Γιάννης Αλεξίου – Το νέο βιβλίο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Το ποδόσφαιρο που αγαπήσαμε – Στα τρία κόρνερ πέναλτι κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Όγδοο
Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιάννης Αλεξίου κυκλοφορεί ανάμεσα μας προβάλλοντας έναν ρομαντισμό γύρω από την εγχώρια μαζική κουλτούρα και τη συμβίωσή της μαζί μας στο πέρασμα του χρόνου.
Το νέο του βιβλίο Το ποδόσφαιρο που αγαπήσαμε – Στα τρία κόρνερ πέναλτι έρχεται για να τεκμηριώσει τους τρόπους, άλλες φορές ανέμελους ή παιδικούς, άλλες με ιδεολογικό πρόσημο, με τους οποίους το σύνολο του ποδοσφαιρικού κόσμου μάς συστήθηκε στις δεκαετίες του ’70 και του ’80.
Αν πρόλαβες να παίξεις μπάλα σε αλάνα, αν έζησες τον κόσμο του οπαδικού κινήματος πριν πάρει τη σημερινή στρατιωτικού τύπου πειθαρχία του, αν έζησες στην περίοδο που ο θρυλικός Μητσάρας πόζαρε δίπλα από παράγοντες του ποδοσφαίρου όταν έκαναν επικού πολιτισμού δηλώσεις σε κάμερες της κρατικής τηλεόρασης, τότε αυτό το βιβλίο είναι μια επιστροφή στις ρίζες μιας εποχής που αν τελικά σήμερα τη θεωρούμε αθώα τον χρόνο που συνέβαινε είχε τη δική της αυθεντική πονηράδα.
Η συνέντευξη με τον συγγραφέα του βιβλίου κρύβει μια γοητεία που συνδέει το παρελθόν και το παρόν αυτού που ονομάζουμε ελληνικό ποδόσφαιρο σε όλη του τη διάσταση. Ο Μπουμπλής, οι Motorhead, ο Μητσάρας, τα χαρτάκια Panini. Τα θυμάσαι όλα αυτά; Ο Αλεξίου ναι και έγραψε βιβλίο για την αφεντιά τους.
– Το βιβλίο σου έρχεται να τεκμηριώσει τη λογική που βλέπαμε το ποδόσφαιρο -ως ολότητα- σε περασμένες δεκαετίες. Ποια ανάγκη, όμως, το γέννησε;
Η ανάγκη να αναβιώσω μια εποχή του που δεν υπάρχει πια. Διαφορετική. Είναι μια έκδοση νοσταλγική και πρωτότυπη. Πολλές φορές όταν δεν μας αρέσει αυτό που βιώνουμε ανατρέχουμε σε άλλες εποχές πιο αγνές, πιο ελεύθερες, χωρίς οικονομικά κίνητρα. Είναι η αδιαπραγμάτευτη νιότη μας. Εκεί στις αλάνες, με ματωμένα γόνατα και πρόχειρα δοκάρια, χωρίς ρολόι και λατρεία για την μπάλα, το ποδόσφαιρο ήταν σύμβολο ελευθερίας και ανεμελιάς. Τα χωμάτινα γηπεδάκια, η παλιά γειτονιά, οι ανεξάρτητες ομάδες, τα θρυλικά τουρνουά ποδοσφαίρου, τα γήπεδα που έσφυζαν από κόσμο και ιαχές, το συναρπαστικό ποδόσφαιρο των δεκαετιών 1970 και 1980, αλλά και όχι μόνο, τα ποδοσφαιρικά ινδάλματα και οι αφίσες τους κολλημένες στον τοίχο των νεανικών δωματίων μας, η μανία συλλογής από χαρτάκια, αλλά και η ιερότητα των αθλητικών εφημερίδων και αθλητικών περιοδικών. Αυτή είναι η «μπάλα» της ζωής μας…
– Από τα χαρτάκια Panini, στους πρώτους hooligans και στα πρώτα επαγγελματικά συμβόλαια ποδοσφαιριστών. Τελικά μπορούμε να πούμε πως η ελληνική ποδοσφαιρική παιδεία ξεκινά ρομαντικά και καταλήγει στη μεγάλη γραφικότητα που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε βαρβαρότητα;
Βαρβαρότητα είναι η μανία του ανθρώπου να επιβληθεί στη φύση, όπως στην περίπτωση του ιστορικού γηπέδου του Αγίου Κοσμά, που το εξαφάνισε προσφάτως προς χάρη της υποτιθέμενης εξέλιξης. Ευτυχώς έσωσα μια σπάνια ασπρόμαυρη παλιά φωτογραφία του που υπάρχει στο βιβλίο μου να θυμίζει τις ιστορικές ποδοσφαιρικές μάχες εκεί. Μαζί με το γηπεδάκι αυτό χάνεται και η θέα στη θάλασσα και τα καταπράσινα δέντρα. Αλλά μπροστά στον πλουτισμό ποιος νοιάζεται; Οι αλάνες της παλιάς γειτονιάς του καθενός από εμάς αντικαταστάθηκαν από πολυώροφες πολυκατοικίες και εμπορικά κέντρα. Αν και ο χρόνος τα κατάπιε θα είναι πάντα χαραγμένα στη μνήμη μας και θα τις αναπολούμε. Βαρβαρότητα είναι η εμπορευματοποίηση και ο στοιχηματισμός που αλλοίωσαν την ομορφιά του ποδοσφαίρου και των αγώνων που όλοι κάποτε άρχιζαν στις 3.00 η ώρα το μεσημέρι της Κυριακής.
