Βίκυ Καλπάκα-Δάφνη Καφετζή (Ομάδα Βί.Δα): «…το θέατρο είναι ένα!». «…Η πρόκληση για μένα σε αυτό το είδος είναι να καταφέρεις μέσα σε 40 λεπτά να πεις κάτι ουσιαστικό με απλότητα χωρίς να είναι απλοϊκό και ταυτόχρονα να είναι εντυπωσιακό χωρίς πολλά ερεθίσματα, αλλά να εξάπτει τις αισθήσεις, να αφορά το ίδιο τους γονείς και τα βρέφη δηλαδή να έχει βάθος και να είναι κατανοητό με ελάχιστο λόγο…»
Το παιδικό θέατρο αναμφισβήτητα είναι μια διαφορετική περίπτωση. Είναι το κοινό που απευθύνεται, που αλλάζει τους όρους και τις συνθήκες του. Ο ψυχαγωγικός χαρακτήρας του μπαίνει σε παράλληλη τροχιά με τον παιδευτικό και γνωστικό. Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερη ανάπτυξη παρουσιάζει στη χώρα μας και το βρεφικό θέατρο, που απευθύνεται κυρίως σε βρέφη, συντελώντας στην πρώτη επαφή τους με το φυσικό και οικογενειακό περιβάλλον. Η Βίκυ Καλπάκα (Β.Κ.) και η Δάφνη Καφετζή (Δ.Κ.) μέσα από την ομάδα τους ΒίΔα έχουν πλούσια εμπειρία σε παραστάσεις θεάτρου για παιδιά και ενήλικες καθώς και πολύχρονη εμπειρία στο θέατρο στην εκπαίδευση. Η Βίκυ εκτός από ηθοποιός είναι και θεατροπαιδαγωγός ενώ η Δάφνη είναι και κάτοχος πτυχίου Ψυχολογίας Παντείου Πανεπιστημίου. Μιλήσαμε μαζί τους για την πολύχρονη εμπειρία τους στο βρεφικό και παιδικό θέατρο και την επαφή τους με το κοινό της παιδικής ηλικίας.
Τον τελευταίο καιρό ασχολείστε με το βρεφικό θέατρο μέσα από την παράσταση «ΝτοΝτό!» στο Θέατρο Τζένη Καρέζη. Πως γεννήθηκε η ιδέα για μια τέτοια παράσταση;
Δ.Κ.: Εκείνη την περίοδο που ξεκίνησε η ιδέα του Ντοντό, έτυχε εγώ και η Βίκυ, η συνεργάτης μου, να είμαστε έγκυες. Έχοντας λοιπόν την προσμονή ενός βρέφους, πριν γεννηθούν τα βρέφη, μας γεννήθηκε η ιδέα να φτιάξουμε μια παράσταση για πολύ νεαρές ηλικίες. Συζητώντας για το θέμα, καταλήξαμε ότι θα θέλαμε πολύ να ασχοληθούμε με την αναζήτηση του ύπνου, της ηρεμίας, της χαλάρωσης και έτσι δημιουργήσαμε το ΝτοΝτό. Κάνοντας πρόβες με τους συνεργάτες μας, τον εξαιρετικό ηθοποιό Θανάση Βοιδήλο, την υπέροχη χορογράφο μας Πέπη Ζαχαροπούλου, τη φανταστική σκηνογράφο μας Χριστίνα Κωστέα, τον φωτισμένο φωτιστή μας Βασίλη Κλωτστοτήρα και τον αγαπημένο μας μουσικοσυνθέτη Μάκη Παπαγαβριήλ, που όλοι μαζί φτιάξαμε την παράσταση, καταλήξαμε ότι αυτό το είδος είναι τόσο ιδιαίτερο, που μπορεί κανείς να πει ότι συμπεριλαμβάνει όλες τις ηλικίες και αγγίζει την ποίηση, λόγω της συμπύκνωσης και της απλότητας που χρειάζεται.
