Γιάννης Παναγόπουλος
Για να έχεις φτάσει ως εδώ υποθέτω πως το έχεις κάνει από άποψη. Μπορεί ο κιθαρίστας Γιώργος Ταμπάκης να σε έχει συνεπάρει με το στυλ και την άποψη που έχει για το όργανο που του έχει αφιερωθεί, κυριολεκτικά, ολοκληρωτικά. Αυτός ο μετρημένος άνθρωπος με την ανοιχτή σκέψη και, κυρίως, το θάρρος να εξελίξει τον ήχο που μπορεί ν’ ακουστεί από το αγαπημένο του έγχορδο, μόλις κυκλοφόρησε νέο άλμπουμ. Στο εξώφυλλο του “Here Now Then” ποζάρει με τη νέα οχτάχορδη κιθάρα του. Εκείνη είναι η πρωταγωνίστρια στα νέα του κομμάτια. Για να έχεις φτάσει ως εδώ σημαίνει πως σου αρέσει η μουσική, πως δεν έχεις σύνορα στο γούστο σου, σημαίνει επίσης πως η Ευρωπαϊκή τζαζ σού είναι οικεία, όχι τόσο ως εγκυκλοπαιδικός όρος, αλλά σαν ήχος που μπορεί ν’ ανοιχτεί, σχεδόν, παντού. Ο Γιώργος Ταμπάκης που γνώρισα, η κουβέντα που κάναμε, πήγε κάπως έτσι.
-“Here Now Then”, θέλεις να μας αποκρυπτογραφήσεις τον τίτλο του άλμπουμ σου; Το Here now πώς κολλάει με το Then;
Είναι μια προσωπική δήλωση πάνω στο ζήτημα της αντίληψης του χρόνου, της χρονικής σειράς των εμπειριών, των γεγονότων της ζωής. Μου ήρθε όταν δούλευα πάνω στις συνθέσεις του δίσκου, καθώς είχα μια περίεργη αίσθηση ότι “θυμόμουν” τη μουσική η οποία δεν είχε ακόμα γραφτεί.
-Στην “γειτονιά” των μουσικών σε έψαχνα ανάμεσα στους τζαζίστες. Τελικά, τι μουσική παίζεις;
Θεωρώ ότι η μουσική που γράφω βρίσκεται αισθητικά στην περιοχή της σύγχρονης δημιουργικής μουσικής και να εντάσσεται σε αυτό που λέμε ευρωπαϊκή jazz.
Σκεπτόμενος τον ευρύτερο jazz χώρο που έχει διαμορφωθεί διεθνώς και τις μουσικές τάσεις που περιλαμβάνει, θεωρώ ότι καλά έκανες και με έψαξες σε αυτό τον χώρο.
-Η κιθάρα πότε και πώς μπήκε τη ζωή σου;
Από μικρός, από την ηλικία των 9. Άρχισα στο μοναδικό ωδείο που υπήρχε εκείνη την εποχή στην πόλη που μεγάλωσα, τη Ναύπακτο. Ο πρώτος κιθαρίστας και δάσκαλος που ήρθα σε επαφή ήταν ο Κώστας Ηλιάδης (ερχόταν μια φορά την εβδομάδα από την Αθήνα για μαθήματα) και ο οποίος είναι – ανάμεσα σε πολλά άλλα – και ο διευθυντής της Efkrassis Productions, της εταιρείας που έχει κυκλοφορήσει τα περισσότερα από τα προηγούμενα cd μου, όπως και το νέο Here Now Then. Μου ενέπνευσε την αγάπη και το ενδιαφέρον για τη μουσική, την έκφραση μέσω αυτής ως μια δημιουργική ενασχόληση, την απόλαυση του ηχητικού αποτελέσματος. Αυτό προσπαθώ κι εγώ να μεταφέρω στους μαθητές μου με όσους τρόπους μπορώ. Δε μελετούσα πολύ αλλά έπαιζα συνέχεια και μέσα στα επόμενα χρόνια – ειδικά της εφηβείας – η κιθάρα είχε γίνει φυσική συνέχειά μου, πράγμα που συνεχίζει να ισχύει έως σήμερα. Αισθάνομαι ότι με ολοκληρώνει συναισθηματικά και με ισορροπεί με έναν τρόπο που είναι δύσκολο να εξηγήσω με λόγια. Νιώθω τυχερός που τα πράγματα συνέβησαν όπως συνέβησαν.