Πρόσφατα διάβασα ότι έχει υπογραφεί, μόλις δώσει το πρώτο παιχνίδι ο Παναθηναϊκός ως γηπεδούχος στο νέο γήπεδο του Βοτανικού, να γκρεμιστεί αμέσως το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας και στη θέση του να γίνει ένα πάρκο κι ένα μικρό μουσείο να στεγάσει όλη την ιστορία του σταδίου που έχει γίνει ένα με την πρωτεύουσα. Κάποτε είχε γίνει επεισοδιακή πορεία 10.000 κόσμου για τον Ρότσα ή Μπουμπλή τότε και τώρα δεν υπάρχει καμία αντίδραση. Κανείς δεν διαμαρτύρεται πια και οι μπουλντόζες δουλεύουν. Είμαι ευτυχισμένος που το Στάδιο Νέας Σμύρνης, του Πανιωνίου, είναι ακόμη στη θέση του.
– Έχεις προλάβει τις αλάνες. Είναι φανερό από τον τίτλο του βιβλίου σου. Θέλω να μου πεις γιατί τέρμα πάντα έπαιζε ο πιο άμπαλος; Το λέω γιατί αν ήταν άμπαλος θα έτρωγε και τα περισσότερα γκολ.
Αυτό είναι μια μεγάλη αδικία. Ο τερματοφύλακας ήταν υποτιμημένος στις αλάνες γιατί το ποδόσφαιρο ήταν φύσει επιθετικό, όλοι παίζαμε για να σκοράρουμε χωρίς σύστημα και κοουτσάρισμα κι έτσι όποιος ήταν ο αδύνατος κρίκος της ομάδας συνήθως καθόταν τέρμα.
– Πιτσιρικάς σε ποια θέση έπαιζες μπάλα;
Σέντερ-φορ. Στην αρχή είχα τη φανέλα με το Νο9 του Αντώνη Αντωνιάδη που θαύμαζα πολύ σαν γκολτζή πιτσιρικάς και μετά ήμουν ο Τζο Τζόρνταν, ο γκολτζής της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, προσωνύμιο που μου κόλλησε στις αλάνες ένας φίλος, ο Μάρκος, γιατί του έμοιαζα, ήμουν ψηλός με μακριά μαλλιά που ανέμιζαν όταν έτρεχα όπως εκείνος και φυσικά γιατί ήμουν Γιουνάιτεντ.
– Κάποια στιγμή οι πρώτοι χούλιγκανς, όταν αναζήτησαν το soundtrack τους, το ανακάλυψαν στο heavy metal. Μπορούμε να πούμε ποιο ήταν το διαχρονικά αγαπημένο τους γκρουπ και άλμπουμ στη διάρκεια της δεκαετίας του 1980;
Οι Black Sabbath και οι Motorhead είχαν τα πρωτεία στις προτιμήσεις των οπαδών και των hooligans.
– Δώσε μας ένα spoiler. Ποιος ξένος παίκτης της ΑΕΚ ήρθε επί χούντας στην Ελλάδα με φωτογραφίες του Τσε Γκεβάρα στις τσέπες;
Ο Αργεντινός Ροντόλφο Βιτσέντε που έπαιξε στην ΑΕΚ τη σεζόν 1972-73, με το παρατσούκλι «Νέγκρο» λόγω σκούρου χρώματος. Ήταν η εποχή που μεταγράφονταν σωρηδόν ξένοι παίκτες στις ελληνικές ομάδες αμφιβόλου αξίας που συνήθως σύντομα έβλεπαν την πόρτα της εξόδου. Πολλοί εξ αυτών ακριβοπληρωμένοι. Ο μύθος λέει ότι ο εν λόγω παίκτης δεν ήταν καν ποδοσφαιριστής, αλλά μούτσος στα καράβια.