Προφανώς μια παράσταση που απευθύνεται σε ένα τέτοιο κοινό αντιμετωπίζει ξεχωριστές και ιδιαίτερες προκλήσεις, Ποιες είναι αυτές και πως τις διαχειριστήκατε;
Δ.Κ.: Η πρόκληση για μένα σε αυτό το είδος είναι να καταφέρεις μέσα σε 40 λεπτά να πεις κάτι ουσιαστικό με απλότητα χωρίς να είναι απλοϊκό και ταυτόχρονα να είναι εντυπωσιακό χωρίς πολλά ερεθίσματα, αλλά να εξάπτει τις αισθήσεις, να αφορά το ίδιο τους γονείς και τα βρέφη δηλαδή να έχει βάθος και να είναι κατανοητό με ελάχιστο λόγο. Νομίζω ότι για να τα πετύχεις όλα αυτά μαζί, πρέπει να αγγίξεις ένα θέμα που σε αφορά πραγματικά, για το οποίο θα έκανες παράσταση για όλες τις ηλικίες.
Β.Κ.: Ναι, είναι μια μεγάλη πρόκληση αλλά ταυτόχρονα φοβερά δημιουργική να εντοπίσει κανείς την ουσία μιας ιστορίας και να την ξετυλίξει με τρόπο που να μπορούν να την παρακολουθήσουν άνθρωποι που ακόμα ίσως δεν έχουν αναπτύξει την λεκτική τους επικοινωνία. Εκεί τα πράγματα γίνονται περισσότερο αισθητηριακά, συμβολικά, ποιητικά.
Παράλληλα συμπράττετε και σε δύο άλλες παιδικές παραστάσεις, «Φτου και τραίνω!» στο Θέατρο Τρένο στο Ρουφ και «Το δέντρο που αγαπούσε…σε νέες περιπέτειες!» στο Μέγαρο Μουσικής. Είναι το παιδικό θέατρο και μια δική σας προσωπική ανάγκη;
Δ.Κ.: Για μένα το θέατρο είναι ένα, είτε είναι για παιδιά είτε για ενήλικες για αυτό με αφορούν όλα τα είδη θεάτρου το ίδιο. Απλώς στο θέατρο για παιδιά, πιστεύω ότι έχουμε μια μεγαλύτερη ευθύνη, ιδίως όσοι γράφουμε και θεατρικά έργα, διότι εισάγεις το παιδί στο θέατρο και εκπαιδεύεις τον επόμενο ενήλικα θεατή.
Β.Κ.: Με ενδιαφέρει πολύ η παιδική ηλικία. Είναι ακόμα άνθρωποι ανοιχτοί χωρίς περιορισμούς στη σκέψη και στο συναίσθημα. Είναι συναρπαστικό το πώς ένα παιδί αντιλαμβάνεται πράγματα που ένας ενήλικος δυσκολεύεται ή ακόμα και αδυνατεί να αντιληφθεί ή να νιώσει.
Με βάση τις θεματικές των παραστάσεων σας, τι κερδίζουν μικροί-μεγάλοι από αυτές;
Δ.Κ.: Οι θεματικές μας είναι πάντα για όλες τις ηλικίες, είναι κάτι που μας βγαίνει αυθόρμητα επειδή δεν σκεφτόμαστε μόνο τι θέλουμε να επικοινωνήσουμε στα παιδιά αλλά σε όλους και είναι κάτι που πραγματικά μας απασχολεί και μας αφορά. Οπότε πάντα κάτι αναζητάμε πιο βαθύ μέσα από τα έργα μας, την ευτυχία, μια πιο πολύχρωμη ζωή, τη θέση μας στο σύνολο, την ηρεμία την χαρά.
Β.Κ.: Νομίζω αν παρακολουθήσει κάποιος τις παραστάσεις μας εύκολα θα καταλάβει ότι σε όλα υπάρχει το ταξίδι της αναζήτησης. Θέλουμε οι θεατές να φεύγουν λίγο πιο αισιόδοξοι απ’ ότι ήταν όταν ήρθαν στο θέατρο.
