του Γιάννη Παναγόπουλου //
εικόνες: © Θανάσης Καρατζάς
Ο Στάθης Σταμουλακάτος, εκτός ή εντός σκηνής, έχει τάξει τη ζωή και την ψυχή του του σ’ αυτό που έμαθε ν’ αγαπά περισσότερο, την υποκριτική. Τον έχεις δει στη σκηνή θεάτρων. Τον έχεις δει στις ταινίες του Γιάννη Οικονομίδη. Ίσως δεν ξέρεις πως έχει δεχτεί να πάρει μέρος σε κινηματογραφικές παραγωγές που αμοιβή ήταν ένα σουβλάκι και το όνομα της φιλίας που είχε με το σκηνοθέτη.
Τι κάνει όμορφο το θέατρο;
Υπάρχουν οι μέρες που κάνεις μηχανικά τη δουλειά σου. Υπάρχουν και οι μέρες που παίζεις επαγγελματικά. Υπάρχουν και εκείνες οι μέρες που είσαι κουρασμένος. Αν συμβεί αυτό πρέπει να το ξεχάσεις πριν πατήσεις στη σκηνή. Ο άλλος πληρώνει εισιτήριο να σε δει, πρέπει να δίνεις το 100% πάνω της. Γι’ αυτό είναι όμορφο το θέατρο. Γιατί μέσα του υπάρχει το απρόβλεπτο.
-Το απολαμβάνεις αυτό;
Θυμάσαι το Στέλλα Κοιμήσου του Γιάννη Οικονομίδη; Ήταν μια παράσταση χωρίς κείμενο. Δηλαδή κάθε παράσταση ήταν μοναδική, είχε τη δική της αυτοτέλεια. Το κείμενο εμείς οι ηθοποιοί το φτιάχναμε. Είχαμε ένα καμβά αλλά το τι θα έλεγε ο καθένας ήταν αποτέλεσμα της στιγμής. Εκεί η καρδιά σου βάραγε σαν τρυπάνι. Δεν ηρεμούσες ποτέ. Ο Άγριος Σπόρος έχει κείμενο. Και μετά από 350.000 φορές που το διάβασα δεν μου φεύγει από το κεφάλι με τίποτα. Και ανάποδα να με γυρίσεις τα λόγια δεν θα τα ξεχάσω. Είναι φορές που από σκηνής παραμονεύω εκείνο το μικρό κάτι που θα με προκαλέσει. Μπορεί να είναι ένα σαρδάμ που θα με κινητοποιήσει να γίνω όσο καλύτερος μπορώ.
•Δυστυχώς εδώ στην Ελλάδα έχουμε το σύνδρομο του αρχοντοχωριάτη. Εδώ ακόμα το ξένο έχει τη γλύκα του. Είναι ξένο είναι καλό, είναι ωραίο
-Σου λείπουν τα ελληνικά έργα που να είναι χτισμένα πάνω στο παρόν; Σε ενεστώτα χρόνο;
Δυστυχώς εδώ στην Ελλάδα έχουμε το σύνδρομο του αρχοντοχωριάτη. Εδώ ακόμα το ξένο έχει τη γλύκα του. Είναι ξένο είναι καλό, είναι ωραίο.
-Και στο θέατρο αυτό;
Βέβαια. Υπήρχαν πολλοί καλοί Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς που κάποια στιγμή θεωρήθηκαν πολύ μπανάλ, πολύ ελληνικοί, πολύ λαϊκοί. Εντάξει ρε παιδί μου, δεν λέω, μου αρέσει ο Τσέχοφ αλλά και ο Ιάκωβος Καμπανέλλης ή ο Γιώργος Διαλεγμένος είναι εξίσου καλοί. Έχουμε τον χωριάτη μέσα μας. Αλλά το πράγμα αρχίζει να στρίβει. Αυτή την περίοδο παίζουν δύο έργα του Γιάννη Τσίρου ένα εδώ, στο Επί Κολωνώ και ένα άλλο, τα «Αξύριστα Πηγούνια», στο Από Μηχανής Θέατρο που πάνε καλά. Πέρυσι παίξαμε τον «Εθνικό Ελληνορώσων» του Αντώνη Τσιοτσιόπουλου και αυτό πήγε με τα μπούνια. Όσο για του χρόνου πάλι θα παίξουμε, η ίδια ομάδα, έργο του Τσιοτσιόπουλου, δηλαδή ελληνικό έργο.
•Δουλεύοντας με τον Οικονομίδη δεν ξεφεύγεις. Πρέπει να είσαι απόλυτα συγκεντρωμένος. Παίρνω τη θεατρική μου ιδιότητα και την βάζω στον κινηματογράφο. Ο Οικονομίδης δεν είναι ένας απλός άνθρωπος. Δουλεύοντας μαζί του ξεχνάς το κινηματογραφικό σου παρελθόν. Δεν διαβάζεις τα λόγια σου και απλώς πας και τα λες. Ας πούμε, αν καταλάβει μέσα από το μόνιτορ πως το μάτι δεν έχει γεμίσει όπως θέλει, πέφτει μπινελίκι. Από τη στιγμή που συνάντησα αυτόν τον άνθρωπο αναθεώρησα πολλά πράγματα
-Μου έχουν λείψει θεατρικά έργα που μας αφορούν άμεσα που μιλούν τη γλώσσα μας. Που καταπιάνονται με τη μνήμη μας, που μπορούν να καταπιαστούν με τις αγωνίες μας.