– Ο Μητσάρας ή ο Εθνικάρας είναι γραφικές περσόνες σ’ ένα ήδη γραφικό άθλημα – όπως το μάθαμε στην Ελλάδα;
Δεν νομίζω ότι ήταν γραφικές φιγούρες αλλά σίγουρα κάποιους ενοχλούσαν με την παρουσία τους, όπως ο Μητσάρας που είχε εύστοχα και επίκαιρα κοινωνικο-πολιτικά και αθλητικά μηνύματα στα πλακάτ που έγραφε ο ίδιος και είχε μαζί του στους αγώνες. Άλλωστε ο ίδιος υπήρξε θύμα του κράτους για την κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει η υγεία του. Το σύστημα αν δεν σε κάνει δικό του πολλές φορές σε απομονώνει και σε βάζει στην σφαίρα της γραφικότητας. Δεν είναι όμως έτσι. Ο Μητσάρας ήταν μια ηρωική μορφή των γηπέδων και όχι γραφική. Εγώ πολλές φορές, ενώ το πλήθος τον προσπερνούσε, στεκόμουν και άκουγα προσεκτικά τις απόψεις του. Ο δε Γιάννης Μαντζουράνης, ο θρυλικός Εθνικάρας, στην καθημερινότητά του ήταν ένας αξιοπρεπής κύριος, μια ευγενική φυσιογνωμία που επί σειρά ετών δούλευε στον Ευαγγελισμό εξυπηρετώντας και βοηθώντας τον κόσμο όταν έμπαινε στο νοσοκομείο να βρει μια άκρη εκεί μέσα. Η αγάπη του για την ομάδα του και ο ήχος της φωνής του έχει κλώνους που συνεχίζουν την παράδοσή του στις εξέδρες, όπως και ο Αττίλιο με την τρομπέτα του έχει συνεχιστές στην εξέδρα του Ολυμπιακού. Γραφικοί είναι όσοι υποτιμούν τη νοημοσύνη των άλλων κατ’ εξακολούθηση και όχι οι αγνοί φίλαθλοι.
– Το Μπουμπλής μπορεί να προσφερθεί και ως το συντομότερο ανέκδοτο στην ιστορία του ποδοσφαίρου;
Εντάξει, ήταν μια εποχή παράτυπων ελληνοποιήσεων ποδοσφαιριστών. Ο Χουάν Ραμόν Ρότσα ήταν ένα θύμα αυτής. Όμως είναι μεγάλος ποδοσφαιριστής, κλάση, από τους καλύτερους ξένους που έπαιξαν ποδόσφαιρο στη χώρα μας, με σπάνιο ήθος και του αφιερώνω ένα δικό του κεφάλαιο στο βιβλίο μου.
– Κοιτούσα πρόσφατα εικόνες του Θωμά Μαύρου. Παραμένει αρρενωπός, παραμένει στιλάτος, δεν πέταξε μπάκα, φορά ακόμα έγχρωμα πουκάμισα. Ήταν, ας το πούμε έτσι, ο Αλέν Ντελόν του ελληνικού ποδοσφαίρου;
Ο Θωμάς Μαύρος ήταν ένα πολύ όμορφο, σεμνό και ντροπαλό παιδί όταν εμφανιζόταν πιτσιρικάς ως μασκότ του Πανιωνίου στο γήπεδο. Σίγουρα υπήρξε ένας μεγάλος σταρ των γηπέδων και είναι ο μοναδικός Έλληνας παίκτης που οι φίλαθλοι του απέδωσαν τον ανώτερο χαρακτηρισμό «Θεός». Έτσι τον φώναζαν οι οπαδοί της ΑΕΚ, αλλά και του Πανιωνίου όταν έκλεισε εκεί που ξεκίνησε τη μεγάλη καριέρα του. Το μεγάλο ποδοσφαιρικό του μέγεθος, το εκτόπισμά του σαν ποδοσφαιρική φιγούρα αλλά και το ασυμβίβαστο του χαρακτήρα του, νομίζω ότι παραπέμπει στον Μάρλον Μπράντο, αν επιχειρήσουμε μια προσομοίωση με αστέρα του κινηματογράφου.
