας έχει δηλητηριάσει και στο μυαλό και στην καρδιά. Οφείλουμε να βρούμε τη δύναμη ως άνθρωποι να διεκδικήσουμε τον σεβασμό στις πεποιθήσεις και στα όνειρα τα δικά μας αλλά και του απέναντι μας.
Είναι άραγε αδύνατο να ξεφύγει κανείς από ένα τέτοιο προκαθορισμένα πατριαρχικό κοινωνικό πλαίσιο; Δεν υπάρχει το αδύνατο. Ακόμα και όταν προσπαθούν να το επιβάλλουν, πως είναι αδύνατον να αλλάξει κανείς ρότα στη ζωή του λόγω της κοινωνικής του τάξης; Στις μέρες μας υπάρχουν πολλά παραδείγματα γενναίων γυναικών σαν την Μονίκ, την μητέρα του Λουί, που έσπασαν τα δεσμά της πατριαρχίας και της φτώχειας και κυνηγούν μέχρι τέλους την εκπλήρωση των ονείρων τους. Να αποφασίζουν οι ίδιες για το πώς γουστάρουν να ζήσουν. Και όχι μόνο γυναίκες, αλλά και όλοι όσοι σκέφτονται διαφορετικά εκτός των κοινωνικών προτύπων και επιθυμούν να υπερασπιστούν την ελεύθερη βούλησή τους.
Ακόμα κι αν οι ίδιοι οι ηθοποιοί, η Έλλη Κοκκίδου και ο Κωνσταντίνος Γεωργόπουλος, δεν έχουν κοινά με τους ήρωες, το έργο μιλάει για ανθρώπους που ζουν δίπλα μας, που τους συναντάμε καθημερινά. Είναι λογικό, πως είτε έμμεσα είτε άμεσα στη διαδικασία των προβών, οι ηθοποιοί κατέθεσαν υλικό το οποίο χρησιμοποιήθηκε από εμένα, για τη συναισθηματική μαγιά της βάσης του έργου. Αυτό που θέλαμε να αναδείξουμε μέσα από τις ιστορίες, είτε τις προσωπικές είτε αυτές ανθρώπων που τις είχαν μοιραστεί μαζί μας, είναι η ανάγκη του ανθρώπου για αγάπη κι ελπίδα.
«Να μείνω πιστή στα όνειρά μου»… Είναι η ατάκα της Μονίκ, που έχει εντυπωθεί βαθιά μεσά μου. Μακάρι για όλους μας….
Η παράσταση «Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας» του Εντουάρ Λουί από τον Αλέξανδρο Σωτηρίου, παίζεται στο Θέατρο Τζένη Καρέζη, κάθε Τετάρτη στις 19.00 και Πέμπτη στις 21.00. Εισιτήρια μπορείτε να προμηθευτείτε ΕΔΩ
Κείμενο: Εντουάρ Λουί
Μετάφραση: Στέλα Ζουμπουλάκη
Διασκευή-Σκηνοθεσία: Αλέξανδρος Σωτηρίου
Σκηνογράφος−Ενδυματολόγος: Κέννυ Μακλέλαν
Σχεδιασμός φωτισμών: Νίκος Σωτηρόπουλος
Μουσική: Αλέξανδρος Καζάκος
Κινησιολογία: Έντι Λάμε
Βοηθός σκηνοθέτη: Ιουλιέτα Καραχάλιου
Παίζουν: Ελένη Κοκκίδου, Κωνσταντίνος Γεωργόπουλος
Καλλιτεχνική διεύθυνση: Τζένη Κόλλια
Οργάνωση παραγωγής: Ελένη Σταυροπούλου
Φωτογραφίες: Δομνίκη Μητροπούλου
Graphic Design: Δημήτρης Παγγές
Επικοινωνία: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου | Art Ensemble
Digital Marketing: Minor 6 media
Υπεύθυνη Θεάτρου: Κατερίνα Κόλλια
Παραγωγή: Midnight Sun Productions – ARTINFO