-Ζούμε στην εποχή που ο καλλιτέχνης είναι γραμματέας και μάνατζερ του εαυτού του. Αυτό είναι τρικλοποδιά στη δημιουργία;
Η αλήθεια ότι έτσι είναι η τρέχουσα πραγματικότητα. Είναι σαν να κάνει κάποιος δύο δουλειές, διότι η επαφή με περιοδικά, φεστιβάλ, χώρους, promoters είναι μια καθημερινή, κοπιαστική και πολύωρη διαδικασία. Η ενασχόληση με όλον αυτό τον όγκο δουλειάς μπορεί να γίνει τρικλοποδιά ή αντίθετα να δώσει ώθηση, ανάλογα με τον τρόπο που το κάνει κάποιος και τον στόχο που έχει.
Μπορεί κι αυτή η πλευρά, όσο κι αν φαίνεται “μη καλλιτεχνική”, να έχει στοιχεία δημιουργικότητας.
Προσωπικά, ερχόμενος σε επαφή και με αυτό το πεδίο, νιώθω ότι διαρκώς διευρύνεται μέσα στα χρόνια η αντίληψή μου προς πολλές κατευθύνσεις. Κατευθύνσεις που αφορούν τους ανθρώπους, τον τρόπο που γίνονται τα πράγματα, το ευρύτερο μουσικό και επικοινωνιακό γίγνεσθαι, τον ίδιο μου τον εαυτό. Δεν λέω ότι θα έπρεπε να γίνεται έτσι. Λέω ότι αφού γίνεται έτσι, θα το κάνω με τρόπο που να το αισθάνομαι ως μέρος της μουσικής μου πορείας.
-Στο βιβλιαράκι που συνοδεύει το άλμπουμ σου, σε βλέπω αγκαλιά με μια 8χορδη κιθάρα. Γιατί 8χορδη;
Είμαι φαν των πολύχορδων κιθάρων. Αυτό συνέβη από όταν άκουσα στα 19-20 μου τον Egberto Gismonti και από τότε άρχισα να ψάχνω προς αυτή την κατεύθυνση. Έπαιζα και ηχογραφούσα με 7χορδες κιθάρες τα τελευταία χρόνια και ήθελα να μελετήσω μια 8χορδη. Με έλκυαν οι δυνατότητες που απελευθερώνει και οι προσεγγίσεις που θα μπορούσαν να μου φανερωθούν μελετώντας την.
Το 2019 παίζοντας με τις moov κιθάρες του Γιώργου Μπεχλιβάνογλου τις ερωτεύτηκα – τόσο πρακτικά όσο και αισθητικά. Μετά από σκέψη, του πρότεινα να κατασκευάσει ένα μοντέλο 8 χορδης moov κιθάρας με σχετικές προδιαγραφές, κούρδισμα κλπ. Έξι μήνες αργότερα και μετά από έντονο κατασκευαστικό παρασκήνιο, ήταν στα χέρια μου έτοιμη. Ο Γιώργος και η moov μου έκαναν την ιδιαίτερη τιμή να αφιερώσουν αυτό το όργανο σε μένα, δίνοντας τα αρχικά του ονόματός μου στο μοντέλο GT 8 string moov guitar. Έπειτα από μελέτη, πειραματισμούς και συνθέτοντας για 2 περίπου χρόνια, ηχογράφησα το άλμπουμ Here Now Then παίζοντας τη συγκεκριμένη κιθάρα.
