Αφιέρωμα | Εκλογές Σ.Ε.Η. 2026: Αγωνιστική Ενότητα Ανεξάρτητων Ηθοποιών (Α.ΕΝ.Α.Η.)
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, απευθύναμε τέσσερις κοινές ερωτήσεις προς όλους τους συνδυασμούς και τους υποψηφίους, εστιάζοντας στους βασικούς άξονες που απασχολούν σήμερα τον κλάδο: τις εργασιακές συνθήκες, τη στήριξη των νέων ηθοποιών, τις θεσμικές αλλαγές στην εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δικαιώματα, καθώς και την ενίσχυση του ρόλου του Σωματείου. Οι απαντήσεις τους φωτίζουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις και προτεραιότητες, σκιαγραφώντας τα διλήμματα αλλά και τις προοπτικές της επόμενης ημέρας για τους ανθρώπους της σκηνής.
Με φόντο μια περίοδο σημαντικών ανακατατάξεων στον χώρο του πολιτισμού και έντονης κινητικότητας στο πεδίο των διεκδικήσεων για το επάγγελμα του ηθοποιού, οι εκλογές του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών που θα πραγματοποιηθούν από τις 3 έως τις 6 Απριλίου 2026 αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.
Σε ένα τοπίο όπου ζητήματα όπως οι συλλογικές συμβάσεις, οι αμοιβές, η ασφαλιστική κάλυψη και η ανεργία παραμένουν ανοιχτά, ενώ ταυτόχρονα η επισφάλεια πλήττει ιδιαίτερα τη νέα γενιά καλλιτεχνών, το διακύβευμα δεν περιορίζεται σε μια απλή καταγραφή δυνάμεων μέσα από το όποιο αποτέλεσμα, αλλά αγγίζει τον ίδιο τον προσανατολισμό και τον ρόλο του Σωματείου τα επόμενα χρόνια.
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις γύρω από την ίδρυση της Ακαδημίας Τεχνών και το σχετικό νομοσχέδιο που τελικά έγινε νόμος, δημιουργούν νέα δεδομένα για την εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δικαιώματα των ηθοποιών, προκαλώντας έντονο διάλογο εντός του κλάδου. Παράλληλα, τίθεται εκ νέου το ζήτημα της θεσμικής ισχύος του Σωματείου και της ικανότητάς του να παρεμβαίνει αποτελεσματικά απέναντι στην Πολιτεία και τους εργοδότες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, απευθύναμε τέσσερις κοινές ερωτήσεις προς όλους τους συνδυασμούς και τους υποψηφίους, εστιάζοντας στους βασικούς άξονες που απασχολούν σήμερα τον κλάδο: τις εργασιακές συνθήκες, τη στήριξη των νέων ηθοποιών, τις θεσμικές αλλαγές στην εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δικαιώματα, καθώς και την ενίσχυση του ρόλου του Σωματείου. Οι απαντήσεις τους φωτίζουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις και προτεραιότητες, σκιαγραφώντας τα διλήμματα αλλά και τις προοπτικές της επόμενης ημέρας για τους ανθρώπους της σκηνής. Η παράταξη Συνέλευση Αγωνιζόμενων Ηθοποιών (Σ.Α.Η.) δυστυχώς δεν μπόρεσε να απαντήσει λόγω έλλειψης διαθεσιμότητας χρόνου ενώ η παράταξη Από Κοινού δήλωσε πως δε θα πάρει μέρος στην εκλογική διαδικασία.
Παρακάτω, έχουμε τις απαντήσεις και την τοποθέτηση της Αγωνιστικής Ενότητας Ανεξάρτητων Ηθοποιών (Α.ΕΝ.Α.Η.)
Ποιο είναι το βασικό σας σχέδιο για τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών των ηθοποιών τα επόμενα χρόνια;
Κεντρικός μας στόχος είναι η αποκατάσταση ενός σταθερού και δίκαιου πλαισίου εργασίας για όλους τους ηθοποιούς, μέσα από την επαναφορά και διεύρυνση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας σε όλους τους τομείς του επαγγέλματος: θέατρο, τηλεόραση, κινηματογράφο, εκφωνήσεις και εκπαίδευση.
