Μνήμες, ελληνικής καταγωγής, γεμάτες καταπίεση και υποκρισία ενώνονται, συμπυκνώνονται και παρουσιάζονται ωμές στη σκηνή. Ο Πάνος Κούγιας, αριστούχος απόφοιτος του πρώτου τμήματος σκηνοθεσίας του Εθνικού θεάτρου, μετά την αποφοίτησή του, υπογραφεί την παράσταση «Ναπάλμ Χάσταγκ Φάμιλι: Μια οικογενειακή ιλαροτραγωδία» σε δικό του κείμενο και δική του σκηνοθεσία που ανεβαίνει στο θέατρο Φούρνος.
Τι συμβαίνει στην «αγία ελληνική οικογένεια» την ημέρα της επετείου γάμου των γονιών, όταν κάποιοι γιορτάζουν, ενώ κάποιοι άλλοι εύχονται να μην είχε υπάρξει ποτέ; Ποιο λήμμα της εγκυκλοπαίδειας γράφει για την υγεία της γιαγιάς; Γιατί ένας πλανόδιος παλιατζής επιμένει να διαλαλεί την πραμάτειά του έξω από την πόρτα ενός παραδοσιακού μεσοαστικού σπιτιού;
Η παράσταση «Ναπάλμ χάσταγκ Φάμιλι: μια οικογενειακή ιλαροτραγωδία» είναι ο απολογισμός μιας μοναδικής ημέρας, εκείνης της επετείου γάμου των γονιών. Με άξονα τρία γεύματα γύρω από ένα τραπέζι, αναπαρίσταται η πραγματικότητα της ελληνικής οικογενειακής συνθήκης. Η ρουτίνα της, οι βίαιοι μηχανισμοί, τα μυστικά και οι κόκκινες λέξεις που την διατρέχουν, αποτίοντας έτσι ένα φόρο τιμής, σε όλα εκείνα που από φόβο δεν ειπώθηκαν και ανασυνθέτοντας το ερώτημα: μήπως κάναμε κάπου λάθος; Ο Πάνος Κούγιας μας μίλησε για το έργο του. Η ευθύτητά του είναι αφοπληστική.
Σκηνοθετείς κείμενό σου. Αυτό σημαίνει πως το ξαναδιαβάζεις σε μια συνθήκη που περιλαμβάνει ηθοποιούς και θεατές;
Κατά μια έννοια, ναι. Είναι πολύ μεγάλο μάθημα τελικά να δουλεύεις πάνω σε δικό σου κείμενο, γιατί είσαι ειδικά ταυτόχρονα πρωτογενής και δευτερογενής δημιουργός της παράστασης. Αν και ο προσωπικός βαθμός έκθεσης και «ρίσκου» διπλασιάζεται, μαθαίνεις να «ακούς» με μεγαλύτερη ειλικρίνεια τον-την ηθοποιό σου, γιατί ενώ εσύ μπορεί να γνωρίζεις ακριβώς τι είναι αυτό που θέλεις να εκφράσεις, την πρόθεση και τον λόγο ύπαρξης κάθε φράσης σου, έρχεται το παρθένο βλέμμα του-της ηθοποιού να επαληθεύσει ή και να ανατρέψει μέσα από τη δική του εμπειρία όσα έχεις προαποφασίσει. Και αυτή είναι η ουσία της θεατρικής πράξης, να καταφέρνεις να δημιουργείς μια «από κοινού» σύνθεση, όσο μεγαλύτερο και αν είναι το κομμάτι εμπλοκής σου.