– Μια από τις μεγάλες κόντρες της εξέδρας είναι η πατρότητα της προσφυγιάς. Πανιώνιος, ΑΕΚ, ΠΑΟΚ, Ιωνικός. Γιατί σ’ ένα τέρμα ρατσιστικό παρόν οι οπαδοί διεκδικούν ακόμα την ταυτότητα του “πρόσφυγα”;
Αυτό δεν θα εκλείψει ποτέ. Πάντα οι φανατικοί οπαδοί των ομάδων που αποτελούν και τον πιο αγνό πυρήνα, τον πιο ρομαντικό του κοινού που υποστηρίζει μια ομάδα λόγω νεαρής ηλικίας, θα ανατρέχουν σε ιστορικές στιγμές κόντρα σε μια γενική ισοπέδωση. Κάθε ομάδα έχει πίσω της μια μεγάλη ιστορία που της δίνει ταυτότητα ακόμη και σε μια ισοπεδωτική εποχή γεμάτη αμάθεια.
•Την Τετάρτη 18 Σεπτεμβρίου ο Γιάννης Αλεξίου παρουσιάζει το νέο του βιβλίο στο 52ο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Πεδίο του Άρεως
Στο βιβλίο του Γιάννη Αλεξίου «Το Ποδόσφαιρο που Αγαπήσαμε – Στα Τρία Κόρνερ, Πέναλτυ» αποκαλύπτονται πολλά ερωτήματα των φιλάθλων όπως:
-Ποια ομάδα έχασε μέσα από τα χέρια της το νεαρό τότε ποδοσφαιριστή Δημήτρη Σαραβάκο;
-Ποιος πρόεδρος που άφησε εποχή έφερε εισαγόμενες μπάλες και πετούσε η ομάδα του;
-Ποιος κορυφαίος γκολτζής με δυνατό σουτ έσπασε τα δοκάρια στο γήπεδο των Ζωσιμάδων;
-Ποιανής ομάδας οι φίλαθλοι έκαναν έρανο για να κρατήσουν το αγαπημένο τους ποδοσφαιριστή;
-Ποιος κορυφαίος σέντερ φορ στην εποχή του έγινε διεθνής με δύο εθνικές ομάδες;
-Ποιόν διεθνή τερματοφύλακα σκίτσαρε ο Βασίλης Χριστοδούλου παρακαλώντας τα θεία να τον έχει καλά για να πάρει μεταγραφή στη Ρεάλ;
-Ποιες μεγάλες ξένες ομάδες διεκδίκησαν άσο ο οποίος ήταν ο πρώτος έγχρωμος πού θα κλεινόταν στην Εθνική Ελλάδας;
-Ποιοι παίκτες χτύπησαν σκόπιμα στη διάρκεια του αγώνα μεγάλο άσο του Παναθηναϊκού σύμφωνα με τον ίδιο;
-Ποια δόκιμη ομάδα υπήρξε ο θρύλος της Νότιας Αθήνας και φόβος και τρόμος των αντιπάλων ακόμη και στην επαρχία;
-Η μητέρα ποιανού κορυφαίου ποδοσφαιριστή είχε την αναλάβει την κουζίνα στις ελληνικές ταινίες στη χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου;
-Ποιος παίκτης που είναι η σημαία της ομάδας του, πιτσιρικάς υποστήριζε τον μεγάλο αντίπαλά της;
-Ποιοι παίκτες άνοιξαν σφαιριστήρια την εποχή που ήταν της μόδας τα μπιλιάρδα;
-Ποιοι παίκτες της ΑΕΚ δεν καταδέχθηκαν να πάρουν το μετάλλιο συμμετοχής σε τελικό Κυπέλλου;
-Ποιος εμβληματικός ποδοσφαιριστής την έσωσε δύο φορές την ομάδας που αναδείχθηκε ως προπονητής της από τον υποβιβασμό;
-Ποιοι γνωστοί παρουσιαστές ξεκίνησαν γράφοντας σε αθλητική εφημερίδα ;
-Ποια επιτυχία του Νίκου Γούναρη έκαναν σύνθημα οι φίλαθλοι του Παναθηναϊκού αλλάζοντας τον στίχο για να απαλύνουν τον πόνο τους ;
-Πώς αντιμετώπισαν τον θρυλικό Εσουσέμπιο, ο Δομάζος με τον Χάιτα στον νικηφόρο αγώνα της Εθνικής Ελλάδας με την Πορτογαλία ;
-Ποιος ξένος παίκτης της ΑΕΚ ήρθε επί χούντας στην Ελλάδα με φωτογραφίες του Τσε Γκεβάρα στις τσέπες;
-Ποιοι οπαδοί και ποδοσφαιριστές είχαν τα παρατσούκλια «Κυρά-Μαρία», «Ξόρκιας», «Πελεκάνος», «Μπόκας», «Κάλπο», «Άλογο», «Θεός», «Παπα- Γιάνναρος», «Πιλάφας», «Πατρίδας», «Βαρβάρα», «Δρακουμέλ», «Ούφο», «Περιπτεράς», «Οϋκάς», «Στρούτζας» και πολλοί άλλοι.