Ποια είναι η αντιμετώπιση/ανταπόκριση των παιδιών στις παραστάσεις σας; Έχουν υπάρξει στιγμές που έχετε έρθει σε δύσκολη θέση μέσα από περιστατικά με αυτά ή με γονείς τους;
Δ.Κ.: Γενικώς έχουμε πολύ καλή ανταπόκριση από τα παιδιά και από τους γονείς, φυσικά υπήρξαν και στιγμές που νιώσαμε ότι οι παραστάσεις μας μπορεί να μην αφορούν κάποιους είτε γονείς είτε δασκάλους, εφόσον προτίμησαν αυτή τη μια ώρα να κοιτούν το κινητό τους.
Β.Κ.: Πολύ δύσκολη στιγμή δεν έχει υπάρξει… Ίσως όταν κάποιοι συνοδοί δεν σέβονται τη θεατρική διαδικασία. Αλλά τα παιδιά είναι πάντα παρόντα και εμπλέκονται ουσιαστικά και αυτό είναι το πιο σημαντικό.
Παιδικό και βρεφικό θέατρο. Αποτελούν εργαλεία διαπαιδαγώγησης και εκπαίδευσης ή μία ακόμη «δραστηριότητα» που «φορτώνουν» οι γονείς στα παιδιά;
Δ.Κ.: Το θέατρο είναι εκπαίδευση είναι μια ευκαιρία χρόνου του γονιού με το παιδί του, είναι μια ευκαιρία να σκεφτείς, να ονειρευτείς, να ταυτιστείς, να μετακινηθείς.
Β.Κ.: Το θέατρο είναι για μένα ένα σημαντικό εκπαιδευτικό εργαλείο, που όχι μόνο συμβάλει στις δεξιότητες του παιδιού αλλά και στη διαχείριση των συναισθημάτων, στην ανάπτυξη του ως άτομο. Θα έπρεπε κατά την γνώμη μου να υπάρχει σε όλες τι εκπαιδευτικές βαθμίδες ως μάθημα στο σχολείο.
Οι σύγχρονες οικονομικοκοινωνικές συνθήκες, ο τρόπος που αντιμετωπίζεται εν γένει ο πολιτισμός στην Ελλάδα, ευνοούν την ανάπτυξη και τη δημιουργία στον τομέα του παιδικού θεάτρου;
Δ.Κ.: Δυστυχώς είμαστε ακόμα πολύ πίσω σε αυτό το κομμάτι. Τα χρήματα που διατίθενται στην Ελλάδα για τον πολιτισμό είναι έτσι και αλλιώς ελάχιστα και ακόμα λιγότερα αφορούν στο θέατρο για παιδιά. Αυτό θα έπρεπε να αλλάξει γιατί είναι θέμα Παιδείας και θα έπρεπε όλους να μας αφορά και να το διεκδικούμε. Είναι γεγονός ότι όλοι στο χώρο μας δουλεύουμε πάρα πολύ με λίγα χρήματα και χωρίς καμία κρατική βοήθεια.
Β.Κ.: Όχι δεν είναι εύκολο να κάνεις θέατρο για παιδιά στην Ελλάδα. Δεν υποστηρίζεται κρατικά. Αυτό πολλές φορές δοκιμάζει τις αντοχές των ανθρώπων που ασχολούνται με αυτό το επάγγελμα. Είναι κάτι που θα έπρεπε να αλλάξει σύντομα
Αυτή την περίοδο παραστάσεις της ομάδας Βί.Δα. και της Βίκυς Καλπάκα και Δάφνης Καφετζή θα δούμε στο Τρένο στο Ρουφ («Φτου και τραίνω!»), στο Θέατρο Τζένη Καρέζη («ΝτοΝτό!») και στο Μέγαρο Μουσικής («Το δέντρο που αγαπούσε…σε νέες περιπέτειες!»)