Η ελληνική οικογένεια απασχολεί όλο και περισσότερο το θέατρο. Θεωρείς πως η εποχή μας είναι μεταβατική; Ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον ορό οικογένεια αλλάζει;
Είναι αλήθεια αυτό, μόνο φέτος παίζονται πέντε παραστάσεις με την ίδια ακριβώς θεματολογία. Αν με ρωτάς, μόνο ως εξέλιξη μπορώ να το δω αυτό. Πρέπει να ανοίξουμε έναν θαρραλέο διάλογο αν θέλουμε να αναθεωρήσουμε τα κακώς κείμενα που χρόνια όλοι και όλες κατά καιρούς ανεχθήκαμε. Και αυτά κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι. Ιδίως για τους άντρες που συνεχίζουμε να απολαμβάνουμε περισσότερα προνόμια. Η θέση της γυναίκας στο ελληνικό σπίτι για παράδειγμα, παραμένει χαμηλή. Θεωρούμε υγιές και αυτονόητο πως όταν παρουσιαστεί ανάγκη, εκείνη είναι που θα πρέπει να θυσιάσει τη ζωή ή την καριέρα της αν θέλει να είναι «σωστή μάνα». Παίρνουμε μέχρι και σήμερα ως δεδομένη την ανισομερή κατανομή των δουλειών του σπιτιού, χωρίς πολύ συχνά να σκεφτόμαστε πως οφείλουμε να πάρουμε θέση για να το ανατρέψουμε. Αν από κάπου έπρεπε να ξεκινήσει η αλλαγή, αυτό θα ήταν σίγουρα απ’ το να πάψει η ελληνική οικογένεια να είναι τόσο πατριαρχική. Ταυτόχρονα, ο διάλογος για το τι σημαίνει «οικογένεια» εδώ και πολλά χρόνια έχει γίνει πιο συμπεριληπτικός, τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο. Βλέπεις νομικά αναγνωρισμένες ομόφυλες οικογένειες, μονογονεϊκές οικογένειες, στην Ελλάδα, πριν σαράντα χρόνια οικογένεια μπορούσες να έχεις μόνο αν ήσουν χριστιανός και ετεροφυλόφιλος! Ευτυχώς, ψηφίστηκε ο πολιτικός γάμος και έπαψε να ισχύει ο ένας από τους δύο περιορισμούς. Εύχομαι να μη χρειαστεί να περάσουν αλλά τόσα χρόνια ώστε να πάψει να υφίσταται και ο δεύτερος.
“Ναπάλμ χάσταγκ Φαμίλι” τι σημαίνει αυτό;
Είναι το θέμα της παράστασής μας, συμπυκνωμένο σε μια πρόταση. Θέλαμε ο τίτλος να αποτυπώνει ακριβώς την εμπειρία του θεατή. Η οικογένεια, η ελληνική παραδοσιακή οικογένεια, ως αφορμή, να και τα μυστικά, οι κόκκινες λέξεις, οι ατομικές αβαρίες και όλα αυτά που από φόβο δεν μπορούν να ειπωθούν, ως βόμβες Ναπάλμ, έτοιμες να πυροδοτηθούν. Ο συνδυασμός λοιπόν αυτόν τον δύο εννοιών διπλά-δίπλα, δεν θα μπορούσε παρά να ανατιναχθεί μπροστά στα μάτια του κοινού.
Ο χώρος του θεάτρου είναι σε επιφυλακή. Ένα ΠΔ έχει αναστατώσει την κοινότητα των ηθοποιών. Τι σου λέει αυτό;
Θέλεις να σου πω την αλήθεια; Τίποτα δεν μπορεί πια να με ξαφνιάσει από την παρούσα κυβέρνηση. Ο πολιτισμός κακοποιείται συστηματικά, είτε αυτό αφορά την Ακρόπολη και τις Μυκήνες είτε τις απευθείας αναθέσεις και τη διαχείριση των καλλιτεχνών τη περίοδο της πανδημίας. Σειρά είχε η υποτίμηση των εργασιακών και εκπαιδευτικών μας δικαιωμάτων. Η πλειοψηφία των κρατικών θεάτρων τελούν υπό κατάληψη εδώ και μήνες ενώ η πολιτεία παραμένει αμετακίνητη. Οι κινητοποιήσεις κλιμακώνονται καθημερινά και το διαδίκτυο – τουλάχιστον το κομμάτι που δεν προπαγανδίζει τη κυβερνητική γραμμή- βοά, ενώ η πολιτεία συνεχίζει να παραμένει αμετακίνητη. Όλη η Ελλάδα διαλύθηκε μπροστά στα δακρυσμένα πρόσωπα των σπουδαστών και σπουδαστριών του Εθνικού, την ημέρα που ανακοινώθηκε η παραίτηση των διδασκόντων, αλλά η πολιτεία παρέμεινε και εκεί άκαμπτη. Δε νομίζω πως χωρά να ειπωθεί κάτι άλλο πέρα από αυτό.
Τι είναι νέο στο θέατρο;
Δεν ξέρω. Το θέατρο νομίζω πως είναι ίδιο τα τελευταία δυόμισι χιλιάδες χρόνια και αυτό είναι αρκετό από μόνο του. Δε χρειάζεται να ανακαλύπτουμε συνεχώς τον τροχό για να θεωρούμε πως έχουμε κάτι να πούμε. Το βρίσκω τόσο μάταιο. Για εμένα είναι σημαντικό να υπάρχει ένας επί της ουσίας λόγος κάθε φορά, όταν αποφασίζουμε να βγούμε μπροστά με μια καινούργια παράσταση. Να έχουμε κάτι πυρηνικό, δικό μας, να μοιραστούμε και αν δεν καταφέρουμε να το μοιραστούμε να νιώθουμε πως θα σκάσουμε. Μπροστά σε αυτή την ανάγκη μπορώ να σκύψω.