Άκου που σου λέω, το πράγμα στρίβει. Έστω και χωρίς υποδομές υπάρχει αυτή η σπίθα. Τα προηγούμενα χρόνια ένας συγγραφέας ακόμα και να είχε έτοιμο ένα εμπνευσμένο έργο δεν θα μπορούσε να το σπρώξει πουθενά. Όλοι έπαιζαν Τσέχοφ, Ίψεν. Ο Έλληνας θεατής καλείται συχνά να ταυτιστεί με ένα Τζον ή ένα Πίτερ ή έναν Άνταμ. Κάποια στιγμή θα θέλει ν’ ακούσει ένα Σταύρο, μια Μαρία, έναν Τάσο. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να γίνει.
-Βλέποντάς σας στη σκηνή σκεφτόμουν την απόσταση που με χώριζε από εσάς. Το να είναι κάποιος θεατής είναι τέχνη;
Το θέατρο είναι καθαρά μια πνευματική διεργασία. Aν δεν συγκεντρωθείς, αν σου ξεφύγει κάτι, τα χάνεις όλα. Στον κινηματογράφο αναλόγως τι βλέπεις μπορεί να σε πάρει και ο ύπνος και όταν ξυπνήσεις να μην έχει χάσεις και πολλά. Έχει ενέργεια το θέατρο. Είναι σαν το καρβέλι. Το ζυμώνεις, το ψήνεις και μετά το τρως.
-Ο Γιάννης Οικονομίδης παρουσιάζει ένα κινηματογραφικό είδος που οι αποστάσεις ανάμεσα στην οθόνη και την πραγματικότητα είναι μικρές. Τι λες γι’ αυτό;
Δουλεύοντας με τον Οικονομίδη δεν ξεφεύγεις. Πρέπει να είσαι απόλυτα συγκεντρωμένος. Παίρνω τη θεατρική μου ιδιότητα και την βάζω στον κινηματογράφο. Ο Οικονομίδης δεν είναι ένας απλός άνθρωπος. Δουλεύοντας μαζί του ξεχνάς το κινηματογραφικό σου παρελθόν. Δεν διαβάζεις τα λόγια σου και απλώς πας και τα λες. Ας πούμε, αν καταλάβει μέσα από το μόνιτορ πως το μάτι δεν έχει γεμίσει όπως θέλει, πέφτει μπινελίκι. Από τη στιγμή που συνάντησα αυτόν τον άνθρωπο αναθεώρησα πολλά πράγματα.
-Όπως;
Πως ο κινηματογράφος για μερικούς σκηνοθέτες είναι μια πάρα πολύ σοβαρή υπόθεση. Όχι εμπορική. Πως πρέπει να υπηρετήσεις το όνειρο ενός σκηνοθέτη συγκεντρωμένος για να υπάρξει το αποτέλεσμα που θέλει. Σε άλλους σκηνοθέτες δεν ισχύει αυτό. Σε ρωτούν: “Διάβασες τα λόγια σου;” απαντάς: “ναι” και μετά σε στήνουν κάπου, τα λες και αυτό είναι όλο. Στον Οικονομίδη αυτά δεν μετρούν, δεν είναι αρκετά. Πρέπει να βγάλεις την ασχήμια από μέσα σου. Σε κινηματογραφεί σε γωνίες που, ας πούμε, δεν φαίνεται το κάλο σου προφίλ, δεν τον ενδιαφέρει αυτό. Και προγούλια να έχεις και κοιλιά να έχεις θα αναδείξει αυτό που θέλει. Είναι ένας άλλος κόσμος ο Οικονομίδης είτε τον αγαπάς είτε τον σιχαίνεσαι.
-Τι κέρδισες, τι έχασες στο θέατρο;
Ψυχική ηρεμία. Όλα τα τα χρόνια που, για να ζήσω, έκανα παράλληλα και πρωινή δουλειά και σκηνή.
-Τυχερός ήσουν.
Και βέβαια ήμουν. Έκανα τελικά αυτό που ήθελα να κάνω. Άλλοι είναι ματαιωμένοι, τους βλέπεις, τους καταλαβαίνεις. Έχουν προβλήματα γιατί απλώς δεν έκαναν ποτέ αυτό που ήθελαν.
-Πότε είπες οριστικά “Είμαι ηθοποιός”;
Όταν σταδιακά άρχισα να σταματώ την πρωινή μου δουλειά. Πριν από 2-3 χρόνια δηλαδή.
-Αργά δεν ήταν;
Πριν ήμουν ημιεπαγγελματιάς. Επαγγελματίας έγινα ουσιαστικά με το Στέλλα Κοιμήσου. Έπαιζα σε δύο θέατρα, άρχισα να μπορώ να ζω από αυτό που ήθελα να κάνω. Τότε άρχισα να μειώνω τις ώρες που δούλευα σαν κούριερ.
-Καύλα μεγάλη αυτό.
Ε ναι, μετά από πολλά χρόνια μπορούσα να πω πως ήμουν ηθοποιός. Στις περισσότερες φορολογικές δηλώσεις έχω δηλώσει ιδιωτικός υπάλληλος όχι ηθοποιός.
-Από εδώ και πέρα τι έχει;
Έχω να κάνω μια μεγάλου μήκους ταινία στην Κύπρο. Και θα κάνω άλλη μια ταινία τον Νοέμβρη. Καλά πάνε τα πράγματα. Και με τη γυναίκα το πράγμα κυλά. Είμαστε μαζί είκοσι χρόνια. Δεν έχω παράπονο.