Θεωρούμε ότι η Συλλογική Σύμβαση αποτελεί το βασικό εργαλείο προστασίας της αξιοπρέπειας και της βιωσιμότητας του επαγγέλματος. Διεκδικούμε συμβάσεις που να κατοχυρώνουν πληρωμή προβών, ασφαλιστική κάλυψη σε όλα τα στάδια παραγωγής, σαφείς όρους αμοιβής και διαφανείς εργασιακές σχέσεις σε μικρούς και μεγάλους χώρους.
Παράλληλα, επιμένουμε στην ενεργοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών του Υπουργείου Εργασίας και του ΕΦΚΑ για την αντιμετώπιση της ανασφάλιστης και υποδηλωμένης εργασίας, καθώς και στην επαναφορά του αυξημένου ασφαλίστρου των ηθοποιών στα βαρέα ένσημα.
Στόχος μας είναι ένα επάγγελμα στο οποίο ο ηθοποιός μπορεί να ζει από τη δουλειά του με αξιοπρέπεια και ασφάλεια.
Ποιες είναι οι προτάσεις σας για τη στήριξη των νέων ηθοποιών και την αντιμετώπιση της επισφάλειας στο επάγγελμα ώστε να διασφαλιστεί ότι οι απόφοιτοι δραματικών σχολών δεν θα υποβαθμιστούν θεσμικά ή επαγγελματικά;
Η επισφάλεια των νέων ηθοποιών δεν είναι φυσικό φαινόμενο — είναι αποτέλεσμα θεσμικών επιλογών. Γι’ αυτό και απαιτεί θεσμικές λύσεις.
Διεκδικούμε ανώτατη δημόσια και δωρεάν καλλιτεχνική εκπαίδευση με σαφή επαγγελματικά δικαιώματα και ουσιαστική αναβάθμιση των σπουδών υποκριτικής, καθώς και ολοκλήρωση της διαδικασίας εξομοίωσης των πτυχίων των αναγνωρισμένων δραματικών σχολών μέσω πανεπιστημιακών διαδικασιών.
Παράλληλα, προτείνουμε:
– δημιουργία επαγγελματικού περιγράμματος ηθοποιού και καθηγητή υποκριτικής
– πιστοποίηση προσόντων και κατοχύρωση επαγγελματικής ιδιότητας
– ένταξη των αποφοίτων σε ένα συνεκτικό πλαίσιο επαγγελματικών δικαιωμάτων
– ενίσχυση των επιχορηγήσεων παραγωγών και περιοδειών ώστε να δημιουργούνται περισσότερες θέσεις εργασίας για νέους καλλιτέχνες
Η νέα γενιά δεν χρειάζεται «ευκαιρίες», χρειάζεται δικαιώματα.
Πώς αξιολογείτε τον αντίκτυπο που θα έχει η ίδρυση της Ακαδημίας στα επαγγελματικά δικαιώματα και την εκπαίδευση των ηθοποιών και ποια είναι η θέση σας για τον ψηφισμένο πια νόμο για την Ακαδημία Τεχνών;
Η ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών είναι ένα αίτημα του χώρου μας από τη δεκαετία του 60’. Οι αγώνες ενάντια στο ΠΔ85/22 το επανέφεραν πιο επιτακτικά από ποτέ. Ως διοίκηση τότε του ΣΕΗ μαζί με την παράταξη των ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ, έκτος από την στήριξη και τη διαρκή παρουσία μας στις κινητοποιήσεις κάναμε έρευνα και διαβούλευση με τα άλλα καλλιτεχνικά σωματεία και την ΠΟΘΑ για να καταγράψουμε τις ανάγκες να διαμορφώσουμε προτάσεις και να έχουμε εποπτεία τόσο για τη Ανώτατη Σχολή όσο και για την προστασία των επαγγελματικών και ακαδημαϊκών δικαιωμάτων των αποφοίτων των δραματικών σχολών.