-Ζούμε την εποχή της διόγκωσης του καλλιτεχνικού φαινομένου. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι δηλώνουν καλλιτέχνες. Αυτό τι σου λέει;
Μου λέει διάφορα πράγματα. Το πιο αθώο είναι πως η προσωπική έκφραση και η ανάγκη εξωτερίκευσής της έχει πλέον διαχυθεί σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας και των ανθρώπων, δίνοντας διαστάσεις καλλιτεχνικής (ή υποτιθέμενα καλλιτεχνικής) χιονοστιβάδας.
Όμως τα – πολλά – τελευταία χρόνια η λέξη τέχνη και ακόμα περισσότερο το “art” έγινε ένα brand που πούλησε αρκετά σε όλα τα επίπεδα και πλέον έχει κορεστεί. Αυτό που βλέπουμε είναι τα απομεινάρια του.
Παρ’ όλα αυτά, θεωρώ εντελώς αποδεκτό και “δημοκρατικό” να υπάρχει η δυνατότητα για έναν άνθρωπο να ονομάσει το αποτέλεσμα που παράγει τέχνη ή art και να το δοκιμάσει στην κοινωνία, χωρίς να έχει ντε και καλά προηγηθεί μια 20ετής σκληρή προσπάθεια σε σχολές, ωδεία κλπ που μπορεί να κάνουν κάποιον να σιχαθεί οτιδήποτε καλλιτεχνικό. Το έχουμε δει πολλές φορές και αυτό.
Υπάρχει όμως ένα τεράστιο ζήτημα. Η τόσο μεγάλη ευκολία στο να δηλώνει ο καθένας “καλλιτέχνης” και ότι το “προϊόν” του είναι art, ρίχνει το συνολικό επίπεδο – είναι κάτι που το βλέπουμε συνέχεια – σε βαθμό που γίνονται όλα το ίδιο στην συνείδηση ενός μεγάλου μέρους του κοινού.
Πιστεύω ότι αυτό το μεγάλο θέμα δεν έχει κάποια πρακτική λύση. Εναπόκειται στον καθένα να αντιληφθεί τη βαθύτερη “ανακούφιση” και “εξύψωση” που η επαφή με την τέχνη προκαλεί στον ίδιο, κινητοποιώντας τον να δουλέψει προς την κατεύθυνση που το ένστικτό του τον οδηγεί.
-Έχω γνωρίσει πολλούς επαγγελματίες μουσικούς που δανείζουν, νοικιάζουν το ταλέντο τους σε καταστήματα κατηγορίας “Μεγάλες Πίστες” ενώ η μουσική που ακούν οι ίδιοι είναι εντελώς διαφορετική από εκείνη που κερδίζουν τη ζωή τους. Ιδανικός κόσμος για τους μουσικούς θα ήταν εκείνος που όσα ακούν ιδιωτικά θα μπορούσαν να ερμηνεύουν “δημόσια”;
Δεν είμαι κατάλληλος να απαντήσω στην ερώτηση καθώς δεν έχω παίξει σε “μεγάλες πίστες” όπως λες. Το έχω αποφύγει και ταυτόχρονα η ζωή δεν με πήγε προς τα εκεί. Όποια άποψη και μπορεί να έχω το ζήτημα είναι παραπάνω από ηθικό. Ένας μουσικός πρέπει να μπορεί να κι αυτός να ζήσει όπως όλοι οι άνθρωποι. Πολλές φορές δεν υπάρχει ζήτημα επιλογής.
-Ο ήχος σου δεν έχει πατρίδα. Το άλμπουμ σου έχει φύγει και στο εξωτερικό;
Ναι, πράγματι! Παρότι είναι νωρίς ακόμα – η κυκλοφορία έγινε στις 18 Οκτώβρη – βλέπω ότι υπάρχει έντονο ενδιαφέρον από δημοσιογράφους, μουσικά media και ακροατές από διάφορες χώρες. Με χαροποιεί ιδιαίτερα το feedback που λαμβάνω.