Ουσιαστικά ανήκεις στη νέα γενιά σκηνοθετών. Το νέο πρέπει να έρθει σε ρήξη με το παλιό για να πάει τα πράγματα, στην τέχνη, ένα βήμα παρακάτω;
Δεν έχω νιώσει ακόμα αυτή την ανάγκη.
Η διόγκωση του φαινόμενου της τέχνης τι σου λέει; Ζούμε στην εποχή που ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αυτοονομάζονται καλλιτέχνες. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό;
Πυροδοτεί μια πολύ μεγάλη -και ενδιαφέρουσα- συζήτηση αυτό που λες. Αν και νομίζω πως δεν μπορεί να δοθεί μια καθολική απάντηση. Βρίσκω πολύ θετική την ολοένα και μεγαλύτερη ανάγκη για έκφραση, όμως δεν μπορώ πάντα να επικοινωνήσω με τη μεταμοντέρνα ανάγνωση της τέχνης, που μετακινεί το ενδιαφέρον της από το εκάστοτε καλλιτεχνικό προϊόν, στον ίδιο τον καλλιτέχνη. Θεωρώ πάντα πως αυτά που δημιουργούμε είναι σημαντικότερα από εμάς τους ίδιους. Διαφορετικά θα ήμασταν κριτικοί τέχνης.
Γιατί έγινες σκηνοθέτης;
Αγαπάω πολύ την υποκριτική, πάρα πολύ, όμως δεν μπορώ να αφιερώσω το μυαλό μου αποκλειστικά στη δημιουργία ενός ρόλου. Το μυαλό μου ταξιδεύει σε μεγαλύτερα τοπία, έχω ακόρεστη περιέργεια και όρεξη να ανακατευτώ με όλα τα δομικά υλικά μιας παράστασης. Η δυνατότητα αυτής της σύνθεσης που σου προσφέρει η σκηνοθεσία, νιώθω πως με εμπεριέχει καλύτερα.
Η πρώτη σου επαφή με το θέατρο πότε έγινε; Τι θυμάσαι από εκείνη τη στιγμή;
Η πρώτη μου καταλυτική επαφή ήταν με την Γκόλφω του Καραθάνου. Ήταν αυτό το «στρίψιμο της Βίδας» που λέει ο Τζέημς. Ένα ολοκαύτωμα μέσα μου με ό,τι είχα έρθει σε επαφή μέχρι τότε. Νιώθω ευλογημένος φέτος που είμαι βοηθός του.
Τι περιμένεις από την παράστασή σας;
Θα ήθελα να καταφέρει να κάνει τους ανθρώπους να κοιταχτούν με μεγαλύτερη ειλικρίνεια. Χωρίς ενοχές για τα λάθη τους. Μια ερώτηση που κάνω πολύ συχνά σε φίλους και φίλες που έρχονται να δουν την παράσταση είναι αν «ερωτευτήκαν» λίγο παραπάνω μετά από τη θέαση της παράστασης ή όταν έρχονται ζευγάρια, εάν έσφιξαν το χέρι τους/της συντρόφου τους κατά τη διάρκεια αυτής.
Ινφο
Ο Πάνος Κούγιας, υπογραφεί την παράσταση «Ναπάλμ Χάσταγκ Φάμιλι: Μια οικογενειακή ιλαροτραγωδία» σε κείμενο και σκηνοθεσία δική του. Το έργο ανεβαίνει στο θέατρο Φούρνος κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00 έως τις 21 Μαρτίου.
Συντελεστές:
Κείμενο- σκηνοθεσία: Πάνος Κούγιας
Ηθοποιοί: Νίκος Ιατρού, Κατερίνα Κρίστο, Αντώνης Σανιάνος, Δάφνη Σκρουμπέλου, Ματίνα Στάμου
Σκηνικός χώρος – Κοστούμια: H theia Soula
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Μουσική: Teo Kougias
Εικαστικό υλικό: Γιάννης Καρούμπαλος
Φωτογραφίες: Γιώργος Κασσαπίδης
Εκτέλεση παραγωγής: Constantly Productions
Επικοινωνία: Le Canard qui Parle
Διάρκεια: 55 λεπτά
Ταυτότητα παράστασης:
Ημερομηνία:
Από 20/02/2023 κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00 για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων.
Τοποθεσία:
Θέατρο Φούρνος, Μαυρομιχάλη 168, Εξάρχεια
Πληροφορίες/ κρατήσεις:
Τηλ.: 21 0646 0748
Τιμές εισιτηρίων:
Γενική είσοδος: 14.00€ | Φοιτητικό – Θεατών άνω των 65 – Ανέργων -Ατόμων με ειδικές ανάγκες: 10.00€ | Ατέλειες: 8.00€
Προπώληση: Viva