Σημαντική ήταν η προσφυγή στο ΣΤΕ και η δικαίωση μας, γεγονός που “ανάγκασε” την Πολιτεία να αναγνωρίσει και τα τρία έτη σπουδών μας όχι μόνο επαγγελματικά αλλά και ακαδημαϊκά αλλάζοντας τελευταία στιγμή την διάταξη για το εξάμηνο κατάξης των αποφοίτων από το 5ο στο 7ο εξάμηνο.
Εμείς από την αρχή σταθήκαμε πολύ επικριτικοί στο το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο τονίζοντας τα προβλήματα και διεκδικώντας συγκεκριμένες βελτιώσεις. Κάποια έγιναν δεκτά, αρκετά παρέμειναν, πολλά θα διαμορφωθούν από την Διοικούσα και την Καλλιτεχνική επιτροπή, είναι ακόμα μακρύς ο δρόμος.
Εμείς διεκδικούμε:
– Σημαντική αύξηση του αριθμού των εισακτέων στην ΑΣΠΤ
– Διατήρηση των δημόσιων Ανώτερων Σχολών Δραματικής Τέχνης του Εθνικού και του Κρατικού ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να σπουδάσουν δωρεάν και σε δραματική σχολή όσες/οι δεν επιλέξουν της ΑΣΠΤ ή εναλλακτικά δημιουργία άμεσα νέων δημόσιων Ανώτερων Δραματικών Σχολών.
– Φοιτητική μέριμνα και δωρεάν συγγράμματα όπως σε όλα τα δημόσια Ανώτατα Εκπαιδευτικά ιδρύματα για τις/τους φοιτητές της ΑΣΠΤ.
– Παιδαγωγική επάρκεια μέσα στην ΑΣΠΤ ώστε να μπορούν να διδάξουν τα καλλιτεχνικά μαθήματα στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση οι απόφοιτοι της.
– Διασφάλιση ότι μεγάλος αριθμός αποφοίτων θα έχει τη δυνατότητα να καταταχτεί είτε με αίτηση στις σχολές ιδίου αντικειμένου σπουδών είτε συναφούς με κατατακτήριες προκειμένου εάν το επιθυμεί να συνεχίσει τις σπουδές του δωρεάν στα Δημόσια Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.
– Εισαγωγή διδασκαλίας καλλιτεχνικών μαθημάτων προετοιμασίας για την εισαγωγή στην ΑΣΠΤ στην δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
– Ένταξη των απόφοιτων ανώτερων σχολών δραματικής τέχνης και μετά το 2003 στην κατηγορία ΠΕ Δραματικής Τέχνης αφού σύμφωνα με την απόφαση του ΣΤΕ δεν νομιμοποιείται η άδικη αυτή διάκριση ανάμεσα στους απόφοιτους πριν και μετά το 2003.
Η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών πιστεύουμε ότι θα έχει θετικό αντίκτυπο στην εκπαίδευση των ηθοποιών, αναβαθμίζοντας τις σπουδές και προάγοντας την Τέχνη μας. Εννοείται πως εξαρτάται από το πρόγραμμα σπουδών και το πως η ίδια η σχολή θα το διαμορφώσει της αλλά θα είμαστε σε διαρκή επαγρύπνηση ώστε η ανάγκη και το πάγιο αίτημα του χώρου να ικανοποιηθεί. Παράλληλα και οι Ανώτερες Δραματικές Σχολές που πλέον θα είναι υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα αναβαθμίσουν το επίπεδο των σπουδών τους. Όλα αυτά είναι ακόμα θεωρητικά αλλά είναι σημαντικό να γίνει η αρχή.
Σε σχέση με τα επαγγελματικά δικαιώματα η ύπαρξη αναγνωρισμένου τίτλου σπουδών είτε Ανώτατου είτε Ανώτερου δημιουργεί βάση για επιπλέον διεκδίκησεις μισθολογικών και όχι μόνο δικαιωμάτων.