-Διδάσκεις κιθάρα σε ωδείο. Πόσο μουσικός είσαι διδάσκοντας;
Αισθάνομαι μουσικός αλλά με διαφορετική έννοια. Το να προσπαθώ να μεταφέρω μια μουσική γνώση, εμπειρία, εντύπωση και πολλά άλλα σε έναν νέο άνθρωπο που δεν έχει ακόμα επαφή με τα παραπάνω, είναι μια ιδιαίτερη διαδικασία και κατάσταση. Κατανοώ καλύτερα αυτό που κάνω, το μελετάω ξανά αν χρειαστεί, το οριοθετώ και του δίνω κάποια μορφή προκειμένου να γίνει αντιληπτό. Είναι κι αυτό μια σοβαρή πλευρά – ίσως αναπόσπαστη – της μουσικής πορείας και απαιτεί από εμένα την διαρκή εξερεύνησή της.
-Ο περφεξιονισμός στη μουσική τι σου λέει;
Δεν μου λέει και πολλά…Μου αρέσει ιδιαίτερα η δεξιοτεχνία στη μουσική αλλά η τάση για τελειότητα δεν ακουμπάει στον ψυχισμό μου.
-Τι είναι μουσική;
Δύσκολο ερώτημα, όσους και να ρωτήσεις διαφορετική απάντηση θα πάρεις απ’ τον καθένα.
Με έχει απασχολήσει αρκετά αυτό το ζήτημα.
Θεωρώ ότι είναι ένα πολύπλοκο φαινόμενο πολλών επιπέδων και διαστάσεων.
Ακόμα και στην πιο απλή της μορφή ενέχει μαθηματικά μοντέλα και φυσικούς νόμους που εμείς, την ώρα που παίζουμε, αγνοούμε πλήρως. Ταυτόχρονα είναι τόσο προσεγγίσιμη από τον καθένα, παρέχοντας απλόχερα συγκίνηση και συναισθήματα.
Υπάρχουν πολλά χαρακτηριστικά που την κάνουν να είναι ένα μαγικό και ανώτερο φαινόμενο που ο άνθρωπος μπορεί να το προσεγγίσει κατά βούληση. Υπάρχει μια μαγική αντίφαση σε όλο αυτό.
Για μένα το ερώτημα είναι πάντα ανοικτό, πάντα αναπάντητο, προς σκέψη και έμπνευση.
-Ποιος είναι ο άνθρωπος που θα ήθελες να έχεις το ταλέντο του;
Δυστυχώς πολλοί (γέλια) – δεν θα μπορούσα να ξεχωρίσω μόνο έναν.
-Τι είναι ταλέντο;
Το ταλέντο που βγαίνει “ένα στα 100 χρόνια” δεν ξέρω τι είναι … Ίσως μετενσάρκωση ή κάτι τέτοιο.. ποιος ξέρει;
Όσον αφορά την “τάση” – έτσι την ονομάζω – που κάποια μικρά παιδιά έχουν προς τη μουσική, εκεί προφανώς υπάρχει μια διευρυμένη αντίληψη η οποία είναι συνολικότερη και δεν εντοπίζεται μόνο στη σκέψη και το μυαλό τους. Είναι ευρύτερη, φυσιολογική και θαυμαστή.
Κι αυτό όμως ακόμα, είναι το κερασάκι στην τούρτα όχι η τούρτα. Το ταλέντο ή η τάση, όταν μιλάμε για επαγγελματίες μουσικούς, “κάθεται” πάνω σε έναν τεράστιο όγκο δουλειάς, με ατελείωτες ώρες εξάσκησης και διερεύνησης του οργάνου και όχι μόνο. Χωρίς αυτά, το ταλέντο είναι κάτι που είχες “όταν ήσουν μικρός”.
-Θα κάνεις συναυλίες για να στηρίξεις το άλμπουμ που κυκλοφόρησες;
Η Efkrassis Productions έχει κανονίσει την επίσημη παρουσίαση του cd την Δευτέρα 20 Δεκέμβρη στις 19.30 στον Ιανό.
Το 2022 υπάρχουν κάποιες ημερομηνίες ενώ υπάρχει ενδιαφέρον ήδη από κάποια φεστιβάλ.
Είμαι χαρούμενος και περήφανος για το υλικό του Here Now Then και θέλω πολύ να το παρουσιάσω.