Στο ελεύθερο θέατρο βέβαια γνωρίζουμε όλες και όλοι ότι η ακαδημαϊκή εκπαίδευση δεν αποτελεί προαπαιτούμενο για την εργασία. Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος δεν υπάρχει από τις αρχές του 80’ και επαγγελματίας ηθοποιός στην ουσία νοείται όποια και όποιος εργάζεται σαν ηθοποιός. Οπότε κατ’ αυτή την έννοια η ΑΣΠΤ δεν θα επιφέρει πλέον αλλαγές εκτός αν ο ίδιος ο κλάδος αποφασίσει να διεκδικήσει την επαναφορά της Άδειας Ασκήσεως Επαγγέλματος.
Πώς σκοπεύετε να ενισχύσετε τον ρόλο του Σωματείου ως θεσμικού εκπροσώπου απέναντι στην Πολιτεία και τους εργοδότες του χώρου;
Πιστεύουμε σε ένα Σωματείο ανοιχτό, δημοκρατικό, διαφανές και αποτελεσματικό. Προτεραιότητά μας είναι:
– η επικαιροποίηση του καταστατικού του ΣΕΗ μέσω καταστατικής συνέλευσης
– η θεσμική παρακολούθηση της νομοθεσίας που αφορά εργασία, ασφάλιση και εκπαίδευση
– η δημιουργία μηχανισμού ενημέρωσης και υποστήριξης των μελών για εργασιακά και ασφαλιστικά ζητήματα
– η ουσιαστική συνεργασία με το ΤΑΣΕΗ και άλλους φορείς του χώρου
– η ενεργή συμμετοχή του ΣΕΗ σε όλα τα θεσμικά επίπεδα διαμόρφωσης πολιτιστικής πολιτικής
Παράλληλα διεκδικούμε διαφανείς διαδικασίες στις ακροάσεις και στις επιλογές στους δημόσιους οργανισμούς, ανοιχτές προκηρύξεις θέσεων και σαφή κριτήρια επιχορηγήσεων.
Ένα ισχυρό Σωματείο δεν περιορίζεται στη διαχείριση προβλημάτων· διαμορφώνει όρους για το μέλλον του επαγγέλματος.
Info
Η Αγωνιστική Ενότητα Ανεξάρτητων Ηθοποιών, A.EN.A.H., δημιουργηθήκαμε το 2020 ως ένα κοινό ψηφοδέλτιο ανθρώπων που συστρατευτήκαμε διεκδικώντας την επανάκτηση των εργασιακών μας δικαιωμάτων και την καταπολέμηση κάθε παθογένειας που μαστίζει τον χώρο μας. Θέλουμε ένα σωματείο ανοιχτό, συμπεριληπτικό και αντιπροσωπευτικό για όλο τον κλάδο.
Στις δύο συνεχόμενες θητείες (2020-2022, 2022-2024) που συνδιοικήσαμε με την παράταξη των ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ το ΣΕΗ, εργαστήκαμε σκληρά για τους στόχους μας και καταφέραμε να δυναμώσουμε το Σωματείο με την ενεργή συμμετοχή των μελών του, να δημιουργήσουμε ένα χώρο ασφάλειας για τις καταγγελίες των θυμάτων κακοποιητικών συμπεριφορών στεκόμενοι δίπλα τους μέχρι τη δικαίωση τους, να διεκδικήσουμε την επαγγελματική και ακαδημαϊκή αναγνώριση των σπουδών μας. Η πρόσφατη νίκη της αναγνώρισης και των τριών ετών σπουδών μας στο νομοσχέδιο για την Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών ήταν νίκη των αγώνων μας και της τότε προσφυγής μας στο Συμβούλιο της Επικρατείας όπου δικαιωθήκαμε.
Ξεκινήσαμε τη διεκδίκηση της συλλογικής σύμβασης εργασίας που δυστυχώς όμως ακόμα σήμερα, δύο χρόνια μετά δεν έχει υπογραφεί.
